Elbasy tapsyrmalaryn oryndaýdyń naqty qadamy

Zań jobasy jóninde birinshi kezekte baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleı­­menov «2017 jyl­ǵa arnalǵan no­­mı­­naldy ishki jal­py ónim is jú­­zin­de 53,1 trln teńge kóle­­min­de qa­lyp­tasty», dedi. Mınıstr son­­daı-aq 2017 jyl­ǵy naq­tylan­ǵan b­aza­ny eske­re otyryp, 2018 jy­ly no­mınal­dy ishki jalpy ónim 58,2 trln teńge kóleminde bol­­­ja­­nyp otyrǵanyn atap ótti. Bul sáýir aıyndaǵy naqtylanǵan kór­­set­­­kishten 1,0 trln teńgege joǵary. 

Budan bólek, T.Súleımenov naqty ishki jalpy ónim ósimi 3,8% deńgeıinde, negizgi salalardyń ósý qarqyny buryn­ǵy deńgeıde saqtalatynyn, ınflıa­sııa bekitil­gen 5,0-7,0% deńgeıinde kúti­letinin, 2018 jylǵa arnalǵan kirister (transfertterdi eseptemegende) 5 718,2 trln teńge beki­tilgen jospar deńgeıinde saq­talatynyn, Shymkent qalasyna res­pýblıkalyq mańyzy bar qala már­tebesi berilýine baılanysty 2018 jylǵa arnalǵan respýb­lıkalyq bıýdjetke Túrki­stan oblysynyń bıýdjetinen odan ári Shymkent qalasynyń bıýd­jeti­ne aýdarý úshin 15,1 mlrd teńge kóle­minde transfertterdiń túsýi kózdelip otyrǵanyn, respýb­lıkalyq bıýdjettiń shyǵys­tary buryn bekitilgen kólem­ge qaraǵanda 12,6 mlrd teń­gege ul­ǵaıý­men, 9 655,6 trln teń­ge kóleminde boljanatynyn, bıýdjet tapshylyǵy buryn beki­til­gen 883,3 mlrd teńge mólsherinde saq­talatynyn baıandady. Sondaı-aq ol Ulttyq qorǵa munaı sektorynan túse­tin túsimder 3 121,4 trln teńgeni quraı­tynyn málimdedi.

Zań jobasy boıynsha kezekti baıandamany Qarjy mınıstri Á.Smaıylov jasady. Ol birinshi kezekte bul qaralyp otyrǵan zań jobasy Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń ákim­shilik mártebelerin ózgertý týraly Memleket basshysynyń Jarlyǵyn iske asyrý maqsatynda ázirlengenin aıtty.

Osyǵan baılanysty zań jobasynda oblystan respýb­lıkalyq bıýdjetke keri transfert aýdarý jáne olardy transferttermen Shymkent qalasyna qaıta jiberý jolymen oblystyń sýb­ven­sııalar kólemin bólý kóz­deledi. Osy oraıda mınıstr: «Tıisinshe, respýblıkalyq bıýdjet parametrleri atalǵan bólýdi eskere otyryp qana ózgeredi. Túsimder 8 772,3 mlrd teńgeni quraıdy, ol buryn naqtylanǵan jospardan 12,6 mlrd teńgege joǵary. Shyǵystar da 12,6 mlrd teńgege ulǵaıa otyryp, 9 655,6 mlrd teńgeni qurady», dedi.

Baıandamada aıtylyp ótken­deı, bıýd­jettiń shyǵys bóliginiń ishki ózgeris­teri úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylǵan. Atap aıtar bolsaq, birinshiden, Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń ákim­shilik mártebelerin ózgertý týraly Elbasy tapsyrmalaryn iske asyrý, oǵan qosymsha 29,7 mlrd teńge baǵyttaý usynylady.

Ekinshiden, 83,9 mlrd teńge so­­ma­synda qosymsha qarjy­lan­dyrýy bar Memleket basshy­sy­­nyń jyl saıynǵy joldaýlaryn­da berilgen tapsyrmalar­dy iske asyrý kózdeledi. Atal­ǵan qara­jat sheńberinde agroóner­kásip­tik keshen áleýetin iske asy­rý maq­satyn­da 18,8 mlrd teńge, onyń ishin­­de keıinnen aýyl sharýa­shy­­­lyǵy tehnıkalary men jab­dyq­­taryn satyp alýdy kredıt­teý úshin «QazAgro» ult­tyq bas­qarý holdıngi» aksıo­nerlik qoǵa­my­nyń jar­ǵy­lyq kapıtalyn ul­ǵaıtýǵa 15 mlrd teńge baǵyttaý, sapaly jáne qoljetim­di turǵyn úı usyný sheńberinde salym­shylarǵa aldyn ala jáne aralyq turǵyn úı qaryzdaryn berý úshin «Qazaqstan turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-ty bıýdjettik kre­dıtteýge 15,0 mlrd teńge jum­saý usynylady.

Úshinshiden, naqtylanǵan bıýd­jet jobasynda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlama­sy sheńberinde ınvestısııalyq joba­­lardy iske asyrý úshin beri­­letin ekinshi deńgeıdegi bank­­ter­­diń kredıtteri boıynsha syı­aqy mólsherlemesi bóliginde sýbsı­dııa­laý túrinde memlekettik qol­daý kórsetýge 5,6 mlrd teńge kóz­delip otyr.

Atalǵan qujat jónindegi úshin­shi baıandamany jasaǵan Ulttyq bank tóraǵasy D.Aqyshev 2018-2020 jyl­darǵa arnal­ǵan respýblıkalyq bıýdjet­tegi óz­ge­risterdiń parametrleri Ult­tyq banktiń kelisimi boıynsha osy jylǵy jeke makroekonomıka­lyq kórset­kishterdi qaıta qaraý­ǵa negizdelgenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bolashaqta ınflıa­sııa­nyń ósýine jol bermeý úshin Ulttyq bank 15 qazan­da bazalyq stavkany 9%-dan 9,25%-ǵa deıin kóterý týraly sheshim qabyldaǵan. Bazalyq stav­ka­nyń jańa deńgeıi teńge ak­tıv­terine suranysty arttyrady jáne qolaıly aqsha-kredıt jaǵ­daı­laryn saqtaýǵa múmkindik beredi.

Baıandamada aıtylyp ótken­deı, jyldyń basynan bastap 16 qazanǵa deıin valıýta naryǵynda teńge baǵamy 10,4%-ǵa álsiregen. Teńgeniń álsireýi syrtqy faktor­larǵa baılanysty bolǵan. 

Sonymen atalǵan zań jobasy depýtattar tarapynan biraýyz­dan maquldandy.

Otyrys barysynda Máji­lis Tóraǵa­sy 2018 jylǵy res­pýblı­kalyq bıýdjetke túzetý­ler boıynsha zań jobasynyń mańyzdylyǵyn aıta kelip: «Osy túze­tý­ler – Elbasymyzdyń tór­tinshi sessııa­nyń ashylýyn­da jáne bıylǵy Joldaýda ber­gen tapsyrmalardy qarjylan­dyrýǵa alǵashqy naqty qadam ja­saýǵa múmkindik beredi. Son­dyqtan endi jyl sońyna deıin, Úki­mettiń, jergilikti organ­dar­dyń osy qarjylardy tıimdi paıdalanýy óte mańyzdy bolyp tabylady», dedi. Sony­men qatar N.Nyǵmatýlın tek osy jylǵa «Bıznestiń jol karta­sy» baǵdarlamasy boıynsha kásip­ker­likti qoldaý úshin 5,6 mlrd, agroónerkásipti damytýǵa 19 mlrd jáne halyqty qol­jetim­di ári sapaly turǵyn úımen qamtamasyz etý úshin 15 mlrd teńge qarjy bólingenine toq­taldy. Sondaı-aq jalpy Elbasy tapsyrmalaryn júzege asyrý jáne Joldaýda aıtylǵan maq­sattar úshin tek osy jyl bo­ıynsha 84 mlrd teńge qar­jy qaras­tyrylǵanyn jáne jańa Túrkistan oblysy men memle­ket­tik mańyzdy Shymkent qala­syn nyǵaıtýǵa 30 mlrd teńge bólingenin aıtty.

Otyrys sońynda Májilis Tór­aǵasy 2018 jyldyń 18-27 qazan aralyǵynda depýtat­­tar­dyń halyqpen kezdesý úshin aımaq­tarǵa baratynyn aıtty.

Joldybaı BAZAR,

«Egemen Qazaqstan»