Bolashaqta, qazirgi álem tarıhy jazylar ýaqytta Qazaqstan men qazaq túrkileri bóliminde «Tuńǵysh Prezıdent», «túrki dúnıesiniń aqsaqaly Nursultan Nazarbaev», «Astana qalasy» degen sózder bir uǵymǵa aınalyp, qatar atalatyn bolady.
Astana – «Asıtaneı Shahane», ıaǵnı «patshanyń tabaldyryǵy, tańǵajaıyp bas qala» degendi bildiredi. Bul anyqtama kezinde Ystanbul úshin qoldanylǵan edi.
Memleketter men elderdiń qalyptasý tarıhynda uly kóshbasshylar qandaı rólge ıe bolsa, basty sheshimder shyǵarylǵan shaharlar da mańyzdy oryn alǵan. Qazirgi Qazaqstannyń negizin salǵan aqsaqalymyz – kóshbasshy Nursultan Nazarbaev táýelsiz eldiń sımvoly retinde Astanany irgetasynan bastap túbegeıli josparlap, árbir ǵımarattyń qurylysyn qaltqysyz qadaǵalap, ár kirpishin qamqor qolmen qalady. Astana áp-sátte egemen eldiń altyn tájine aınalyp úlgerdi.
Túrkııa Respýblıkasy qurylǵan kezde astanany Ystanbuldan Ankaraǵa kóshirý sebebi qandaı bolsa, bas qalany Almatydan aýystyryp, Qazaqstandy jańa táýelsiz memleket retinde ornyqtyrý sondaı zaman talaby edi. Bas qalanyń qonys aýdarýy der kezinde derbes qabyldanǵan strategııalyq sheshim retinde tyń bastamanyń jáne jańa bir dáýirdiń bastaýy retinde tarıhı mańyz ıelendi.
Jańa Túrkııa memleketiniń qaharmany jáne qurýshysy Mustafa Kemal Atatúrik desek, al qazirgi Qazaqstannyń laıyqty lıderi Nursultan Nazarbaev dep moıyndaımyz. Uly tulǵalardyń ómiri, kózqarasy, senim artqan qundylyqtary bir-birine uqsaıdy jáne tolyqtaı úılesedi. Eki qaıratker de túgel túrkiniń maqtanyshy, esimi el esinde máńgi qalatyn bedeldi basqarýshylar. Ekeýi de erkin, azat jáne zaıyrly memleket jasaqtaý úshin halyqtyń rýhyn qaıta tiriltti. Erkindik pen bostandyq ańsaǵan kúreste Atatúrik Ankara arqyly, Nursultan Nazarbaev Astana arqyly jeńiske jetti. Jańa shahardyń boı kóterýi jáne megapolıs mártebesine jetýi ult tarıhymen, ádet-ǵurpymen, salt-dástúrimen tikeleı baılanysty órbise, bolashaǵy da osy qundylyqtarmen aıshyqtalary anyq.
Iá, Astana – baıyrǵy baıtaq dalanyń basty ortalyǵy. Jańa qonystan sony tehnologııamen salynǵan zamanaýı ǵımarattarmen qatar, qaımaǵy buzylmaǵan kóne qazaq mádenıetiniń ár alýandyǵyn kórýge bolady.
Astananyń aıbary – Qazaqstannyń jáne qazaq baýyrlarymyzdyń bıik mártebesi, asqaq abyroıy.
Astana – Qazaqstan jetistikteriniń aınasy.
Kıeli mekenge kóz júgirtkenimizde mádenıeti baı, tarıhy tereń, senimi nyq qabyrǵaly qalyń el men kóne shejireni, saf ónerdi anyq kóremiz.
Astana – otarlyq ezgiden qutylyp, bodandyqtyń qamytyn sypyrǵan azat eldiń beıbit jeńisiniń jemisi.
Orys patshalyǵynyń qursaýy men keńestik júıeniń shekpeninen shyqqan qazaqtyń aqyl-parasatyn, erik-jigerin pash etken qala.
Buryn turaq tepken orys halqynyń ókilderi basym bolsa, keıin jas otbasylar lek-legimen shoǵyrlanyp, qazaqtyń qutty mekenine aınaldy. Tolerantty qoǵam ornap, ultaralyq tatýlyq saltanat qurdy. Dinaralyq kelisim men ymyragershilik bite qaınasqan ǵalamat ǵasyrdyń altyn arqaýy – túrki áleminiń Aqsaqaly Nursultan Nazarbaev. Ol Astana arqyly tereń parasat ıesi, dara tulǵa, dana basshy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri, iri saıasatker ekenin dáleldep shyqty.
Jas qala qazirgi tańda Qazaqstannyń damýy men ósip-órkendeýine oń yqpal etip, aımaqtyq turaqtylyqqa, ǵalamdyq qaýipsizdikke úles qosý arqyly asa mańyzdy mıssııa atqaryp otyr. Sırııa máselesin retteý boıynsha kelissózder júrgizilgen Astana prosesi, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, Astana «EHRO-2017», Ortalyq Azııa elderi memleket basshylarynyń sammıti syndy kóptegen halyqaralyq basqosýlardyń bastamashysy bolyp, beıbitshilik súıgish qala atanyp úlgerdi.
1991 jyldyń aıaǵynda táýelsizdigin jańadan jarııalaǵan túrkitildes elderdi birneshe jyl ǵana ómir súredi dep oılaǵandar az emes edi.
Alaıda búgingi jaǵdaıǵa qarap otyrsaq, ósip-órkendeýi men damýy qarqyndy túrde jalǵasqan egemen Qazaqstannyń ónegeli úlgisi tumandy seıiltip, kúdikti joqqa shyǵardy, jan-jaǵyna jarqyn úlgi bola bildi. Sonymen qatar túrki áleminiń «tilde, pikirde, iste – birlik» degen ustanymyn berik ustaǵan Qazaqstan kóshbasshy memleket retinde alǵa shyqty.
Júzdegen jyl boıy mádenıet máıegin buzbaı jetkizip, túrkilik rýhty qaıta túletken Qazaq eli shyǵystan kóterilip, batysqa shýaq shashqan kún tárizdi jarqyrap keledi.
Júzjyldyq basqynshylyqtan aman shyǵyp, Atajurttan kelip, Anadolyda úmit otyn tutatýy barlyq ǵumyryn osy ıdeıaǵa arnaǵan bizder úshin sheksiz baqyt.
Búginde Qazaqstan – Azııa kindigindegi tórtkúl dúnıemen terezesin teńestirip, shejire-tarıhyn túgendegen ozyq memleket, zaıyrly respýblıka. Jer betinde ár salany urshyqtaı ıirip, damýshy elderdiń qatarynan qalmaı kele jatqan Qazaqstan degen el bar ekeni sózsiz. Osy ǵajap qubylystyń sáýletshisi, uly kóshbasshy – túrki áleminiń Aqsaqaly Nursultan Nazarbaev, al onyń qoltańbasy – tańǵajaıyp shahar Astana.
Tóbedegi kók kúmbez qulamaıynsha, tómendegi qara jer qaq aıyrylmaıynsha, uly túrki áýletiniń qaharman da ójet árbir memleketi, halyqtary máńgi-baqı erkin jáne táýelsiz ómir súrip, tynyshtyǵyn saqtap qalmaq.
Baýyrlas Qazaqstan memleketi dúnıe toqtaǵansha toqtamaı, jasaı bersin!
Iаlchyn TOPChÝ,
Túrkııa Respýblıkasy Prezıdentiniń Bas keńesshisi