KASE taratqan resmı aqparat boıynsha, olardyń el naryǵyna kelýine qazaqstandyq «Frıdom Fınans» kompanııasy yqpal etken. «Frıdom Fınans» baspasóz qyzmetine habarlasyp birqatar jaıttardy anyqtadyq. Atap aıtqanda, naýryz aıynyń sońyna deıin Ford Motor Company, The Coca-Cola Company, Nike, Tiffany & Co., Exxon Mobil Corporation, Tesla, Intel Corporation, Pfizer, PLLC Yandex N.V jáne reseılik «Lýkoıl» ózderiniń baǵaly qaǵazdaryn KASE arqyly ashyq saýdaǵa shyǵarady. Bul degenińiz árbir qazaqstandyqtyń atalǵan kompanııalardyń aksıoneri bolýǵa múmkindigi bar degen sóz. «Frıdom Fınans» kompanııasyna álemdik brend kompanııalardy tańdaý ońaıǵa túspepti. Olardyń tanymaldylyǵyna, fýndamentaldi áleýetine jáne tehnıkalyq trendi men ótimdiligine basymdyq berilgen. Bul kompanııalardyń qaı-qaısysy da túrli salalarda kóshbasshy.
– Kompanııalardyń aksııalaryn sáýir aıynyń alǵashqy onkúndiginen bastap «Freedom24.kz» saıty arqyly satyp alýǵa bolady, – deıdi kompanııanyń ókilderi.
Olardyń paıymdaýynsha, alǵashqy úsh aıda aksııa satyp alýǵa yqylas bildirgender brokerlik jáne banktik komıssııa shyǵyndarynsyz, naryqtyq kunymen ǵana satyp alady eken. Mundaı sheshim sheteldik kompanııalardy qazaq naryǵyna shyǵýǵa yntalandyrý úshin qabyldanǵan. Satyp alynǵan aksııalar «Baǵaly qaǵazdar naryǵy týraly» zańǵa sáıkes Depozıtarly ortalyqtyń brokerlik esepshotynda saqtalady.
Sheteldik brend kompanııalardyń bizdiń naryqqa kelýi ótken jyldan bastalǵanyn aıta ketý kerek. «FinEx FFIN Kazakhstan Equity ETF» kompanııasynyń aksııasy KASE-niń resmı tizimine ornalastyrǵan bolatyn.
– Alyp kompanııalardyń aksııasy 3 myń teńgeden bastap 1 mln teńgege deıin satylady, – delingen Frıdom Fınans» kompanııasynyń baspasóz bólimi taratqan aqparatta.
Qazaqstandyq sarapshylar sheteldik alpaýyt kompanııalardyń qazaqstandyq naryqqa kelýi kútilgen jaǵdaı dep otyr. Sebebi tabys deklarasııasy nátıjesindegi ekonomıkada paıda bolatyn artyq aqshany ıgerýge olar da nıetti. 2019 jyldyń sońyna tabys pen múlikti zańdastyrýdan túsken qarjyny olar kórip-bilip otyr. Sol sebepti múmkindikti ýystan shyǵaryp alǵysy kelmeıdi.
Qarjyger Ilııas Isaev Úkimet pen halyq bul múmkindikti durys paıdalana almasa, tabys taǵy da sheteldikterdiń qanjyǵasyna ketetinin aıtady. Sebebi ekonomıkadaǵy aqsha massasyn aıyqtyrý arqyly ǵana ınflıasııany tómendetip otyrǵanymyz belgili. Endi ondaı jaǵdaı ınflıasııany turaqtandyra almaıdy. О́ndiristi kóterý arqyly ǵana ekonomıkanyń kúretamyryna qan júgirtip, ınflıasııany turaqtandyrýǵa múmkindik bar.
Bizge pikir bildirgen mamandardyń basym kópshiligi ataǵy jer jarǵan kompanııalardyń el naryǵyna kelýge daıyn turǵanyna senbeıtinin aıtty. Mysaly, kásipker Saılaý Totyqov olarǵa Qazaq naryǵyna shyǵý úshin aksııalaryn Qazaqstannyń qor bırjasyna ornalastyrýdyń qajeti joq ekenin aıtady. Alpaýyt kompanııalar álemniń kez kelgen núktesinen-aq qazaqstandyq kompanııalardyń aksııasyn satyp alady nemese satylymǵa shyǵara alady.
Qor bırjasynyń jetekshi mamandary bul aksııalar baǵaly qaǵaz naryǵyndaǵy oıynshylarǵa ǵana qyzyq bolýy múmkin degen pikirde. Mysaly, Apple korporasııasynyń jarııa bolǵan baǵaly qaǵazdarynyń sany 12,5 mıllıard dana. Starbucks Corporation-nyń 2,5 mıllıard qarapaıym aksııasy men 7,5 mln dana aıryqsha aksııalaryn saýdalaıdy. Sondaı-aq KASE alańyna Microsoft 24 mıllıard, Facebook 5 mıllıard dana baǵaly qaǵaz shyǵarǵany belgili boldy. Áıgili kompanııalarǵa tıesili baǵaly qaǵazdardyń qaı kúnnen bastap saýdaǵa qoıylatyny beımálim. Sondaı-aq onyń qaı valıýtamen satylatyny da qarastyrylyp jatqan kórinedi. Qazaqstan qor bırjasynyń mamandary bul óte qyzyq ári tartymdy aksııalar ekenin aıtady.
– Iri kompanııalardyń aksııalaryn jekelep satyp alatyn oıynshylar úshin bul tıimdi, – deıdi qarjygerler. Qazaqstan qor bırjasy basqarma tóraıymynyń orynbasary Natalıa Horoshevskaıa ótken aptada jýrnalıstermen kezdesýde.
– Aksııalardyń azǵantaı bóligin ǵana satyp alyp, paıda tabatyn brokerler úshin tıimdi. Olardyń qarjy aınalymyna oń áseri bolady. Shetelge baryp ınvestısııa salǵannan góri, elimizge ózi kelgen aksııalardy satyp alý múmkindigi týdy. Endi oıynshylardy saýda alańynda kútemiz, – dedi ol.
Degenmen, sheteldik kompanııalardyń aksııalaryn 100 paıyz ákeledi degen ýádeni KASE de, «Frıdom Fınans» kompanııasy da aıtyp otyrǵan joq. Bizdiń naryqqa qansha paıyzdyq aksııamen keletini olardyń aksıonerlerine ǵana belgili.
– Qazaqstanda basy artyq qarjysyn qandaı tetikke salaryn bilmeı júrgen qaltalylar jetedi. Bul qazaqstandyq ınvestorlardyń álemdik naryqqa shyǵýyna úlken múmkindik. Bizge kelgeli otyrǵan kompanııalardyń basym kópshiligi IT salasynan ekeni belgili. Máskeý nemese Ýkraına IT habynda qazaqstandyq mamandar otyr. Sondyqtan olardyń múmkindikterin, áleýetterin paıdalanýǵa tyrysaıyq, – deıdi sarapshy Jaras Ahmetov.
ALMATY