Kaspıı teńiziniń jaǵalaýynda Halyqaralyq avtomobıl federasııasynyń (FIA) rallı-reıdten «Rallı Qazaqstan-2019» Álem kýbogynyń tórtinshi kezeńi bastalady. Aqtaýdan bastaý alyp, osy qalada óz mejesine jetetin jarystyń jalpy qashyqtyǵy 2500 shaqyrymnan asady. Qazaqstandaǵy doda – bıylǵy álem birinshiliginiń eń qashyq kezeńi. Avtoshabandozdar alty kún boıy Mańǵystaý ólkesinde tas pen qum, sor men jolsyz daladaǵy saıysta óz baǵyn synamaq. Álem avtosporty úzdikteriniń saıysy Qazaqstannyń batysynda 1 maýsymǵa deıin jalǵasady.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, «Rallı Qazaqstan – 2019» dodasyna arasynda Belgııa, Brazılııa, Germanııa, Qatar, Ispanııa, Italııa, Nıderlandy, Portýgalııa, Reseı, Saýd Arabııasy, Slovakııa, Túrikmenstan, Chehııa, Chılı jáne Fransııa bar 17 elden barlyǵy 28 ekıpaj qatysýǵa nıet bildirgen. Al Qazaqstannyń namysyn rallıde birneshe sporttyq ekıpaj qorǵamaq.
«Rallı Qazaqstan – 2019» ekıpajdary T1-jaqsartylǵan serııalyq avtomobılder, T2 – serııalyq modelderden az aıyrmashylyǵy bar jeńil avtomobılder, T3 – jeńildetilgen avtomobılder side-by-side (SSV), T4 – júk kólikteri FIA sanattarynda jarysady jáne rallı-reıdten Qazaqstan Respýblıkasy Kýbogynyń ulttyq esebi de tirkelmek.
– Biz Aqtaý jerinde osyndaı aýqymdy jáne bedeldi jarysqa qatysýshylardy qarsy alýǵa qýanyshtymyz. Mańǵystaý óziniń biregeı tabıǵı landshaftymen, ártúrli relefimen tanymal jáne mundaı erekshelik álemniń úzdik shabandozdarynyń nazaryn bizge qaratady. Jahandyq birinshiliktiń kezeńin qatarynan úshinshi jyl qabyldaı otyryp, biz Mańǵystaý oblysynyń baı týrıstik áleýetin jáne óziniń dástúrli qonaqjaılylyǵyn kórsetip kelemiz. Rallı-reıdtiń barlyq qatysýshylaryna adal kúres pen sporttyq fortýnany, al barlyq qonaqtar men kórermenderge umytylmas áser tileımin, – dedi Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary Rýslan Sákeev.
Sondaı-aq R.Sákeev aımaq basshylyǵy árqashanda oblys aýmaǵynda rallı-reıdtiń ótýine qoldaý kórsetetinin alǵa tartyp, osyndaı jarystar jastardy sporttyń tehnıkalyq túrlerine tartýǵa yqpal etip, jalpy eldegi sporttyń damýyna oń áserin tıgizetin atap ótti. Rallı-reıdke daıyndyqty «Rallı Qazaqstan-2019» sporttyq jetekshisi BAÁ Avtosport federasııasynyń ókili Ronan Morgan, Qazaqstan Avtomotosport federasııasy júrgizdi.
– Uıymdastyrýshylar komandasy Mańǵystaýdaǵy Álem kýbogynyń kezeńin ótkizýge tolyqqandy daıyn. Jyl saıyn biz rallı-reıdtiń marshrýtyn jetildirip, ony qyzyqty jáne ártúrli etýge tyrysamyz. 2019 jylǵy jarystyń ereksheligi qumdy ýchaskeler sanynyń kóbeıýi jáne jyldamdyq ýchaskeleriniń qysqarýy bolmaq. Arnaıy ýchaskelerdiń qashyqtyǵy ótken jylǵa qaraǵanda az bolady, sondaı-aq, avtoshabandozdardyń jaılylyǵy úshin lıazondar barynsha qysqarady, al arnaıy ýchaskelerdiń kezektiligi ótken jylǵy baǵyttan múldem ózgeshe bolmaıdy, – dep atap ótti. Qazaqstan Avtomotosport federasııasynyń prezıdenti Marat Ábiqaev.
Alyptar aıqasty bastady
Bıylǵy jarysqa qatysýshylar quramy da osal emes, jalpy bul quram jyldan-jylǵa jańǵyryp, álemdik myqtylarmen tolyǵyp keledi. Bıyl da eń tanymal álemdik shabandozdar qatyspaq. Mysaly, «Rallı Qazaqstan-2019» kezeńiniń jeńimpazy jáne rallı-reıd boıynsha Álem kýbogynyń 2008, 2015, 2016 jáne 2017 jyldardaǵy tórt dúrkin ıegeri, Qatar avtoshabandozy Nasser Saleh ál-Attııa taǵy bir márte óz baǵyn synap, qazaqstandyq kezeńde jeńis úshin talasatyn bolady. О́tken jyly rallıdiń birinshi bóliginde avtomobıliniń qozǵaltqyshyndaǵy tehnıkalyq aqaýlar Nasserge jarysty jalǵastyrýǵa múmkindik bermeýi sebepti qatarlyq avtoshabandoz Mańǵystaýda sátsizdikke ushyraǵan bolatyn. Bıyl esesin qaıtarýdan úmitti.
Rallı-reıd tarıhyndaǵy eń ataqty shabandozdardyń biri, «Dakar» rallıiniń 13 dúrkin jeńimpazy Stefan Peteransel (X-raid MINI JCW Team) «Rallı Qazaqstan-2019» jarysynda óziniń shtýrmany jáne jubaıy Andrea Peteranselmen birge óner kórsetedi. Erli-zaıyptylardyń dýeti Ábý-Dabıdegi rallı-reıdten Álem kýbogynyń ekinshi kezeńinde jeńis tuǵyrynan kórindi. Qazirgi ýaqytta Stefan Petransel Nasser ál-Attııamen birge FIA Álem kýbogynyń týrnırlik kestesinde 30 upaımen birinshi orynda tur.
Sondaı-aq ótken jylǵy «Rallı Qazaqstan-2018» kezeńiniń trıýmfatory, Saýd Arabııasynyń avtoshabandozy Iаzıd ál-Radjı (Overdrive Racing) bıyl óziniń jańa Toyota Hilux Overdrive avtokóliginde jarysady jáne bıyl da jeńiske jetýge nıetti. Qazir onyń qorjynynda 21 upaı bar. Bıyl jalpy eseptegi birinshi oryn úshin kúres Iаzıd Al-Radjı, Petreansel jáne Nasser ál-Attııa arasynda ótedi dep kútilýde.
2014 jylǵy rallı-reıd boıynsha Álem kýbogynyń jeńimpazy jáne «Rallı Qazaqstan-2018» qola júldegeri reseılik shabandoz Vladımır Vasılev (VRT Team) te Mańǵystaýda osy tájirıbeli avtosportshylarǵa laıyqty básekelestik jasaýǵa ázir. Vasılev ázirge Álem kýbogynyń jalpy esebinde tórtinshi orynda tur.
Qazaqstandaǵy avtomobıl sportynyń jankúıerleri Iаkýb Pshıgonskıdiń (Orlen X-raid Team) ekıpajymen jaqsy tanys, sebebi bul shabandoz 2017 jáne 2018 jyldary «Rallı Qazaqstan» jarysynda eki ret kúmis júldeni mise tutqan edi. Sondaı-aq bıylǵy jarys maýsymy rallı-reıd boıynsha Álem kýbogynyń qazirgi chempıony Iаkýb Pshıgonskıdiń ekıpajyna sátsiz bastaldy. Qatardaǵy Álem kýbogynyń birinshi kezeńinde tehnıkalyq komıssarlar 2019 jyldyń jańa talaptary boıynsha onyń avtokóliginiń qajetti salmaq kórsetkishine jetpeýine baılanysty onyń ekıpajyn jarystan shettetý týraly sheshim qabyldady.
Podıýmǵa úmitkerlerdiń qatarynda Gollandııadan kelgen Bernard ten Brınke de bar, avtoshabandoz óte jyldam, degenmen áli turaqsyz óner kórsetýde. Ol «Rallı Qazaqstan-2019» Álem kýbogyndaǵy súıikti kezeń dep esepteıtin belgııalyq tájirıbeli shtýrman Tom Kolsýlmen birge jarys jolyna shyǵady.
Bıyl Aqtaýǵa Iýtta Klıaınshmıdt kelmek, ol – avtosporttaǵy aty ańyzǵa aınalǵan tulǵa, álemdegi «Dakar» marafonyn baǵyndyrǵan jalǵyz áıel jáne rallı-reıd boıynsha Álem kýbogynyń júldegeri. Bıyl ol FIA rallı boıynsha komıssııanyń prezıdenti laýazymyna taǵaıyndaldy.
«Rallı Qazaqstan-2019» qorytyndysy boıynsha, rallı-reıdten Qazaqstan Respýblıkasy Kýbogynyń Ulttyq esebiniń kóshbasshylary da anyqtalady, oǵan sondaı-aq Reseıden kelgen «GAZ Raid Sport» jáne «KAMAZ-master» kásibı zaýyttyq komandalary qatysady.
Kók baıraqty kótergender
Qazaqstandy rallıde otandyq jáne halyqaralyq rallı-reıdter men jáne rallı-marafondarda óner kórsetýde baı tájirıbesi bar «MobilEx Racing Team», «OFF ROAD Kazakhstan» jáne «Aktau Motorsport» syndy birneshe sporttyq ekıpaj tanystyrady.
«MobilEx Racing Team» komandasynyń quramynda birden eki ekıpaj T1 sanatyna qatysady – «Rallı Qazaqstan-2016» jeńimpazy Iýrıı Sazonov jáne Álem kýbogynyń, halyqaralyq jarystardyń qatysýshysy, jas avtoshabandoz Erden Shaǵırov. Olar Mańǵystaý jerinde tanymal avtoshabandozdarǵa básekelestik kórsetýge saqadaı saı, deıdi uıymdastyrýshylar.
Tájirıbeli qazaqstandyq shabandoz, «Rallı Qazaqstan-2018» kúmis júldegeri, «Dakar» rallıiniń qatysýshysy Andreı Cherednıkov T1 kategorııasynda jeńiske jetýge baryn salmaq. Al qazaqstandyq «Aktau Motorsport» komandasynyń kapıtany, «Jibek joly-2017» rallı-marafonynyń jeńimpazy Kırıll Chernenkov T2 jol talǵamaıtyn kólikter klasynda jarysqa qatysýǵa ázir.
Úlken dodalardy eńserýge baǵyttalǵan jarys
Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń qoldaýymen, Qazaqstan Avtomotosport federasııasynyń uıymdastyrýymen ótetin «Rallı Qazaqstan-2019»-dy uıymdastyrý jáne ótkizýdegi bas seriktes – «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ.
Rallıdiń aldyn ala josparlanǵan baǵyt jospary boıynsha, 26 mamyr kúni keshke teńiz jaǵalaýynda bastalǵan doda qatysýshylary ertesine birinshi kezeńde Aqtaý qalasynan ońtústikke qaraı, oblys ortalyǵynan ońtústik-shyǵysqa qaraı 210 shaqyrym jerde ornalasqan Kendirlige qaraı baǵyt alady. Ekinshi kúni Senek eldi mekeni aınalasyndaǵy shól arqyly shyǵysqa qaraı aınalma ýchaskeni qamtıdy, úshinshi kezeńniń bóligi Kendirliden shyǵysqa qaraı oblystyń qoınaýyna baǵyttalǵan. Tórtinshi kezeń Jańaózen qalasynyń mańynda ótedi. Sońǵy eki qorytyndy kezeń Aqtaýdan soltústikke qaraı ótedi. Sońǵy kezeńde 1 maýsym kúni sportshylar Kaspıı teńiziniń jaǵalaýyn boılaı júrip, Aqtaý qalasynyń jaǵalaýynda túste jarysty aıaqtaıdy.
– Biz Qazaqstanda halyqaralyq jarystardy kóbirek ótkizýge jáne kez kelgen deńgeıdegi jáne klastaǵy halyqaralyq jarystardy kásibı túrde uıymdastyrýǵa jáne qabyldaýǵa qabiletti sporttyq derjava retinde elimizdiń bedelin arttyrýǵa tyrysamyz. Osyndaı dodalardy ótkizý bizdiń elimizge seriktestik qarajatyn tartyp, olardy ózimizde qaldyrýǵa jol ashady, – deıdi Qazaqstan Avtomotosport federasııasynyń prezıdenti Marat Ábiqaev, – Bizdiń qyzmetimiz búginde elimizde halyqaralyq is-sharalardy tabysty ótkizý úshin Qazaqstan Avtomotosport federasııasy ókilderiniń kásibı deńgeıin arttyrýǵa, sondaı-aq qazaqstandyq sportshylardyń otandyq jáne sheteldik dodalarǵa qatysýyn keńeıtýge baǵyttalǵan.
Kendirlidegi bıvýakta dástúrli túrde ulttyq kıiz úı ornatylady, onda rallı-reıdtiń qatysýshylary men qonaqtary Qazaqstannyń turmysymen jáne dástúrlerimen tanysa alady, sondaı-aq túrli ulttyq taǵamdardyń dámin tatady.
Osylaısha, temir tulpar tizginindegi shabandozdar artynda shıyr-shıyr iz ben shubalǵan shań qaldyryp jolǵa shyqty.
Mańǵystaý oblysy