Keıingi birneshe jylda soltústik magnıt polıýsiniń qozǵalysy údeı túsken. Bul smartfondardyń kartalary men navıgasııa júıesiniń jumys isteýine kedergi keltirýi múmkin.
CNN arnasynyń habarlaýynsha, magnıt polıýsiniń jyldamdyǵy keıingi ýaqytta jylyna 55 shaqyrymǵa jetken. Osynyń saldarynan Dúnıejúzilik magnıt modelin qaıta jańartýǵa týra kelmek.
Mundaı modeldi azamattyq navıgasııa júıeleri, NATO, sonymen qatar, AQSh pen Ulybrıtanııanyń qarýly kúshteri qoldanady.
«Arktıka aýmaǵyndaǵy josparlanbaǵan ózgerister saldarynan ǵalymdar magnıt órisiniń ózgerisin naqtylaıtyn jańa model oılap tapty» delingen AQSh Muhıt jáne atmosfera ulttyq ortalyǵynyń habarlamasynda.
AQSh pen Ulybrıtanııa qarýly kúshteri agenttiginiń qoldanatyn modeli negizinde ár bes jyl saıyn jańartylatyn. Degenmen, agenttiktiń aıtýynsha, jańartý avıakompanııalardyń, izdeý men qutqarý operasııalarynyń, Soltústik polıýstegi basqa da operasııalardyń navıgasııasynyń senimdi bolýyn qamtamasyz etedi.
Modeldiń negizgi tutynýshylary - áskerler. Odan bólek, Google men Apple-diń kartalarynda da qoldanylady. Degenmen, jeke maqsattaǵy karta men áskerler navıgasııasynyń aıyrmashylyǵy kóp emes. Basty aıyrmashylyq navıgasııanyń 55 gradýs endikke deıin shekteýli bolýynda.
Ǵalymdar alǵashqy ózgeristerdi 2018 jyly baıqaǵan. Brıtanııa Geologııa ortalyǵynyń geofızıgi Sıaran Beganniń aıtýynsha, spýtnıkter polıýstiń josparly aýmaǵynan shyǵyp ketkenin kórsetken. Geofızık Jer sharyndaǵy ózgerister qubylýǵa ákep soqty deıdi.
«Ýaıymdaıtyn eshteńe joq. Bul tarıhta sırek kezdesse de, geologııalyq masshtabta úırenshikti jaǵdaı» dedi Sıaran Beggan.
Myńdaǵan jyl boıy polıýs Jer sharynyń qaı túkpirinde bolmasyn, kompas tilin baǵyttaıtyn navıgatorlardyń kómekshileri edi. О́zgermeıtin geografııalyq soltústik polıýske qaraǵanda, soltústik magnıt polıýsi ýaqytqa baılanysty jyljyp turatyn. Ol 1831 jyldan bastap Arktıkadan Reseıge qaraı baǵyt alǵan.