Turǵyn úı máselesiniń túıinin sheshetin zań jobasy maquldandy

Bekitilgen kún tártibine sáıkes aldymen «2019-2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýd­jet týraly» Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Zańyna ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar en­gizý týraly» Qazaqstan Respýb­lı­kasy zańynyń jobasyna Senat engizgen ózgerister men to­lyqtyrýlar jóninde Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń mú­shesi Serik Qusaıynov baıandady. Depýtattar Senat engizgen usynystarmen tolyq kelisti.

Turǵyndardy kópten beri tolǵandyrǵan «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktilerine turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyq máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynyń birinshi oqylymy boıynsha negizgi baıan­damany Indýstrııa jáne ınfra­qu­rylymdyq damý mınıstri Roman Sklıar jasady.

Zań jobasynda «Bir úı, bir birlestik, bir esepshot» qaǵıdasy boıynsha kommersııalyq emes uıymnyń jańa formasy – «men­shik ıeleri birlestigin» qurý jáne onyń basqarý organdarynyń qyz­metin retteý máselesi qaras­ty­rylǵan. Usynylǵan qaǵıdat boıynsha endi ár úıdi basqarýdyń jeke tásili bolmaq. Árbir menshik ıeleriniń birlestigi óziniń aǵym­daǵy jáne jınaqtaýshy shottaryn ashady. Atalǵan shara páter ıe­leri kooperatıvteri jáne bas­qarýshy kompanııalar tarapynan qyzmetter men tarıfterdiń turǵyndarǵa júktelmeýin jáne qarjynyń ashyq jumsalýyn qamtamasyz etedi. Sondaı-aq tur­ǵyndarǵa basqarý tásilin tańdaý quqyǵy beriledi, olar basqarýdy jeke basqarý organdary arqyly nemese shart negizinde basqarýshy kompanııalar arqyly júzege asyra alady. Zań jobasynda kondomınıým nysandaryna kúrdeli jóndeý júrgizýdiń jańa tetikteri engizilgen. Turǵyndardan tú­setin qarajattyń maqsatty jum­salýyn baqylaý arqyly kúrdeli jóndeýge múmkindik týady. Bul jerde kúrdeli jóndeý júrgizýge qarajat jınaqtaý jáne jeńil­de­tilgen nesıe alý tetigi de qaras­ty­rylǵan. 

Baıandamada mınıstr zań jobasynyń lıft sharýashylyǵy máselelerin de qarastyratynyna toqtaldy. Búginde olardyń basym bóligi normatıvtik paıdalaný merziminen asyp ketken, osy máseleni sheshý úshin lıftilerdi aýystyrý jáne jóndeý jumys­taryn qarjylandyrý jergilikti bıýdjet esebinen júzege asyrylatyn bolady, dedi ol.

Baıandamashyǵa aldymen suraq bergen depýtat M.Aısına kóppáterli úılerdi kon­domınımým nysandary re­tinde tirkeý óte kóp ýaqyt alatynyn, ózine belgili derekterge qaraǵanda qazir elimizdegi 78 myń kóppáterli turǵyn úılerdiń 27 paıyzy ǵana tirkelgenin aıta kelip, osy jumystardy jyldamdatý boıynsha qandaı sharalar jasaısyzdar dep surady. Oǵan mınıstr bul jumystyń turǵyndar esebinen emes, jer­gilikti atqarý organdary arqyly júrgiziletinin, olarǵa tirkeý jumystary úshin bir jyl ýaqyt berilgenin, bul ýaqyt jetkilikti ekenin aıtty. Depýtat Serik Qu­saıynov kúrdeli jóndeý qoryna qol­danystaǵy zańmen árbir páter ıesi aı saıyn 1 sharshy metr úshin AEK-tiń 0,02 paıyz kóleminde aqsha aýdaryp turýy qarastyrylǵan, búginde ol 52 teńge. Osy talaptyń ózi durys oryndalmaı keldi. Zań jobasynda ol ózgerissiz qaldyryldy ma dep surady. Oǵan mınıstr kóptegen turǵyndar úshin bul mólsher kóptik etkendikten, endi 1 sharshy metr úshin 12 teńgeden alý jóninde norma engizildi dep jaýap berdi. Osy kezde talqylaýǵa Spıker aralasyp, kúrdeli jóndeýge arnaıy jınamaǵandyqtan, barlyq aqsha páter ıeleri kooperatıviniń ese­bine túsip jatqanyn, ony qaıda, qalaı jumsaý PIK tóraǵasynyń erkinde ekenin aıta kelip, ózine belgili derekter týraly aıtty. Mysaly, bizdiń astanada 2609 úıdi biriktirgen 488 PIK bar. Áýelde bir PIK-ke 2-3 úı ǵana tirkeletin bolsa, qazir keı­bireýlerinde 20-dan artyq kóp­páterli úıler bar. Solardyń bá­riniń turǵyndary ózderiniń ne úshin tólep jatqandaryn, tólem­aqylarynyń qaıda jumsalyp jatqanyn bile bermeıdi. Al bul degenińiz qosyla kele óte úlken kólemdegi qarajat. Máselen, 2 bólmeli páter ıeleri aıyna 3 myń teńgeden tóleıdi. Aqshasynyń qaıda ketetinin bilmegendikten, turǵyndar tólemaqy tóleýge de qushtar emes. Osynyń kesirinen qa­ryz­dar, túrli talastar paıda bo­lady. Al endi myna zań jobasynda de­pýtattardyń usynysymen bir úı bir esepshot ashady jáne ondaǵy qarajat ashyq túrde jum­salatyny týraly norma en­gizilip otyr. Zań jobasy bizge kelgende osyndaı máseleler ústirt qarastyrylǵan bolatyn. Depýtattar ony jetildirý jolynda kóp ter tókti dep qorytty óziniń sózin Tóraǵa.

Zań jobasy boıynsha qo­symsha baıandamany Eko­no­mıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi Sapar Ahmetov jasady. Ol jumys tobynyń sheńberinde zań jobasyna depýtattardyń kóptegen konseptýaldy túzetýler engizge­nin jetkizdi. Sonyń ishinde men­shik ıeleriniń jınalysy eń jo­ǵarǵy mártebege ıe bolǵany, kondomınımým nysanynyń ortaq múlkin basqarý, turǵyn úıge qyzmet kórsetýdi retteý, atqarýshy organdardy saılaý jáne t.b. osy jınalystyń barysynda sheshiletini aıtyldy. Sondaı-aq basqarýshy organdar, onyń ishinde basqarma men tóraǵa turǵyndarǵa esep berýi úshin bir jylǵa saılana­tyny engizilgen. Jalpy zań jo­basy15 zańnamalyq aktige, onyń ishinde Jer kodeksine, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq tý­raly kodeksine, sondaı-aq «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder tý­raly» Kodekske (Salyq ko­deksi), son­daı-aq «Turǵyn úı qaty­nas­tary týraly», «Zańdy tul­ǵa­lar­dy memlekettik tirkeý jáne fılıaldar men ókildikterdi esep­tik tirkeý týraly», «Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy tur­ǵyn úı qurylysy jınaq aq­sha­sy týraly», «Qazaqstan Res­pýb­lıkasyndaǵy jergilikti mem­le­kettik basqarý jáne ózin-ózi­ basqarý týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń zańdaryna jáne basqa da zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi usynǵan.

Osyndaı uzaq talqylaýdan keıin zań jobasy birinshi oqy­lymda maquldandy. Zań jobasy boıynsha aıtqan qorytyndy sózinde Májilis Tóraǵasy N.Nyǵmatý­lın turǵyn úı-kom­mý­naldyq sharýashylyǵyn bas­qa­rýdy jetildirý jóninde Elbasy naqty tapsyrmalar ber­ge­nin, sondyqtan onyń óte tııa­­naqty ázirlengenin jetkiz­di. Depýtattar oǵan 509 konsep­­týaldy túzetý engizdi. Osy­­nyń bárin biz Úki­mettiń ke­li­­simine joldap otyr­dyq. Bul zań jobasynyń sapasyz daıyndalǵanyn kór­se­tedi. Mundaıdy basqa da mı­nıstrlikter jiberip otyrady. Sondyqtan Úkimet zań jobasyn ázirleýde tııanaqty bolýy kerek. Endi myna zań jobasy ekinshi oqylymǵa aıtylǵan usy­nystar men pikirlerdi eskerip, yjdaǵatty daıyndalady degen úmittemiz, deı kelip, ony tú­sindirý boıynsha depýtattar Úkimet múshelerimen birge aı­maq­tarǵa saparǵa shyǵatynyn aıt­ty.

Kún tártibindegi máseleler qaralyp bolǵan soń birneshe depýtat ortalyq atqarý organdaryna ózderiniń saýaldaryn joldady.