Qyrǵyzstannyń astanasynda «Blokcheındi paıdalanýdyń praktıkalyq tásili jáne qaýipsizdigi» atty halyqaralyq konferensııa ótti. Sharaǵa «Koreıa blokcheın menedjment» kompanııasy ókilderi, Qyrǵyz Respýblıkasy Aqparattyq tehnologııalar jańa baılanys memlekettik komıtetiniń tóraǵasy Baqyt Sharshembıev, Qazaqstan Respýblıkasynyń Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, Belarýs Respýblıkasynyń Baılanys jáne aqparattandyrý mınıstriniń birinshi orynbasary Dmıtrıı Shedko, «BizBlocks» kompanııasynyń bas dırektory Chon In Iong jáne Qyrǵyzstannyń sıfrlyq tehnologııalar boıynsha mamandary qatysty.
Konferensııany ashqan Baqyt Sharshembıev Qyrǵyzstanda sıfrly tehnologııalardyń qazirgi kezdegi qoldanylý úrdisine qysqasha toqtalyp, Ońtústik Koreıanyń elektrondyq ekonomıkalyq jobalarynyń biri blokcheınge arnalǵan konferensııa isine sáttilik tiledi.
О́z kezeginde Qazaqstannyń Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev konferensııaǵa qatysýshylarǵa Qazaqstan Prezıdentiniń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynyń negizinde 2017 jyldyń 12 jeltoqsanynda qabyldanǵan «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn tanystyryp, Qazaqstanda atqarylyp jatqan jobalarǵa toqtaldy.
«Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynyń negizgi mindeti – turǵyndardyń ómir súrý sapasyn joǵarylatý jáne sıfrly ekonomıkany qurý arqyly el ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin arttyrý», degen mınıstr baǵdarlama bes baǵyt boıynsha iske asyrylyp jatqanyn málimdedi. Birinshisi, ınfraqurylymdy damytý. Bul boıynsha jıyrma bes jylda respýblıka aýmaǵynda 20 myń shaqyrymdyq optıkalyq-talshyqty baılanys jelisi tartylǵan. Memleket basshysy aldaǵy 3 jylda taǵy da osyndaı qashyqtyqtaǵy jeli tartýdy tapsyrǵan. Demek, barlyq eldi meken turǵyndaryn joǵarǵy sapadaǵy baılanyspen qamtamasyz etedi. Ekinshisi, jasampaz qoǵam qurý.
Sıfrly saýattylyqty arttyrmaı bul baǵytta damý qıyn. Sondyqtan elde sıfrly tehnologııalar boıynsha bilim berý qolǵa alynady. Úshinshisi, ekonomıkany sıfrlaý. Ekonomıkanyń barlyq salasynda elektrondyq tásilder engiziletin bolady. Bul oraıda 3 jylda elektrondyq júıege kóshý boıynsha 120 is-sharany oryndaý kózdelýde. Tórtinshisi, sıfrly memleket, sıfrly úkimet qurý. Úkimettik mekemelerden tutynýshylarǵa beriletin bes anyqtama zerttelgen. Iаǵnı qaǵazbastylyqtan arylýdyń zamany keldi.
Qujattardy sıfrlaý formaty arqyly 30 mıllıon anyqtama qaǵaz berýdi qysqartýǵa bolady. Besinshisi, ınnovasııalyq ekojúıe aıasynda jańa ekologııalyq tehnologııalardy, startaptardy óndiriske kirgizý. Mınıstr konferensııaǵa qatysyp jatqan elderdiń jastaryna Astana qalasyndaǵy EKSPO kesheninde iske asyrylyp jatqan «Aqyldy qala» jobasy aıasynda ozyq tehnologııalardy paıdalaný arqyly jumys isteýge múmkindik bar ekenin jetkizdi. Sondaı-aq blokcheın tehnologııasy boıynsha Qazaqstanda birneshe joba iske asyp jatqanyn málimdedi.
Máselen, Ulttyq bank óziniń qundy qaǵazdaryna deldalsyz qarjy quıý qyzmetin iske qosqan. Bas prokýratýra ákimshilik quqyq buzýshylyqtardyń biryńǵaı reestrin jasap jatyr. Qarjy mınıstrligi qosarlanǵan qun salyǵyn ákimshilendirý boıynsha blokcheın tehnologııasyn qoldanýdy qolǵa almaqshy. Aýyl sharýashylyǵy, saýda salalarynda jáne quqyqty tirkeýde blokcheındi engizý máselesi qaralýda.
D.Abaev krıptovalıýtanyń múmkindikterin anyqtaý úshin Astana haby men Qyrǵyzstannyń joǵarǵy tehnologııalyq parkiniń ózara áriptestigi kerek ekenin aıtyp, qyrǵyz qoǵamyn sıfrly bolashaqty birge qurýǵa shaqyrdy.
Tájirıbe almasý barysynda Belarýs Respýblıkasynyń Baılanys jáne aqparattandyrý mınıstriniń birinshi orynbasary Dmıtrıı Shedko Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Belarýstiń salalyq mekemeleri birlesip blkocheın platformasyn qoldaný boıynsha kelissózderdi júrgizip jatqanyn atap ótti.Al «BizBlocks» kompanııasynyń bas dırektory Chon In Iong blokcheın tehnologııasynyń jaı-japsary jáne osy arqyly aqyldy qala qurý, onyń qaýipsizdigi týraly dáris oqydy.
AQSh-tan kelgen OptDun ink kompanııasynyń negizdeýshisi Sýbýtaı-Aleks Karasýlý blokcheınniń keleshegi boıynsha pikirin bildirdi. «Blokcheın – óz oıyńyzdy basqaǵa jetkizýshi derbes júıe, ortada úshinshi jaq bolmaıdy. Sondaı-aq ol arqyly ınnovasııalyq ekojúıeni, qarjy operasııalaryn jasaýǵa bolady, tipti, memlekettik turǵyda, saılaýlarda daýys berýge jáne basqa da amaldardy isteýge bolady. Blokcheın adamnyń erikti bolýyna alǵyshart jasaǵan revolıýsııa», deıdi Sýbýtaı-Aleks.
Konferensııa «BizBlocks» kompanııasyna tıesili joǵary tehnologııadaǵy «Kaiser» belgisimen shyǵarylǵan ónimderdi tanystyrýmen óz isin aıaqtady.
Nazarbek BAIJIGITOV,
arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin,
Bishkekten