Aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov óz baıandamasynda atqarylǵan jumystarmen qatar óńirdiń aldaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń is-qımyl josparlarymen de bólisti.
Alqaly basqosýǵa Premer-mınıstrdiń orynbasary Asqar Jumaǵalıev qatysyp, sóz sóıledi. Ol óz sózinde «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń iske asýy, alda turǵan mindetter jaıly baıandap berdi.
Oblys ákimi aldymen basty sala sanalatyn aýyl sharýashylyq jaıyna taldaý jasady. О́nimder kólemi 520 mıllıard teńgege jetip, 82 mıllıard teńge ınvestısııa tartylǵan. 1,9 mıllıon gektar alqapqa osyzamanǵy tehnologııalar engizilgen. Astyq óndirisin ártaraptandyrýdyń nátıjesinde maıly daqyldar alqaby 1 mılıon gektardy quraǵan.
Mal sharýashylyǵy da qarqyndy damyp keledi. Bul saladaǵy ónimder mólsheri 146 mıllıard teńgeden asyp túsken. Sút, taǵamdyq jumyrtqa, un, dándi daqyl tuqymdarynyń eksporty ulǵaıǵan. 2200 bas sıyrǵa arnalǵan jáne sıfrlandyrý elementteri engizilgen tórt sút kesheni paıdalanýǵa berilgen. Bıyl 4,5 mıllıard teńgege 1700 basqa laıyqtalǵan úsh taýarly-sút fermasy paıdalanýǵa beriledi. Osynsha mal bordaqylaý alańy qurylady. Osylaısha sút óńdeý kásiporyndaryn shıkizatpen 90, al etpen 50 prosentke deıin qamtamasyz etý múmkindigi týady.
«Byltyr ónerkásip ónimderiniń óndirisi 2017 jylǵa qaraǵanda 2 prosentke artyp, 250,7 mıllıard teńge boldy. Ilgerileýshilik ónerkásiptiń barlyq baǵyttarynda baıqalady. Asyl jáne túrli tústi metall óndirisiniń 5 prosentke ulǵaıýy esebinen metallýrgııa ónerkásibiniń kólemi 58 prosentke kóterildi. Byltyr «Petropavl aýyr mashına jasaý zaýyty» jáne «S.M.Kırov atyndaǵy zaýytynda» tehnologııalyq jańǵyrtý sharalary bastalyp, júıeli túrde jalǵasyp keledi. Oǵan el qazynasynan 3,3 mıllıard teńge bólingen. Kelisimsharttar nátıjesinde mashına jasaý kásiporyndarynyń tapsyrys portfeli 20 mıllıard teńgeni qurap otyr», dedi baıandaashy.
2018 jyly negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi 8 prosentke kóbeıip, 212 mıllıard teńgeni quraǵan. Jeke ınvestısııanyń úlesi– 73 prosent. Bıýdjetten bólingen 1 teńge qarjyǵa 3 teńgedeı jeke ınvestısııa tartylǵan. Aýyl sharýashylyǵyna ınvestısııa quıý boıynsha oblys elimizde kóshbasshylar qatarynda. Bıyl 6 mıllıard teńgeden astam qarjyǵa «Alageum Electric» AQ transformator zaýytynyń qurylysyn bastaý jáne «CLAAS» germanııalyq kompanııanyń aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn qurastyrý jónindegi jobalardy júzege asyrý josparlanǵan. Jyl qorytyndysy boıynsha otandyq jáne sheteldik kompanııalarmen 10-nan astam memorandýmǵa qol qoıylǵan. Búginde 7 iri ınvestısııalyq joba iske asyrylyp, eki jyldan keıin óńir ekonomıkasyna 80 mıllıard teńgeden astam qarjy tartýdy qamtamasyz etedi jáne 1500 jańa jumys ornyn ashýǵa qolaıly jaǵdaı jasaıdy.
Oblys tarıhynda qalǵan aıshyqty oqıǵalardyń biri – «Qazaqstan men Reseıdiń týrızmin damytýdyń jańa joldary men úrdisteri» atty eki el arasynda ótken XV óńiraralyq yntymaqtastyq forýmy.Týrızmdi óristetý baǵytynda 25-ten astam kelisimshart jasaldy. Imantaý-Shalqar demalys aımaǵy Qazaqstandaǵy aldyńǵy qatarly 10 nysannyń qatarynan oryn alyp otyr. Halyqaralyq konsaltıngtik kompanııa ony damytýdyń keshendi josparyn jasap, on baǵyt boıynsha jańǵyrtý jumystary júrgiziledi. Bıyl Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasy sheńberinde eneolıt dáýiriniń baǵa jetpes arheologııalyq eskertkishi–«Botaı» mádenıeti murajaıynyń qurylysy bastalady. Bul maqsatqa 2 mıllıard teńge baǵyttalmaq.
Qumar Irgebaıuly jurtshylyqty erekshe tolǵandyratyn kólik-logıstıkalyq ınfraqurylym, sýmen qamtý, turǵyn úı salý máselelerine de jan-jaqty toqtaldy. Sońǵy úsh jylda 76 mıllıard teńgege 1900 shaqyrym jol jóndelgen. Bul aýmaqtarda 128 eldi meken ornalasqan, 62 myńdaı adam turady. Byltyr 675 shaqyrym joldy jóndeýge 33 mıllıard teńge jumsalsa, bıyl 705 shaqyrym joldy qalpyna keltirýge 37 mıllıard teńge baǵyttalady.
Sońǵy eki jylda óńirde 12 mıllıard teńgeden astam qarajatqa 355 shaqyrym sý qubyry júrgizilgen. Bıyl 8 mıllıard teńgeden astam qarajat qarastyrylyp, 30 shaqty aýylǵa taza tirshilik nári jetkiziledi. Ortalyqtandyrylǵan jelige qoljetimdilik 90 paıyzdy quraıtyn bolady.
Baıandamashy jyl ótken saıyn qurylys qarqyny údeı túskenin atap kórsetti. О́tken jyly 218 myń sharshy metr bolatyn 2068 páter paıdalanýǵa berilgen. Bıylǵy meje–2240 páter turǵyzý. Bes áleýmettik bastama aıasynda 518 páter salynady. Úsh aýysymdyq oqytýdy eńserý maqsatymen oblys ortalyǵynda myńjarym orynǵa shaqtalǵan qos mekteptiń qurylysy bastaldy. 120 mektepti jóndeýge 5 mıllıard teńge baǵyttalady. M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde jańa oqý-zerthana korpýsy salynady. Stýdentter úshin 2 myń oryndyq bes jataqhana boı kóteredi.
Desek te, sheshimin kútken problemalar az emes. Ony áleýmettik jeliler men Call-ortalyqqa túsken 200-den astam suraq aıqyn baıqatty. Qumar Aqsaqalov birde-bir máseleniń eskerýsiz qalmaıtynyn aıtty. Birqatar ótinish-tilekter qolma-qol sheshimin tapty.
Eseptik kezdesý aıaqtalǵanan keıin ákim aryz-shaǵymdaryn aıta kelgen adamdardy jeke qabyldady.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy