Árıne, zymyran zamannyń toqtaýsyz zýlaıtyny bárimizge belgili. Áıtse de sóz oınatý ádisimen qurylǵan tosyndaý tirkestiń áser kúshi ájeptáýir bolady eken.
Ýnıversıtette bizge ádebıet teorııasynan dáris oqyǵan suńǵyla ustazymyz Qadyr Myrza Áliniń «qazaq qadirine jete almaı júrgen bir nárse bolsa, ol – ýaqyt» deıtini de esimizde qalyp qoıypty. Oıshyl poezııanyń osynaý orny bólek ókili ótpeli ómirdiń arzan aldanyshtaryna onsha kóp boı aldyrmaı ónimdi eńbek etkeni ámbege aıan. Sonyń aıǵaǵyndaı bolyp sońynda tom-tom kitaptary qaldy. Al Qudaıdyń bergen qabiletin ártúrli sebeptermen tolyq qýatynda paıdalanbaı armanda ketken aǵalarymyz qanshama. Olardyń kóbisi oıyn-saýyq qýyp, qalamdaryn erte qańtardy. Jazý-syzýda jankeshtilik tanyta almady. «Tátti tamuqqa» balanatyn shyǵarmashylyq tirliktiń azabyna shydamady. Kúndizgi kúlkilerin, túngi uıqylaryn qımady. Jastyqtyń janartaýlary únemi atqylap turatyndaı kórdi. Sóıtip keleli isterdi keıinge ysyrdy. Ýaqyttyń ýysta turmaıtynyn eskermedi.
Ýaqyt – baǵa jetpes baılyq. Qadirin bilmegender qapy qalady. Bul ásirese, keıingi tolqynǵa aqyl retinde aıtylýǵa tıis kep bolsa kerek. О́ıtkeni óskeleń urpaq ýaqytty qur bosqa ótkizbeı, ilim-bilim jınaýǵa den qoıý qajettigin sanalaryna sińirse quba-qup.
Yrdý-dyrdýmen ysyrap bolǵan ýaqyttyń esesi tolýy ekitalaı. Osyndaıda eriksiz eske túsedi. Sıdneı Olımpıadasynan keıin sol dúnıejúzilik sport dodasynda top jarǵan dúldúlderimizdi ulyqtaý saltanaty eki-úsh aıǵa sozyldy. Mańdaıǵa basqan maqtaýly qyz, jigitterimiz arqany keńge salyp, Altaı men Atyraýdyń arasyn alańsyz aralady. At mindi, shapan kıdi, as iship, aıaq bosatty. Buljymas kesteniń buzylýy kesirinen jattyǵý úrdisinen jańyldy. Aqyrynda sporttyq baptarynan aıyryldy. Al aıdy aspanǵa shyǵarsa da asyp-tasýdy bilmeıtin Kýba qabylandary birer aptalyq demalystan soń boks zalyna qaıta oraldy. Jeńiske jetý jolyndaǵy árbir mınýtyn tıimdi paıdalanatyn solardyń álemdik áıdik jarystarda juldyzy janbaǵanda qaıtedi endi. Qaragóz qandastarymyz arasynan eń quryǵanda eki dúrkin olımpıada chempıonyn shyǵara almaı mıtyńdaǵan bizdiń júrisimiz mynaý.
Turmystyq túrli túıtkildermen úlkendi-kishili sheneýnikterdiń tabaldyryǵyn tozdyrýǵa ketken ýaqyttyń obalyn kimnen suraryńdy bilmeısiń. Balpań basqan bastyqtardyń kójedeı kóp kómekshileri men kúlimkóz hatshylarynyń kóńilin taýyp, kózdegen maqsatyna jetkenshe álsiz áleýmettiń júıkesi júndeı tútilip bitedi. Kúnge shylym tutatqandaı myǵym keıiptegi myrzalardyń qaraýyndaǵylarǵa qysqa kúnde qyryq jınalys jasap, olardyń onsyz da shash-etekten sharýalaryn isteýine kedergi keltirýi de qoǵamdy jegi qurttaı jaılaǵan kesel.
Ázil-shyny aralas áneýbir anekdot bar edi ǵoı. Soǵan sensek, dúnıede kelisken merzimnen keshikpeıtin eki halyq bar eken. Biri – nemister, ekinshisi – qazaqtar. Nemister negizinen ýaǵdalasqan saǵatynda, al qazaqtar sol kúni keledi deıdi. Shymbaıǵa batsa da shyndyq. Aldyn ala habarlap arnaıy shaqyrǵan jerdiń ózine aspaı-saspaı baratynymyz ras qoı. Qalada da, dalada da dál ýaqytynda bastalǵan qazaqtyń toıyn kórdińiz be?
Búginde esi kirgen baladan eńkeıgen qarııaǵa deıin telefondaǵy, teledıdardaǵy, taǵysyn taǵylardaǵy «qyzyqtardan» kóz almaıtyn aıyqpas aýrýǵa ushyrady. Munyń densaýlyqqa zııandyǵyn bylaı qoıǵanda, oı-óristi ósirer ońdy qadamdardy tusaýlap tastaıtynyn eskermeıtinimiz ókinishti-aq. Áleýmettik jelilerdegi mán-maǵynasyz áńgimelerge maı quıýǵa kúni-túni sharshamaǵanda, qartaıǵan ata-anamyzben tildesýge nemese nemere-shóberelerimizben taza aýada serýendeýge ýaqyt tappaıtynymyzdy qaıtersiń.
Iá, urshyqsha aınalǵan ushqyr ýaqyt aldy-artyna qaramaıdy. Seniń yrǵalyp-jyrǵalǵanyńdy kótermeıdi. Qabilet qarymyńa qaraı qarmanyp qalýyń kerek. О́ıtpeseń óz qataryńnan kem qalasyń. О́tken ýaqyt qaıtyp oralmaıdy. Endeshe, ózek órter ókinishpen «Qolymdy merzimimnen kesh sermedim» dep kemkóńil kún keshýdiń betin aýlaq qylǵaı...