Qazaq poezııasynda ózindik órnegimen, aıryqsha únimen daralanǵan Shómishbaı Sarıev – ulttyq sóz óneriniń kóginde erkin samǵaǵan tulǵalardyń biri. Onyń bolmysyn tereń tanyǵan Ǵafý Qaıyrbekovtiń «qos qanatty aqyn» degen teńeýi – sóz zergeriniń shyǵarmashylyq tabıǵatyn dóp basqan anyqtama. Bir qanaty – jandy terbegen lırıkalyq jyrlar bolsa, ekinshi qanaty – el arasyna keń tarap, halyqpen birge tynystaǵan án-óleńderi. Osy qos arna toǵysyp, Shómishbaı poezııasyn bıikke samǵatty.
Sonyń aıqyn dáleli bolsa kerek, Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen elorda tórindegi Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» memlekettik akademııalyq konserttik uıymy sahnasynda aqynnyń 80 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Aınaldym senen, atameken-aı» atty shyǵarmashylyq kesh – el mádenıetindegi eleýli oqıǵaǵa aınaldy. Aıtýly konsert bir tulǵanyń mereıtoıy ǵana emes, tutas bir dáýirdiń únin, ulttyń jan dúnıesin, saǵynyshy men muratyn terbegen taǵylymdy basqosý retinde este qaldy. Merekelik keshte Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev pen Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva joldaǵan júrekjardy quttyqtaýlar oqylyp, aqynnyń jary Jumagúl Sarıeva qurmet tórinen oryn aldy.
О́leń ólkesinde ózindik únimen órnek salǵan Shómishbaı Sarıev ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary-aq jarqyraı tanyldy. Aqyn tek tól týyndylarymen ǵana emes, álem ádebıetiniń injý-marjandaryn qazaq tiline tárjimeleý arqyly da ulttyq rýhanııat kókjıegin keńeıtti. Atap aıtsaq, D.Gýlıa, O.Bergols, I.Abashıdze, S.Vıkýlov, A.Dementev, F.Alıeva, R.Rojdestvenskıı, H.Abdýllın, M.Emıneský, Lýısh dı Kamoens sııaqty kóptegen shetel aqyndarynyń óleńderin qazaq tiline aýdardy. 1989 jyly «Qaınar» baspasynan «Tamasha, Tamasha, Tamasha» atty kitaby basylyp shyqty. Qazaq aqyndary arasynda tuńǵysh ret «Ǵashyqtar jyry», «Bozjorǵa» atty avtorlyq beınetaspasy jaryq kórgen. 2000 jyly Shómishbaı Sarıev Býhareste IýNESKO uıymdastyrǵan Rýmynııanyń uly aqyny Mıhaıl Emıneskýge arnalǵan búkil dúnıejúzilik aqyndar sımpozıýmyna Ortalyq Azııadan jalǵyz qatysqan aqyn boldy.
Aqyn jyrlarynyń ózge tilderge aýdarylýy – onyń shyǵarmalarynyń adamzattyq ortaq qundylyqtarǵa aınalǵanynyń aıǵaǵy. «Araıly kóktem», «Teńizden soqqan jel», «Taǵdyr», «Ýaqyt», «Bizdiń ǵasyr» sekildi jyr jınaqtary – ýaqytpen úndesken, dáýir tynysyn dóp basqan, oqyrman júreginen tereń oryn alǵan syrly álem. Bul kitaptardan ómirdiń ózi, adamnyń ishki ıirimderi, zamannyń úni estiledi. Ǵalym Aıgúl Isimaqova atap ótkendeı, Shómishbaı poezııasynyń biregeı qyry – onyń tabıǵı áýezdiligi, óleńderiniń ánge aınalýǵa suranyp turatyn tylsym sazy. Rasynda, aqyn jyrlary oqylǵan sátten-aq áýenge aınalyp, júrekke jol tabady. Azamattyq pafos pen názik lırıkany sheber ushtastyrǵan ol – qazaqqa keń taraǵan talaı ánniń mátinin jazyp, poezııa men mýzykanyń arasyn jalǵaǵan altyn kópirge aınaldy.
Kezinde Shómishbaı Sarıev shyǵarmashylyǵyn joǵary baǵalap, aqyn poezııasynyń syrshyldyǵy men tereńdigine aıryqsha tánti bolǵan akadamık Zeınolla Qabdolovtyń «Ánniń ǵumyry – onyń sózinde» degen bir aýyz pikirinde tulǵa tabıǵatynyń tutas bolmysy jatqandaı. Sebebi Shómishbaı Sarıev – poezııa men án álemin tabıǵı úılestire bilgen sırek daryn. Onyń jyrlary tek oqylmaıdy, olar aıtylady, shyrqalady, halyqpen birge jasaıdy. Aqynnyń qalamynan týǵan 300-den astam án mátini – qazaq mýzyka óneriniń altyn qoryna qosylǵan asyl mura. «Aınaldym senen, atameken-aı», «Sálem saǵan, týǵan el», «Saryarqa», «Qaraǵym-aı», «Aýylym-ánim», «Bozjorǵa», «Aıaýlym», «Qazaq eli», «Saryarqa», «Ǵashyq júrek», «Arman joldar», «О́mir-ózen», «Saǵyndym, saǵym jyldar», «Qımaı seni baramyn», «Saǵynyshym – Astana» syndy týyndylar – halyq jadynda jattalyp, ulttyq rýhtyń aınasyna aınalǵan shyǵarmalar.
Al ataqty «Aınaldym senen, atameken-aı» ániniń alǵashqy oryndaýshylarynyń biri Qazaqstannyń halyq ártisi Roza Rymbaeva aqyn óleńderiniń ýaqyt synyna tótep bergenin aıtyp, olardyń búginde ózektiligin joǵaltpaǵanyn tilge tıek etedi.
Shómishbaı Sarıev shyǵarmalarynyń keń taralýyna qazaq óneriniń sańlaqtary da zor úles qosty. Aqyn ánderin Dımash Qudaıbergen álem sahnasynda shyrqap, ulttyq ónerdi jahandyq deńgeıge shyǵarsa, Mádına Eralıeva, Roza Rymbaeva, Maqpal Júnisova, Sembek Jumaǵalıev, Baǵdat Sámedınova, Baýyrjan Isaev sekildi ánshiler halyq arasyna keńinen taratty. Ánderi halyqaralyq deńgeıde de joǵary baǵalandy. Máselen, «Aıaýlym» áni halyqaralyq «Azııa daýysy» baıqaýynda Gran-prı ıelenip, qazaq ániniń mártebesin asqaqtatty. Al «Ánuranym – Azıada» týyndysy tutas eldiń rýhyn kótergen sporttyq merekeniń rámizine aınaldy.
Tulǵa tabıǵatynyń dál osy dara qyryna aıryqsha basymdyq berilgen «Aınaldym senen, atameken-aı» atty aıtýly mereıtoılyq keshtiń kórkemdik deńgeıi de joǵary shyqty. Sýretkerdiń syrshyl álemi sulý saz bolyp tógilgen konsert shymyldyǵy aqyn jyrlarynan týǵan ándermen túrilip, kórermen júregin birden baýrap aldy. Baǵdarlamada avtordyń klassıkaǵa aınalǵan tańdaýly shyǵarmalarynyń retrospektıvasy usynyldy. Ásirese aqynnyń Seıdolla Báıterekov, Keńes Dúısekeev, Tólegen Muhamedjanov sekildi talantty kompozıtorlarmen shyǵarmashylyq tandeminen týǵan tamasha ánder áýezge toly áserli keshtiń mazmunyn baıytty.
«Astana Musical» memlekettik teatry ártisteriniń oryndaýyndaǵy poezııalyq qoıylymdar kesh mazmunyn baıytyp, kórkemdik deńgeıin arttyrdy. Aqyn sózi men sahnalyq óner úndesip, kórermenge erekshe áser syılady. Sahna tórinde «Oılan, balam» ániniń alǵashqy oryndaýshysy Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Erik Joljaqsynov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri – Nurlan О́nerbaev, Jeńis Ysqaqova, Ulyqpan Joldasov, Qurmash Mahan, Erlan Rysqalı, Gúlsim Myrzabekova, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegerleri – Baýyrjan Isaev, Altynshash Muqataeva, «Daryn» Memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Aıaýlym Kamajan, «Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisiniń ıegeri Perızat Turarova, taǵy basqa óner ıeleri án salyp, «Gulder» ansambli men Qazaq memlekettik sımfonııalyq orkestri keshtiń kórkin qyzdyrdy. Bas dırıjer Dastan Ibragımovtiń jetekshiligimen oryndalǵan mýzykalyq shyǵarmalar poezııa men áýenniń úılesimdiligin aıqyn kórsetti.
«Shómishbaı Sarıevtiń sózine jazylǵan, men oryndaǵan «Aqqý – arman» áni tyńdarman tarapynan joǵary suranysqa ıe bolyp, kópshiliktiń kóńilinen shyqqan týyndylardyń biri sanalady. Án mátininiń mazmuny men ıdeıasy ár býyn ókiline jaqyn ári túsinikti bolýymen erekshelenedi. Men Shómishbaı aǵamen shyǵarmashylyq baılanysta bolyp, birqatar jobany birge júzege asyrý múmkindigine ıe boldym. Ol kisi án avtorlarymen, oryndaýshylarmen tyǵyz jumys isteýge erekshe mán beretin. Án mátinine qatysty usynystar aıtylǵan jaǵdaıda, ony talqylap, oryndaýshynyń ótinishin eskerýge árdaıym daıyn turatyn. Shómishbaı Sarıevtiń shyǵarmashylyq murasy óte aýqymdy. Ol qazaq mýzyka ónerine kóptegen tanymal ánderdiń mátinin syılady. Sondyqtan da aqyn jyrlary keńinen oryndalyp, shyǵarmashylyq murasy bolashaqta da shyrqala beretinine senim mol», dedi ánshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Nurlan О́nerbaev.
Kesh sońynda Qasym-Jomart Toqaev atynan arnaıy yqylas gúli tabystalyp, el Prezıdentiniń iltıpaty aqyn eńbegine berilgen joǵary baǵanyń belgisindeı áser qaldyrdy. Bul – ónerge kórsetilgen qurmettiń, sóz qudiretine degen iltıpattyń aıqyn kórinisi.