Qazaqstannyń saıası kartasyna kóz júgirtsek teriskeıindegi Petropavl qalasyndaǵy Reseıdiń «Ońtústik Oral» temir jolynyń Petropavl stansasynan tústiktegi Almatyǵa tartylǵan temir jol adam aǵzasyndaǵy júıke julynyndaı búkil organdarǵa nár berip turǵandaı kórinedi. Bul jol HH ǵasyrdyń jıyrmasynshy jyldary Sáken Seıfýllın Halyq Komıssarlary Keńesiniń tóraǵasy bolyp turǵan kezde josparlanyp, Kókshetaýǵa deıingi bóligi salynǵan bolatyn. 30-jyldary «Kókshetaý – Qaraǵandy», «Qaraǵandy – Bertis(Balqash)» baǵytyndaǵy jol tolyǵymen iske qosylyp, ındýstrııasy jańa órkendep kele jatqan Qazaq KSR-niń ekonomıkalyq qantamyryna aınaldy. Oraldyń metallýrgııalyq zaýyttaryna Qaraǵandynyń kómiri, Balqashtyń mysy, Ortalyq Qazaqstanǵa kerek qural-jabdyqtar, qurylys materıaldary taǵy da basqa halyq sharýashylyǵy taýarlary tasymaldanyp, el ıgiligine qyzmet etti. Indýstrııalyq damýdyń úlken bir úlesi – qazaqtyń ǵulama ǵalymy Qanysh Sátbaev ashqan Jezqazǵan qoınaýynyń sapaly mysyn Ortalyqqa jetkizý maqsaty alda turdy.
Úlken jospardyń osy talabyn oryndaý barysynda «Qaraǵandy – Bertis» baǵytynyń 855-shaqyrymdaǵy 11-razezden batysqa Qarsaqpaı zaýytyna 400 shaqyrym temir jol tartyldy. Bul ýaqyt 32-niń qandy qyrǵynynan aman qalǵan, qazaqtyń búıiri shyǵyp, toǵaıǵan kóńili tolyp ońalǵan kezi. О́zi qol qoıǵan jospardyń iske asqanyna marqaıǵan Sáken «Bizdiń el endi de bir nársege zárý bolar ma eken?» degen eken. Onysy syqyrlaǵan ógiz arbasyn burqyraǵan at arbaǵa aıyrbastaǵan el esh nársege muqtaj bolmas degen senim edi.
Bul 1936 jyl, qazaqstandyq aqyn-jazýshylarymyzdyń arasynan birinshi bolyp Sáken aǵa shyǵarmashylyǵynyń 20 jyldyǵy toılanyp, astyna jeńil avtomobıl berilip, Aqmolanyń pedagogıkalyq ınstıtýtyna, Qyzylordanyń drama teatryna sonan soń biz taqyrybymyzǵa arqaý etip otyrǵan 11-razezge «Sáken Seıfýllın stansasy» ataýy berilgen.
«Iá, qıly,qıly zaman bolar, qaraǵaı basyn shortan shalar» demep pe edi zamany zarǵa toly qazaǵym. Qaharly 37-niń zobalańy kelip, arystardyń ózderin de, attaryn da óshirdi. Sákenniń stansasy ataýyn alǵan Jaryq – eshqandaı mán-maǵynasy joq, sol jerdi qystaǵan aǵaıyndardyń «jeri sor, jaryqshaq, jaryq degen uǵymynan atalǵan, qımaıtyn eshteńesi de joq ataý. Úlkenderdiń aıtýy boıynsha stansa vokzalynyń mańdaısha sylaǵynyń astynda «Darııa», «Aqadyr» stansalaryndaǵydaı qazaqshasy sol kezde qoldanystaǵy latyn grafıkasymen jazylǵan Sáken Seıfýllın ataýy saqtalǵan.
Endeshe, latynǵa kóship, kósh túzep jatqan shaǵymyzda stansanyń alǵashqy zańdy ataýyn qaıtaryp, mańdaısha sylaǵyn ashsaq, eli úshin, qazaǵy úshin shybyn jany shyrqyrap qurban bolǵan Sákendeı arysymyzdyń arýaǵy razy bolar edi degen oı tastaımyz.
Bul turǵyda sol kezdegi Ýspen orta mektebi (búgingi Sáken orta mektebi) aýyz toltyryp aıtarlyqtaı is atqardyq deýimizge bolady. Nátıjesinde mektebimizge Sáken atyn 1994 jylǵy 100 jyldyǵynda sol kezdegi Úkimetimiz bergen bolatyn. Bul alǵa qoıǵan maqsatymyzdyń bir oryndalǵany dedik.
Sodan beri 25 jyl ótti. Alaıda sol stansa Sáken atyn sarǵaıa kútýde. Bizdiń ólketanýshylardyń oryndalmaı qalǵan arman-maqsaty da osy bolyp tur.
Burynǵy, qazirgi oqýshylarymyz taǵy «Ekspress-2» ekspedısııalyq top quryp, jańadan joryqqa shyǵyp dúmpý jasamaq josparda bar. Bıylǵy 125 jyldyq mereıtoıy kelip turǵan babamyzdyń arýaǵyn qurmettep, stansa ataýyn Sáken Seıfýllın etip qaıtarsaq, eldigimizdiń, egemendigimizdiń bir jetistigi bolary haq.
Stansanyń ataýyn qaıyryp alyp, qasqaıtyp eskertkishin qoısaq, Sákenniń kindik otany Nildi (Ýspen) aýyly jolyn asfalttatsaq, ondaǵy ólketanýshylar eńbeginiń jemisi – eki mýzeıge mán bersek, Seıfollanyń Qarashiligine de qatynas ońalar edi. Bul jerden О́lkelik-Sákendik týrızm klasteriniń pushpaǵy shyǵyp turǵan joq pa?
Osy talaptar oryndalyp jatsa, Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalalaryndaǵy alǵa qoıǵan mindetterdiń oryndalǵanynyń kórinisi bolar edi.
Faızýlla NURJANOV,
ólketanýshy