SО́ZSOIYL

BIRDE…

Jazýshylar odaǵynyń shu­ǵyl tapsyrmasymen Qadyr Myr­zalıev jáne Azat Súleev ekeýi Ǵabıden aqsaqaldy izdep Qarǵalydaǵy qasıetti qutty­ha­nasyna barsa, aǵamyz aýla ishinde qoı jetektep júr eken. Aman­dyq-saýlyq surasyp bol­ǵannan keıin:

– Jaqsy keldińder ǵoı tipti. Qoı soıa bilesińder me ózderiń? – deıdi Ǵabeń.

– Bilgende qandaı! – deıdi Azat bilegin sybanyp.

Sonymen qýyrdaqqa toıyp, shaıǵa qanyp, tapsyrmalaryn oryndap, ekeýi Jazýshylar oda­ǵyna oralady. Arada bir jyl­­­daı ýaqyt ótedi, «Juldyz» jýr­nalynyń redaksııalyq al­qa­synda kezdesip qalǵan Ǵabeń Qadyrǵa:

– Nege habarlaspaısyń? Osy sender aǵaıyndy saǵyn­baı­syńdar ǵoı deımin! – deıdi renjı sóılep.

– Saǵynǵanda qandaı, Ǵabe?! Saǵynamyz! Tek mazańyzdy alý­dan qaımyǵamyz. Áıtpese, qoı jetektegen aǵamyz túgil, aǵamyz jetektegen qoıdyń ózin ańsap júrmiz! – deıdi Qadyr ótken jylǵy darhan dastar­­qandy eske túsirip.

 – Á-á, qý bala, munyńa endi senem! – deıdi Ǵabeńniń óńine jylý júgirip. – Ol qoıdy men ózim de ańsap júrmin búginde!

 *  *  *

– Pálenshekeń sońǵy kezde aıt­pasty aıtatyn bolypty. Sirá, aljyǵan-aý deımin! – deıdi bir toıda Ábdildá aqsaqal óziniń eski bir dosy, qurdasy haqynda.

 – Ábeke, siz qatelesesiz! – deıdi aqyn aǵasyn qulaq qoıyp tyńdap otyrǵan Qadyr Myr­­­zalıev. – Ol kisiniń aljýy tipten múmkin emes!

 – Nege múmkin emes?

 – Aljý úshin adamda al­­dymen aqyl bolý kerek qoı. Sol taýsylǵan kezde ǵana adam aljı bastaıdy. Al sizdiń qur­da­syńyzda, kó­ńilińizge kel­me­sin, sol aqyl o basta bolyp ja­rytpaǵan-aý, sirá!..

 *  *  *

Máskeýde keńes jazýshy­la­ry­nyń kezekti bir sezi ótip jatsa kerek. Erteńgi májiliske bararda býfette tamaq iship otyryp, Qalıjan Bekhojın:

– Túnimen qaqsap aýyryp shyqqan soń, tań atpaı dári­ger­ge baryp edim, eki tisimdi ju­lyp tastady. Julǵanymen qoı­maı, árqaısysyna úsh somnan aqsha aldy! – deıdi.

– Qa-a-ap! – deıdi sonda Qadyr Myrzalıev. – Azýly aqynymyzdyń ár tisin altynǵa balap, bekerge aldanyp kelip­piz-aý! Mundaı arzan ekenin bilgende, ózimiz-aq qaǵyp tas­taı­tyn edik qoı!

______________________

MEN JAZAMYN TAQPAQ…

Men jazamyn taqpaq,

Ákimderdi maqtap,

Bir jaǵymda – daǵdarys,

Bir jaǵymda – janbaǵys.

Daǵdarysta qańq etem,

Janbaǵysta sańq etem,

Ákimderdi synasam,

Kóp uzamaı jalp etem.

Ony jaqsy bilemin,

Tórelerdiń aldynda,

Jalbańdaımyn, kúlemin.

Taǵy jazdym taqpaq,

Ákimderdi jaqtap,

Sheneýnikke soqtyqpaı,

Júrmin jandy saqtap.

Bir jaǵymda – naryǵyń,

Bir jaǵymda – halqym,

Naryǵyńa bylq etem,

Halqyma kúńk etem.

Ony jaqsy bilemin,

El aldynda qalqaıyp,

Kisi bolyp júremin.

* * *

JASASYN DAǴDARYS!

Iаpyr-aı,

Myna daǵdarystyń kelgeni,

Bir esepten jaqsy boldy,

Meshitten qýylǵan moldalar –

Mazar jaǵalaǵan baqsy boldy.

Paramen ustalǵan sotyńyz –

Búgin kásipker.

Prokýroryń – ákim,

Ákimiń joǵarylap ósip ketti.

Mansaptan kúder úzgender

Bir túnde shetel asyp,

Sámóletpen kóship ketti.

Rahat!

Kileń toqty-torym,

Baqyldaǵan tekeler qaldyq.

Eldiń qazynasyn óz aldymyzǵa

Jekelep aldyq.

Endigi oıymyz –

El túsinbeıtin qoǵam qursaq

deımiz.

Búgin – mynanyń,

Erteń – ananyń aýyzyn

Jaqsylap turyp ursaq deımiz.

“Ultym” dep ulyǵandardyń

Ezýin jyryp jiberemiz.

Tizginge talaspańyz,

Áıtpese,

Sizdi de uryp jiberemiz!

Qanat ESKENDIR.

Almaty.

 __________________

Mátini maıysqan mátelder

Enege týǵan kún,

Kelinge de týady.

* * *

Bastyqty altynmen aptasań da,

Jyrymdap jeýin qoımaıdy.

* * *

MAI-dan qoryqqan,

Máshıne minbes.

* * *

Suramaǵan basshyǵa –

Para bermeıdi.

* * *

Eki bastyqtyń quıryǵy –

Bir kresloǵa syımaıdy.

* * *

Ý ishken bir óledi,

Araq ishken myń óledi.

* * *

MAI-dan qutylsań –

Aldyńnan keden shyǵady.

* * *

Taq – ottan da ystyq.

* * *

Eki tentek talassa –

Polısııaǵa «jem» túser.

* * *

Depýtat daýys jınarda shynyǵady,

Májilis otyrysynda tynyǵady.

* * *

Paraqorǵa báleqor jolyǵady.

Ermahan ShAIHYULY. ALMATY.

________________________

«JAMANǴA SÁL JAL BITSE…»

Paıdasyn bilgen aqyl-aı,

Tulpar mingen maqul-aı.

"Djıp" minip jarlyǵa,

Jolamaı ketti Jaqybaı.

"Jamanǵa sál jal bitse,

Janyna torsyq baılatpas".

Degen qaıran qazaqtyń,

Aınalaıyn, naqyly-aı!

* * *

«ǴAShYQTYQ»

Boldy ánine shet eldiń bala ǵashyq,

Ánine de, sánine sana ǵashyq...

Qalmasaq jarar edi jurdaı bolyp,

Qazaqylyq ǵuryptan qara basyp.

Shet eldiń "shirigine"bala ǵashyq,

Sanaǵa ketti bári aralasyp...

Jan-dúnıesin jaralap ketpese eken,

Jazylmaıtyn juqpaly "jara" basyp!

Qazybek ÁShIRBEKULY.

QYZYLORDA.

___________________

AQYR-TAQYR AQYL

Apaq-sapaqta úıge jetip kelgen inisine Qılybaı: – О́ńiń órt sóndirgendeı, jaıshylyq pa?! – dep jatyr. – Qaıdan jáı bolsyn, baıaǵy kelinińizben baryp-kelip... aıt­pa­ǵanymyz joq, ajyrasyp ty­natyn shyǵarmyz, – dep, úıde aǵasynan basqa pende joq ekenin baıqap: – Jeńgem qaıda? – dep qaldy. – Jeńgeńniń barynan joǵy! Qolyna tıyn-teben tıdi bitti, túgesilmeı ty­nyshtalmaıdy. Bazar aralap ketken! – dep kidirip: – Ne bop qalyp edi? – dep inisine saýal tastady. – Urys-keris, aıǵaı-shý túbimizge jetti. О́zińiz sekildi ashý-yzamdy irkimeı aǵyl-tegil aǵytamyn kep... Ol da osal emes, ese jibermeıdi – aq ıt kirgizip, kók ıt shyǵarady... Osy siz de sóıt­esiz, biraq bylq eter – «ketem de ketem!» degen jeńgemdi kórmeppin. – Tartpasań týmaǵyr... Ana alǵashqy jeńgeńmen shat-shá­le­keıimiz týra senikindeı bol­ǵan... e, ol kezde aqyl aıtar aqyl­man bolmaı ajyrasyp tyndyq emes pe... – Qazir she?! Qazir de aıǵaı-shýlaryńyz bar. Men biletin aǵamnyń aryny basylǵan emes. Sol baıaǵy bylapyt sóz, sol baıa­ǵy boǵaýyzdy qardaı bora­ta­syz kep...? – Al tyńda! Másele aıta bilýde... Ashýlysyń delik. Aıtar sóziń ashy-tushy, tóbeden tú­ser­deı dóreki... «Aýyzǵa kelgen túkirik – qaıta jutsa mákúrik» deı me, toqtap qalma, irkime, aı­typ qal... Tek, mynaý este bol­syn: osy mezet ezýiń yr­jı­yp, kóziń kúlimdep, bet-pishiniń beıpildikten jurdaı bolyp, úniń úlbirep shyqsyn... Retin keltirip, aıǵaıyń aspandap tur­sa da, ara-arasynda «janym, aıym» degen tirkesti kiristir de otyr. Ásirese, sóz aıaǵyn súmi­reıte, aıtar ashy-tushy bitken jerden múláıimsip múdi­rip qal. Bul – ortada eshkim bolmaı ekeýara ǵana jekpe-jektegi aıǵaı-sú­reń. Al arada kóldeneń kók attyly bolǵandaǵy urys-keris tásili basqa­sha, – dep aqyr-taqyr aqy­lyn sál kidirtip, inisine, – sońǵy yryń-jyryń neden shyqty? – dedi. – Dúken-múken dep ketken. Bir inim kelip, ary otyrdyq, beri otyr­dyq... Tostyryp shydam bitkende kelip tur... Aıda kep aqyrdym kep... Ol da irkilmedi... inim ketti bezip... Aıtar taý­sy­lyp, osynda kelip otyr­ǵa­­­nym, – degen mezette esik shyryldap, bazardan kótergen kóp júgi bar jeńgesi kelip kirdi. Qılybaı aǵasy buǵan jelkesin bergen qalpy: – Qaıda júrsiń-eı, qańǵyp! Biz otyrmyz omalyp! Kergimeı keletin mezgilińdi aıtsań qaı­te­di! – dep irkes-tirkes tikenek sóz­derin tóndire bastaǵanda inisi sytylyp shyǵyp, jónine ketti. Inisi kete sala Qılybaı: – Sóıdep ákireńdemesem qaı­nyń búgin qonatyn túri bar. Baıaǵy kelinmen yryń-jyryń, baǵanadan beri sonysyn aıtyp mıymdy shiritti... Páli, kóp zat ákepsiń ǵoı. Aıtpaımysyń, aıaldamadan tosyp alar edim. Jaýrap ta qalǵan shyǵarsyń, sháı qoıyp jibereıin, – dep apyl-tapyl as úıden tabyldy.

Kenje ERKIN.

Almaty oblysy.

_____________

POLISIIаDAǴY «PAI-PAI!»

Kólik ınspektorlary beketiniń janynda jol qarap turǵan maıshnıktiń dál janyna sıyryn jetektegen bir kempir kelip, ony arqandaıtyn qazyǵyn qaǵa bastaıdy. Maıshnıktiń kózi baqyraıyp: – Apa-aý, mu­ny­ńyz qalaı, bul jer jaıylym emes qoı! – demeı me. – Oı, balam-aı, qaıdan bileıin. Byltyr sen os­yn­da turǵanda jiptikteı aryq ediń, – depti apasy.

 *  *  *

– Allo, aıyqtyrǵysh pa? Meniń kúıeýim mas bolyp jatyr, alyp ketseńizder edi! – Qaıda, Bógenbaı batyr kóshesinde me? – Joq, Dostyq dańǵylynda. – Keshirińiz, ol kóshe bizge qaramaıdy. Shamaly ýaqyt ótkennen keıin telefon taǵy shyryldaıdy. – Allo, aıyqtyrǵysh pa? Meniń kúıeýim ýdaı mas, qudaı úshin alyp ketińdershi. – Qaı kóshede, Bógenbaı batyr kóshesinde me? – Iá, men osy kóshege jańa ǵana súırep ákeldim.

 *  *  *

Júrginshi kóshede turǵan kólik ınspek­toryna: – Siz osy bir­nár­seden úrkip-qorqyp júr­­siz-aý deımin, – deıdi. – E, joǵ-a! Olaı deýińizge ne sebep?! – Áı, osy sen bir­nárse búldirgensiń-aý shamasy! Áıtpese kóshede buǵynyp, jasyrynyp, qaıtadan qýystan atyp shyǵyp adyrańdamas ediń-aý!..

 *  *  *

Gazet tilshisi tanys jol polısııasyna: – Aıtshy osy, senderdiń qoldaryńdaǵy taıaqtaryń nege aq pen qara kezek almasqan boıaýmen syrlanǵan? – dep qaljyńdaǵanda, tanys polıseı: – Shopyrlarda únemi biz talap eter aqsha bola bermeıdi emes pe... – dep ázilmen jaýap beripti. ___________________________ Múıisti júrgizgen Berik SADYR.