Saıası naýqan barysynda halyq arasyndaǵy azamattyq belsendilik artqany baıqaldy. Saılaýaldy nasıxat kezeńinde saılaýdyń boljamdy qorytyndysy ǵylymı-sarapshylar alańynda, BAQ pen áleýmettik jelilerde qyzý talqylandy.
Saılaýshylardyń 77,5 paıyzy óz daýsyn berdi. Bul qarapaıym halyqtyń Otanymyzda bolyp jatqan saıası oqıǵalarǵa beıjaı qaramaıtynyn kórsetedi.
Saılaýda 70,96% basym daýyspen Q.Toqaev jeńiske jetti. Mundaı joǵary kórsetkishtiń ózindik sebepteri bar.
Buǵan el basqarý jyldaryndaǵy Elbasynyń jolǵa qoıǵan baǵytymen sabaqtastyq saıasaty jáne jańa saılanǵan Prezıdenttiń jeke qasıetteri, zor dıplomatııalyq tájirıbeleri óz áserin tıgizgeni anyq.
Kelesi zańdy qadam – 12 maýsymda ótken Prezıdentti ulyqtaý rásiminde jańa basshy Konstıtýsııaǵa qolyn qoıyp, ant qabyldady. Osylaısha jańa saılanǵan Memleket basshysy resmı túrde óz qyzmetine kiristi.
Saltanatty ulyqtaý rásimi memleket qaıratkerleriniń ǵana emes, Qazaqstan damýynyń jańa kezeńi qarsańyndaǵy barsha qazaqstandyq qoǵamnyń saıası birligin kórsetti.
Q.Toqaev Prezıdent retinde alǵa qoıǵan memlekettik mindetterdiń negizgi baǵyttaryn tanystyryp, xalyq aldynda sóz sóıledi.
Prezıdent baıandamasynyń birinshi bóliginde negizgi baǵyt retinde Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy syndy uzaqmerzimdi baǵdarlamany júzege asyratynyn jáne Bes ınstıtýttyq bastamany jalǵastyratynyn aıtty.
Jańa Prezıdentke júkteler mindet kóp. Birinshi kezekte elimizdi álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosý maqsaty tur. Alaıda mundaı joǵary nátıjege qol jetkizý úshin qoǵam men ýaqyt talap etken jańa reformalar qajet.
Prezıdent saıası baǵdarlamasynda basym on baǵytty jarııalady. Olar ishki jáne syrtqy saıasatty, ekonomıka men mádenı-rýxanı jańǵyrýdy qamtıdy.
Birinshiden, Prezıdent xalyqty áleýmettik qamtýǵa zor den qoıyp otyr. Basym mindetter qatarynda xalyqtyń tabysyn arttyrý, qoljetimdi turǵyn úımen, laıyqty eńbekaqymen qamtamasyz etý, jańa jumys oryndaryn qurý syndy ózekti máseleler bar. Áleýmettik baǵytty qamtyǵan memlekettiń ekonomıkalyq axýaly da ońalary sózsiz.
Ekinshiden, Prezıdent jastardy qoldaý men damytýǵa basymdyq berýdi kózdep otyr. Q.Toqaev Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi quramyna jastardy qosa alǵanda, qoǵamnyń barlyq toptarynyń ókili kiretinin jetkizdi. «Prezıdenttik kadrlyq rezerv» jasaqtalyp, jastar startaptaryn barynsha qoldaý júzege asyrylatynyn aıtty.
Úshinshiden, qoǵam men bılik arasyndaǵy dıalog máselesine úlken nazar aýdaryldy. Úkimet aldynda týyndaǵan máselelerdi anyqtaý ǵana emes, olardy sheshý úshin tıimdi tetikterdi qurý mindeti tur. Prezıdenttiń aıtýyna qaraǵanda, bul rette 540 myń adamdy toptastyryp úlgergen #BIRGE aksııasy aıasynda jınalǵan usynystardyń paıdaǵa asýy bek múmkin.
Tórtinshiden, ekonomıkalyq damý máseleleri de nazardan tys qalmady. Táýelsizdik jyldary aıqyn damý baǵyty qalyptasty. Alaıda qyrýar jumystar áli alda. Ekonomıkany ártaraptandyrý qajettiginiń aıtylǵanyna birshama jyl boldy. Bul baǵyttaǵy tıimdi saıasat Qazaqstannyń eksporttyq áleýetin aıtarlyqtaı keńeıter edi.
«Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn júzege asyrý óz jemisin berýde. «Elektrondy úkimet», elektrondy saýda sátti jumys istep tur. Sondaı-aq memlekettik qyzmetterdi sıfrlandyrý jetildirilýde. Eger densaýlyq saqtaý salasyn sıfrlandyrýǵa kelsek, onda emxanalar men aýrýxanalardyń 100 paıyzy qaǵazsyz qujat aınalymyna kóshken.
Alaıda aqparattyq-kommýnıkasııalyq texnologııa dáýirinde tek alǵa júrmek kerek. Bul salada jasandy ıntellekt texnologııasy syndy biz áli ıgeretin kóptegen baǵyt bar.
Besinshiden, Prezıdenttiń syrtqy saıasaty Elbasy qalaǵan kópvektorly jolmen júzege asyryla beretin bolady. Barlyq sheshýshi seriktestermen turaqty qarym-qatynasty saqtaý saıasaty, ózara tıimdi yntymaqtastyqty jalǵastyra túsý basshylyqqa alynady.
Altynshydan, memlekettik apparatta reformalar kútilýde. Memleket basshysy Q.Toqaev atap ótkendeı, bizdiń memlekettik bıliktiń formýlasy: myqty, ókiletti Prezıdent – yqpaldy, qabiletti Parlament – xalyqqa esep berýge tıisti Úkimet.
Memlekettik qyzmettiń tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etetin reformalar engizilmek. Onyń alǵashqy qadamyna kýá boldyq. Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi ekige bólindi. Bul qadam ınaýgýrasııada Prezıdent atap ótken ekinshi basym mindet – jemqorlyqqa qarsy kúreste óz oń áserin tıgizbek. Aldaǵy 1 qyrkúıekte jemqorlyq deńgeıin tómendetýge baǵyttalǵan reformalar jobalarymen tanysatyn bolamyz.
Eń mańyzdysy, Prezıdent alǵa qoıǵan mindetter, kún tártibine shyǵarylǵan máseleler kópshiliktiń kókeıine qondy. Q.Toqaev aıtqandaı, úlken mańyzǵa ekonomıkalyq damýdyń jalpy sandary men kórsetkishteri emes, barsha azamattardyń shynaıy axýaly ıe bolmaq.
Erjan SALTYBAEV,
Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń dırektory