Keshe Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıng barysynda tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý máseleleri boıynsha jáne elimizdegi farmasevtıkalyq salanyń jaı-kúıi men damýy týraly áńgimeledi.
Qazirgi ýaqytta túrli sozylmaly syrqattarmen dıspanserlik esepte turatyn azamattar tegin dári-dármekpen qamtamasyz etiledi. E.Birtanovtyń aıtýynsha, elimizde turǵyndardy dári-dármekpen tegin jáne jeńildikpen qamtamasyz etý júıesi Densaýlyq saqtaýdy reformalaý men damytýdyń 2005-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde 2005 jyldan bastalǵan. Búginde dárilik zattardyń 400-den asa túri 49 nozologııa boıynsha júzege asyrylyp, dárilik zattardyń jalpy naryǵy jıyntyǵynda 2017 jyly 458,6 mlrd teńgeni quraǵan kórinedi. Atap óter bolsaq, onyń ishinde 181,2 mlrd teńge nemese 40 prosenti respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjet qarjylandyrylatyn tegin medısınalyq kómek kórsetý úshin dárilik zattar satyp alýǵa jumsalǵan. 2010 jáne 2018 jyldar aralyǵynda ǵana medısınalyq preparattardy biryńǵaı dıstrıbıýtor arqyly satyp alý 31,3 mlrd teńgeden 196,6 mlrd teńgege deıin ósken. Mınıstr brıfıng barysynda 2018 jylǵa dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy ortalyqtandyryp satyp alýdyń mártebesine toqtalyp ótti.
Málim bolǵandaı, dárilik preparattarmen qamtamasyz etýshi biryńǵaı dıstrıbıýtordyń 2018 jylǵa arnalǵan tiziminde dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardyń 1 117 ataýy bolsa, onyń ishinde 633 ataýy stasıonarlyq kómek kórsetýge, al 484 ataý ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýge qarastyrylǵan kórinedi. Osylaısha, barlyǵy «SQ – Farmasııa» JShS qoımasyna keshegi kúngi jaǵdaı boıynsha dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardyń 1069 ataýy jetkizilgen. Bul rette, S vırýstyq gepatıtin emdeýge arnalǵan «Sofobývır» preparatyn jetkizý osy preparattyń BUU Damý baǵdarlamasy arqyly satyp alynýyna baılanysty qyrkúıek aıynda kútilýde. «2018 jylǵa arnalǵan ambýlatorııalyq deńgeıdegi dárilik zattardy jiberý 8 óńirde, atap aıtqanda, Atyraý, Almaty, Qaraǵandy, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan oblystarynda, Astana jáne Almaty qalalarynda medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek mekemeleri janyndaǵy dárihanalar arqyly júzege asyrylýda. Bul dárilik zattardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý jáne halyqtyń medısınalyq kómekpen qanaǵattaný deńgeıin arttyrý saıasatyna sáıkes keledi. Qalǵan 8 óńirde preparattardy bosatý, dárilik zattardy esepke alý jáne iske asyrý qyzmetin satyp alý tetigimen bólshek saýda dárihanalary arqyly iske asyrylady. Dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy halyqqa MSAK uıymdary janyndaǵy dárihanalar arqyly bosatý bıýdjet qarajatyn 6,0 mlrd teńgege únemdedi. Tıisinshe, halyqty tegin medısınalyq preparattarmen qamtý ulǵaıdy», dedi vedomstvo basshysy.
Brıfıngte qant dıabetimen syrqattanatyn aýrýlardy dári-dármekpen qamtamasyz etý úshin Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń 2018 jylǵa arnalǵan tizimine dári-dármek pen medısınalyq buıymdardyń 48 ataýy kiretini belgili boldy. Búgingi tańda qant dıabetimen syrqattanatyn adamdardy emdeý úshin dári-dármek pen medısınalyq buıymdardyń barlyq ataýy satyp alynǵany aıtyldy. Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, jyl sońyna deıin 3,5 mln naýqas tegin dári-dármekpen qamtamasyz etilýi tıis. Bul oraıda ótken jyldan bastap, búkil tegin dári-dármekti satyp alý prosesi ortalyqtandyrylyp, barlyq dáriler «SK-Farmasııa» kompanııasy arqyly satylyp alynatyn bolady. «Birneshe tehnıkalyq máseleler sheshilip, konkýrstardy onlaın túrde ashyq ótkizdik. Ashyqtyq negizinde baǵalar tómen tústi. Nátıjesinde, 26 mln teńge únemdeldi. Bul qarajat qosymsha dári alýǵa jumsaldy jáne qosymsha 20 myńnan astam naýqasqa tegin dári-dármek berildi. Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń 2019 jylǵa arnalǵan tizimi 2018 jylǵy shildede bekitildi. Tender memlekettik satyp alý portalynda jarııalandy jáne elektrondy formatta júrgiziledi. Satyp alý qorytyndysy bıyl 17 qazanda jasalady jáne biryńǵaı dıstrıbıýtordyń qoımasyna jetkizý qarasha-jeltoqsan aılarynda kútilýde. Qazirgi zamanǵy emdeý shemasyna sáıkes týberkýlez, AITV nozologııalary boıynsha dári-dármektiń jańa ataýlary qosyldy», dedi mınıstr. Osy rette dári-dármek pen medısınalyq buıymdardyń sapasyn baqylaýdyń halyqaralyq standarttarǵa sáıkestikpen akkredıttelgen Dárilik-zattardy saraptaý ulttyq ortalyǵynyń zerthanalarynda júzege asyrylatynyn atap ótken jón.
Brıfıngte jýrnalıster vedomstvo basshysyna tegin dári-dármektiń halyqqa jetkizilmeı qalý sebepteri jaıly suraq qoıdy. E.Birtanov densaýlyq saqtaý basqarmalary men emhanalar dári-dármek kólemin durys josparlaı almaı, naýqastardyń azaıýy nemese kóbeıýi faktoryn eskermegendigin alǵa tartty. Dárilik zattardyń taýarlyq ataýynyń ózgerýi, turaqty túrde qaıta tirkeýden ótetini de nazarǵa alynbaǵan. Osyǵan baılanysty óńirler dárilerge durys tapsyrys bermegen. Qazirgi ýaqytta barlyq emhanalar elektrondy jumys formatyna aýysyp jatyr jáne mınıstrlik naýqastardyń naqty sany men qajetti dárilerin onlaın baqylaýǵa aldy.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»