Sarapshylardyń aqparaty boıynsha, Atyraý oblysyndaǵy barlyq tushy sý qoımalarynyń tek ekeýi ishýge jaramdy, sebebi olar azdap mıneraldanǵan – olar Jylyoı aýdanynda ornalasqan Balı jáne Jańasý oryndary. Keńes dáýirinen bastap, Ońtústik Embi aımaǵy eki jer asty sý kózderi bar, óńirdi sýmen qamtamasyz etý úshin «strategııalyq qor» retinde qarastyryldy. Jańasýdyń maquldanǵan kólemi- táýligine 119 myń m3, al Balıde shamamen 8 myń m3. Degenmen, ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynda bul ken oryndary sońǵy ret zerttelgenin jáne ǵalymdardyń baǵalaýy boıynsha sý qoımalaryn belsendi qoldansa, 20 jyl sý tapshylyǵy bolmaıtyndyǵyn aıtqan. Oblystyń aýyz sýǵa kúndelikti qajettiligi kúnine 140 myń tekshe metr.
2016 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrligi Geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıteti jáne «Sanai-Eurasia Petro Mashinery» kompanııasy osy eki ken ornynyń sýyn óndiristik qajettilikterge paıdalaný týraly kelisim jasasty. Alaıda, jumys oryndalǵan joq.
Aımaq turǵyndaryn aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin jer asty sýlarynyń ken oryndaryn paıdalaný mańyzdy qarjy resýrstaryn qajet etedi. Bul qubyr, elektr jelileriniń qurylysy. Balı jáne Jańasý ken oryndaryndaǵy sýdyń kishigirim qoryn eskere otyryp, sarapshylar olardyń damýyn ekonomıkalyq jaǵynan qolaısyz dep sanaıdy.
Bul másele birinshi jyl kóterilip otyrǵan joq. Jaz mezgilinde birqatar eldi mekenderde aýyz sý jetkiliksiz, alaıda kún saıyn dalada ashyq sý uńǵymalarynan 60 myń tonnaǵa jýyq sý aǵyp shyǵady.
Oblystyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasynyń málimetinshe, Atyraý oblysynda 180 ózdiginen tógiletin uńǵyma bar. Olardyń 53-ine halyqtyń ótinishi boıynsha japqy salynǵan, biraq búginde jumys istep turǵan joq. Aıta ketý kerek, osy uńǵymalardaǵy sýdyń kólemi halyq qajettilikteri úshin jetkiliksiz.
Oblys basshysy tushy sý qoımalary bar aýmaqty tikushaqpen aralady. Sondaı-aq, jaýapty tulǵalarǵa uńǵymalardyń kimniń balansynda ekenin anyqtap, jumysyn baqylaýdy tapsyrdy. Keıinnen halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etý máselesin sheshý úshin tushy sý paıdalanylýy múmkin.
Jaqynda Aqtóbe oblysynda Kókjıde jer asty kenishin paıdalaný úshin sý qubyry qurylysynyń jobasy belsendi talqylandy. Bul sheshim artyqshylyqtarǵa ıe: birinshiden, ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynda ken ornyn zerttegen sarapshylardyń aıtýynsha, Kókjıde táýligine 800 myń m3 taza sý óndire alady, ol tazartylmaıdy, al sý únemi jer asty kózderi arqasynda tolyqtyryldy.
- Sońǵy gıdrogeologııalyq zertteýler Keńes Odaǵy kezinde oryndalǵan. Keıin Balı, Jańasý jáne Kókjıde ken oryndary paıdalanylmady. Sarapshylar bul máseleni muqııat zerttep, jaǵdaıdy baǵalaýǵa tıis, belgili bir ken ornynyń sýlaryn paıdalaný qanshalyqty oryndy? Qazir sý tapshy deı almaımyz, biraq búgingi kúni bul máseleni sheshpesek, erteń bizdiń balalarymyz oǵan tap bolýy ábden múmkin, - dedi Atyraý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev.
Oblys ortalyǵynda jer asty sýlarynyń qory joq ekendigin aıta ketý kerek. Atyraý- turǵyndardy aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin Jaıyqtyń tabıǵı rezervýaryn paıdalanatyn Qazaqstandaǵy jalǵyz qala. Aımaqta Qıǵash ózeniniń sýy da qoldanylady, ol sýdy eki aımaqqa – Atyraý jáne Mańǵystaýǵa birden jetkizedi. Negizgi másele – jyl saıyn Jaıyq jáne Qıǵash sý qoımalarynyń azaıýy. Bolashaqta Kókjıde ken ornynyń tushy sýyn paıdalaný aýyz sýmen qamtamasyz etilmegen máselelerdi sheshýi múmkin, sondaı-aq Jaıyq pen Qıǵash ózenderiniń joǵarǵy jaǵynda ornalasqan kórshi eldi mekenderge táýeldilikti azaıtýy múmkin.