Shalǵaıdaǵy halyq alysqa shabylmaıtyn boldy

 

32 tiligi bar kompıýterlik tomograftyń kómegi kóp

Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy mamandarynyń aıtýynsha, Aıagózdegi ortalyq Úrjar, Tarba­ǵataı men Jarma (200 myń turǵyn), al Zyrıandaǵy orta­lyq Katonqaraǵaı men Kúr­shim (120 myń turǵyn) aýdan­da­rynyń jalpy sany 320 myń­ǵa jýyq halqyna qyzmet kór­setpek. Oblys ákiminiń orynbasary Ásem Núsipova Aıagóz ben­ Zyrıandaǵy ortalyqtardy ashý­ǵa «Paryz» qorynan 1,7 mıllıard, al eki aýdandaǵy perzenthanalardy úshinshi deńgeıge kóterý úshin 800 mıllıon teńge kóleminde qarjy bólingenin aıtady. Sonymen qatar Aıagózdegi aýdandyq aýrýhananyń 6 mamany Anglııada úsh aılyq kýrstan ótip kelipti. Al Aıagóz ben Zyrıanda ashylǵan ortalyqtyń 16 mamany Astana, Semeı qalalarynda biliktilikterin arttyrdy.

Jaqynda Aıagóz qalasyna jolymyz túskende aýdandyq aýrýhana ishinen ashylǵan Insýlt ortalyǵynyń jumysymen ja­qy­ny­raq tanystyq. Insýlt ortalyqtary nege Aıagóz ben Zyrıan­da ashyldy? О́ıtkeni Aıa­góz de, Zyrıan da toǵyz jol­dyń torabynda ornalasqan. Te­mir jol da bar, kólik te je­ńil qatynaıdy. Bul – bir. Ekin­sh­i­­den, Úrjar, Tarbaǵataı, Ka­ton­qaraǵaı, Kúrshim sııaqty shal­ǵaıdaǵy aýdan turǵyndaryna Se­meı men О́skemenge sabyl­ǵan­nan góri Aıagóz ben Zyrıannyń jaqyn ekendigi anyq. Qosh, Aıagózdegi ortalyqqa keleıik. Insýlt ortalyǵy joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı aýdandyq aýrýhananyń birinshi jáne tórtin­shi qabattaryna ornalasqan. Oblys­tyq «Paryz» qorynan bólingen  73 mıllıon teńgege 1 qabat tolyqtaı jańartyldy. Ki­re­beristegi edenge emhanaǵa kel­­gen naýqastyń jaǵdaıyn anyq­taıtyn úsh jolaq (qyzyl – shuǵyl kómek, sary – jedel kómek, jasyl – jedel emes kómek) syzylyp, birinshi qabat appaq túske boıalyp, syrqattardy qabyldaıtyn, dárigerler otyratyn bólmelerdiń barlyǵy jańa keıipke enipti. Aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Shal­­qar Omarov oblys ákimi Da­nıal Ahmetovtiń tikeleı qol­daýymen ortalyqqa jalpy somasy 639 mıllıon teńgege 46 túrli joǵary tehnologııaly, za­manaýı­ medısınalyq qurylǵy satyp alynǵanyn aıtty. Birinshi qabatqa ornalastyrylǵan bir ǵana kompıýterlik tomograftyń ózi 300 mıllıon teńge turady. Jalpy, Aıagózdegi ortalyqtyń ashylýynyń, onyń odan ári qaraı jumys isteýiniń máni men mańyzy osy qymbat quryl­ǵyǵa baıla­nys­ty bolsa kerek. «Medısınada ın­sýlttiń ıshe­mııalyq jáne gemorragııalyq dep atalatyn eki túri bar. Gemor­ra­gııalyq ınsýltte tamyr ja­rylyp, mıǵa qan quıylsa, ıshemııalyq ınsýltte tamyr qysylyp, qan durys júrmeı qalady. Endi aýdan­ dárigerleri burynǵydaı О́s­kemennen keletin sanıtarlyq avıa­sııany kútip, «bul ınsýlttiń qaı túri boldy eken?» dep bastary qatyp otyrmaıdy. Kompıýterlik tomograf emhanaǵa túsken naý­qastyń ınsýlttiń qaı túrine shaldyqqanyn lezde anyqtaıdy. Anyqtaǵannan keıin dárigerler naýqasty emdeýge kirisedi. Eń bastysy, Aıagóz, Úrjar men Tar­­­ba­ǵataı aýdanynyń aıaq as­ty­nan syrqattanyp, shuǵyl me­dı­sınalyq kómekti qajet ete­tin tur­ǵyndary endi ýaqyt joǵalt­paıdy. Buǵan deıin О́skemen men Semeı sekildi qalalarǵa baryp, ýaqyt joǵaltyp, sonyń kesirinen aýrýlaryn asqyndyryp ta alatyn. Negizi ınsýlt alǵan adamdar osyndaı ortalyqtarǵa jetki­zilip, der kezinde kompıý­terlik tomografqa túsip, dıagnozyn anyqtasa, aýrýy asqynbaıdy. Emdeý sharalary neǵurlym tez bastalsa, adam tezirek ońalady», – deıdi Aıagóz aýdandyq aýrýha­nasynyń rentgenolog-dárigeri Názi­gúl Jákenbaeva.

Názigúl qazir kompıýterlik tomo­grafpen jumys isteýdi úı­re­nip jatyr. Semeıde baryp daıyndyqtan ótip kelipti. Biz ortalyqqa barǵanda О́skemendegi oblystyq aýrýhananyń rent­genolog-dárigeri Kondrat Kı­reev­ti jolyqtyrdyq. Oblys orta­lyǵynan arnaıy kelgen dári­ger aıagózdik áriptesterine kompıýterlik tomografpen ju­mys isteýdiń qyr-syryn úı­retip jatyr eken. «Aıagózdegi kom­pıýterlik tomografqa 32 tiligi bar apparat ornatylǵan. Mundaı kom­pıýterlik tomograf ázirge oblys aýdandary ishinde tek Zyrıan men Aıagózde ǵana bar. О́skemende turǵan apparattan esh kem emes. Bul qurylǵy bas, moıyn, bel omyrtqa, keýde, ishki organdardyń barlyǵyna dıagnos­tıka jasaıdy. Kompıýterlik tomograftyń bir ǵajaby, biz kompıýterde otyryp adamnyń mıyndaǵy tamyrlardyń jaǵ­daıyn, onyń qysylyp nemese­ bitelip turǵanyna deıin kó­re alamyz. Jol apatyna­ tús­ken adamdardy da osy orta­lyqqa ákelýge bolady. Gıper­tonııamen aýyratyn adamdar syrqatyn asqyndyrmas úshin profılaktıka retinde kom­­p­­ıý­terlik tomografqa túsip, den­saýlyqtaryn tekserýine bolady. Bir sózben aıtqanda, Aıagózde ashylǵan Insýlttik ortalyq, onda ornatylǵan kompıýterlik tomograf aýdanǵa kórshiles óńir­lerdiń turǵyndaryna úlken kómek bolady dep oılaımyn», deıdi óskemendik dáriger. 

Eskerte keter dúnıe, jańadan ashyl­ǵan ortalyqta shuǵyl jaǵdaıda aýrýhanaǵa túsken kez kelgen adamǵa tegin qyzmet kór­­setilse, áleýmettik jaǵdaıy tó­men jandarǵa, zeınetkerlerge, kópbalaly analarǵa («Altyn al­qa», «Kúmis alqa»), múgedekterge Úki­metten kvota beriledi, ıaǵnı jeńil­dikpen emdelýge múmkindik bar. Sonymen qatar aqyly túr­de de medısınalyq qyzmet kórse­tiledi. 

Medısınalyq qurylǵylar túgel kompıýterlendirildi

Ortalyqtaǵy naýqastarǵa asa qajet qurylǵynyń biri – kóp­fýnksııaly tósek. Ortalyqqa osyn­daı tósektiń 20-sy satyp aly­nypty. Tósek bolǵanda, jaı tósek emes. Dárigerlerdiń aıtýynsha, bul tósekte turýǵa, júrýge shamasy kelmeıtin naýqastar em qabyldaıdy. Kópfýnksııaly dep aty aıtyp turǵandaı bul tó­sek kompıýterdiń, pýlttiń bas­qa­rýymen syrqattyń basyn, aıaǵyn, belin kóterýge múm­­kin­dik beredi. Tósektiń basyna­ or­natylǵan arnaıy monıtor­ arqyly emdelýshiniń den­saý­lyq jaǵdaıyn, tynys alýyn,­ jú­rek soǵysyn bilýge bolady. Insýlttik bólimniń basshysy, nevropatolog Janar Qa­baeva kópfýnksııaly tósek 6 pa­la­tada (onyń ekeýi jaǵdaıy aýyr naýqastarǵa arnalǵan) orna­tylǵanyn jetkizdi. Bizdi ortalyq jumysymen tanystyrǵan Aıagóz aýdandyq aýrýhanasy bas dárige­riniń orynbasary Oralǵazy Júni­sov naýqastar reanımasııadan keıin kópfýnksııaly tósekter qo­ıyl­ǵan palatalarǵa aýystyrylyp, bul jerde 10-15 kún shamasynda em qabyldaǵannan soń ońaltý bólmelerinde ońaltý kýrs­­tarynan ótetinin tilge tıek etti. 

Biz aralap kórgen ońaltý bólme­sine BTL-6000 COMBI, Amadeo, Thera-trainer tigo, Kinetec Sentura, Pablo, Jojer Tilt, Kinetec Spektra knee dep ata­la­tyn 7 birdeı qurylǵy orna­tylǵan. Áqaısysynyń qyzmeti ártúrli. Biri qol, biri aıaq, bi­ri ıyq, biri mı jumysyn jaqsartý­ǵa arnalǵan. Eń ǵajaby, bári de kompıýterlendirilgen. Tehnı­ka­nyń tilin, tehnıkanyń emes-aý, aǵyl­shyn tilin bilmeseńiz bul quryl­ǵylardyń janyna jaqyn­­damaǵanyńyz abzal. Ońal­tý bólmesindegi quryl­ǵy­lar­dyń paıdasy týraly osy orta­lyqtyń qyzmetkerleri Shy­nar Sabyrbaeva men Nurjan Imanshartova táptishtep aıtyp berdi. Máselen, BTL-6000 COMBI apparaty massaj jasaý ar­qyly jansyzdanyp qalǵan aıaq pen qoldyń qan aınalymyn jaqsartady eken. Saýyqtyrý sharasyn naýqas jatyp qabyldaıdy.  «Insýlt alǵan adamdarda qan aınalymy tómendeıdi. Bul qurylǵy qan aınalymyn jaqsartady. Naýqas dıagnozyna, jaǵdaıyna qaraı 10-15 mınýt prosedýrany qabyldaıdy», deıdi Shynar Sabyrbaeva.

Al Amadeo jattyǵý apparatyn motorıkasy buzylǵan, saý­­saqtary, aıaqtary tartylǵan naýqas­tar paıdalanady. Bári kom­pıý­terdiń kómegimen, dárigerdiń baqylaýymen júzege asyrylady. «Bul – ınnovasııalyq quryl­ǵy. Kompıýterde arnaıy baǵdarlamasy bar. Biz kompıýterge naýqas týraly derekterdi engizemiz. Naýqastardy otyr­ǵyz­ǵannan keıin qolyna magnıt ja­bys­tyrylady. Bul apparat adamnyń aıaq-qolyn ózi qozǵaıdy», deıdi Nurjan Imanshartova.

Ońaltý bólmesinde Pablo qu­ryl­ǵysyna otyryp saýyq­tyrý sharasyn qabyldaǵan Aıagóz qalasynyń turǵyny Oralǵaısha Ysqaqovany sózge tartqanymyzda áýeli mundaǵy dárigerlerge alǵy­syn jetkizip: Aıaǵymdy basa almaı qalǵan edim. Em qabyldap jatqanyma 8 kún boldy. Táýir bop qaldym», dedi. 

Ortalyqta úsh ońaltý bólmesi bar. Úsheýinde kórsetiletin qyz­met túrleri úsh túrli deýge bolady. Aıagózdik dárigerlerge ońal­tý bólmelerine ornatylǵan qu­rylǵylardy qalaı paıdalaný kerektigin Máskeýden arnaıy shaqyrylǵan professorlar buǵan deıin eki márte kelip, úıretip ketipti. 

Aıagózdiń 10 dárigeri Anglııaǵa oqýǵa barady

Aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeriniń orynbasary Oralǵazy Júnisovtiń aıtýynsha, búginde Aıagóz aýdany bo­ıynsha tirkelgen aýrý sany – 8332. Onyń ishinde alǵash ret anyqtalyp otyrǵany – 4872. Aýdanda dıspanserlik esepte 7351 adam turady. Al aýdan boıynsha 5567 adam qan qysymymen aýyrady. Onyń 3407-i birinshi ret esepke alynypty. 

Aıagóz aýdandyq emhanasynda 2016 jyly 125, 2017 jyly 107, aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynda 77 adam ınsýltten emdelip shyǵypty. «Aıagózdegi halyq sany 70 myńnyń ústinde bolsa, Úrjar aýdanynda 80-90 myń shamasynda turǵyn bar. Biz arnaıy saraptama jasadyq. Úrjar aýdanynda jyl saıyn 100-ge jýyq, al oǵan qarasty Maqanshyǵa 40-60 adam ınsýltpen túsedi eken. Ortalyq úsh aýdannyń 250 myń halqyna qyzmet kórsetpek. Biz bir jylda ınsýltpen túsetin adam sany  200-diń mólsherinde bolady dep eseptep otyrmyz. Úrjar, Tarbaǵataı men Jarmanyń aýdandyq aýrýhanalaryna: «Insýlttik ortalyq ashyldy. Naýqastardy endi bizge jiberińizder» dep hat jazdyq. Endi syrqattar atalǵan aýdandardan bizdiń ortalyqqa kele bastaıdy», deıdi aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Shalqar Omarov.

Árıne, joǵary tehnologııaly, baǵasy qymbat medısınalyq qurylǵylarmen jumys isteý ońaı emes. Osy rette aýdandyq aýrýhananyń úsh nevropatolog, úsh anestezıolog-reanımatolog jáne bir rentgenology biliktilikterin arttyryp, bilimderin jetildirdi. Al 2017 jyly aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Shalqar Omarov bastaǵan akýsher-gınekolog, neo­natolog sekildi 5 qyzmetker An­glııada úsh aılyq kýrstan ótti. Bıyl aýdandyq aýrýhananyń 10 mamany taǵy da Ulybrıtanııaǵa jiberilmek. Reti kelgende aıta keteıik, búginde oblystyń shal­ǵaı aýdandaryndaǵy perzentha­nalarǵa da erekshe kóńil bólinip jatyr. Máselen, Aıagóz aýdandyq aýrýhanasynyń ishindegi perzenthana bólimine qazirgi ýaqytta 436 mıllıon teńgeniń medısınalyq qurylǵylary ornatylýda. Ja­qyn­da Aıagóz aýdanyna jumys saparynda óńir basshysy Danıal Ahmetov perzenthanany kúrdeli jóndeýden ótkizýge 111 mıllıon teńge qarjy qarastyrylatynyn aıtqan-dy. Demek, perzenthana kúrdeli jóndeýden ótkizilse, úshinshi deńgeıde jumys isteıtin bo­lady.

Azamat QASYM,

«Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Aıagóz aýdany