Bilim berý salasynyń mamandary, ata-analar men stýdentter aldynda sóz alǵan vedomstvo basshysy osy esep berýdiń formaty burynǵydan bólekteý bolǵanyn atap ótti.
– Biz mınıstrliktiń qorytyndy esebi aldynda barlyq bilim basqarmalaryna jumystaryn qorytyndylap, nátıjesin kópshilik aldynda jarııalaýdy tapsyrǵanbyz. Oblystar men iri qalalardaǵy bilim basqarmalarynyń basshylary esep berdi. Aldyn ala málimet boıynsha, oǵan 45 myńǵa jýyq ata-ana, pedagog, úkimettik emes uıymdar ókili, mekteptiń qamqorshylyq keńesi jáne BAQ ókilderi qatysty, – dedi A.Aımaǵambetov. Onyń aıtýynsha, mınıstrdiń esebi qarsańynda vıse-mınıstrler, departament basshylary ashyq esik kúnin ótkizgen.
Mınıstr óz esebin jalpy bilim berýdiń baspaldaǵy sanalatyn mektepke deıingi tárbıe men oqytý salasynan bastady.
– Búginde elimizde mektepke deıingi 10 314 bilim berý uıymy bar. Onda 881 myńdaı bala tárbıelenip jatyr. Degenmen, kezekte áli 181 myń bala bar. Bul – birinshi másele. Ekinshi orynda balabaqshalardyń sapasy tur. Osy eki mańyzdy máselege basa nazar aýdaramyz, – dedi A.Aımaǵambetov. Budan buryn da aıtylǵandaı, 2020 jylǵa qaraı balalardy mektepke deıingi bilim jáne tárbıemen 100 paıyz qamtý josparlanǵan.
– Bul turǵyda memleket-jekemenshik áriptestik tetigi jaqsy jumys isteýde. Jeke balabaqshalardy jappaı ashý úshin sanıtarlyq erejeler men normalar jeńildetildi. Nátıjesinde biz 95 paıyz qamtýǵa qol jetkizdik, – dedi mınıstr. Osy oraıda ol sybaılas jemqorlyq jaǵdaılaryn jáne kezektiliktiń qaıtalanýyn boldyrmaý maqsatynda balabaqshalarǵa joldama berý qyzmeti avtomattandyrylǵanyn aıtty. Jıynda aıtylǵandaı, kadrlardyń sapalyq quramyn jaqsartý úshin tárbıeshiler biliktiligin arttyrýdyń biryńǵaı jańartylǵan baǵdarlamasy ázirlenip, engizilýde. Mektepke deıingi uıymdardyń 20 paıyzynda erekshe bilim berý qajettiligi bar balalar úshin jaǵdaı jasalǵan. Olarǵa balabaqshaǵa birinshi kezekte ornalasý quqyǵy berildi. Osyndaı nátıjelerge qaramastan, atalǵan salada atqarylýy tıis birqatar jumys bar. Aıtalyq, balalardyń qaýipsizdigi, mektepke deıingi bilim berýdiń sapasy, 1-3 jastaǵy balalardyń balabaqshamen qamtylýy, tárbıeshiniń jalaqysy ózektiligin joıǵan joq.
Al orta bilimge toqtalsaq, 3186234 oqýshy 7389 mektepte bilim alyp jatyr.
– Sheteldik tájirıbe bilim sapasynyń artýy pedagogtardyń biliktiligine tikeleı baılanysty ekenin kórsetti, – dedi mınıstr. Soǵan sáıkes, muǵalimderdiń 80 paıyzy biliktilikti arttyrý kýrsynan ótken. Oqýshylardyń 73 paıyzy jańartylǵan bilim mazmunyna kóshti. Al 200 myń pedagog jańartylǵan bilim mazmuny boıynsha sabaq bergeni úshin 30 paıyzdyq ústememen aılyq alady. Bilim berý mazmunyn jańartý jumystary 2020 jyly aıaqtalady.
A.Aımaǵambetovtiń aıtýynsha, árbir úshinshi oqýshy qosymsha bilimmen qamtamasyz etilgen. Al ınklıýzıvti bilim berýdi engizýde Qazaqstan TMD elderi arasynda aldyńǵy qatarda. Erekshe qabileti bar balalardy oqytýǵa arnalǵan normatıvtik qujattar, baǵdarlama, úlgilik oqý jospary ázirlendi.
– Biraq bul da jetkiliksiz, sebebi mundaı oqýshylarmen jumys isteıtin pedagogtardyń kásibıligin kóterý kerek. Mysaly, 25 balanyń ishindegi 2 erekshe oqýshyny qalaı baǵalaý qajet, onymen qandaı qarym-qatynas ornatýǵa bolady? Mine, osynyń bári mańyzdy. Sondyqtan birqatar mańyzdy sheshim osy baǵytta bolmaq, – dedi ol. Jyl saıyn memleket tarapynan 100 mektep salynady, oǵan jekemenshik mektepterdi qosyńyz. Úsh jyldyń ishinde 352 mektep ashylǵan. Biraq bul apattyq jaǵdaıdaǵy – 31, úsh aýysymdaǵy 128 mektep máselesin túbegeıli sheshýge jetkiliksiz. Osy túıtkildiń túıinin tarqatýda eki mańyzdy baǵyt qolǵa alynypty.
– Birinshisi – burynǵydaı bıýdjet esebinen mektep salýdy jalǵastyrý, ekinshisi – óz erkimen qarjylandyratyn jomart ınvestorlardyń qoldaýymen jekemenshik mektepterdiń sanyn arttyrý, – dedi vedomstvo basshysy.
Bas pedagog atap ótkendeı, kásiptik jáne tehnıkalyq bilim berý salasynda eleýli ózgerister bar. Ondaǵy baǵdarlama mazmuny 50-den 80 paıyzǵa deıin jumys berýshilerdiń talabyna qaraı ózgertilmek. Bul oqýdy praktıkamen baılanystyryp, eńbek naryǵynda jaqsy nátıje kórsetýge yqpal etedi.
– 246 mamandyqqa modýldik-quzyrettilik baǵdarlamasy ázirlendi. Eger túlek buryn bir ǵana biliktilik alyp shyǵatyn bolsa, osy baǵdarlama arqyly 3 túrli biliktilikke ıe bolýy múmkin, – dedi A.Aımaǵambetov. Mınıstr kóptegen kolledjdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy nashar ekenin jasyrmady. Bıyl Jastar jyly aıasynda qolǵa alynǵan «Jas maman» jobasy boıynsha 3 jyl ishinde 180 kolledj jańartylady. Ár óńirden 10 oqý ornyn qamtý josparlanǵan.
– Vedomstvonyń basym baǵytyna joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý de jatady. Biz kóp jyldan beri JOO-larǵa akademııalyq, qarjylyq erkindik berý jóninde aıtyp kelemiz. Mine, byltyr ǵana 4 shildede tıisti zańǵa qol qoıyldy. JOO-lar osy oqý jylynan bastap jańa talapta jumys isteıdi, – dedi bas pedagog. Ol sondaı-aq ýnıversıtetterge túsý úshin bólinetin memlekettik granttar sanynyń 3 jyl ishinde edáýir ulǵaıǵanyn, soǵan sáıkes úkimet tarapynan JOO-larǵa qoıylatyn talaptardyń kúsheıýi zańdy ekenin jetkizdi. – Magıstratýraǵa qabyldaý talaptary ózgerdi. Bolashaq magıstrant grantty jeńip alady, sol arqyly ózi qalaǵan ýnıversıtetti tańdaıdy. Iаǵnı, grant burynǵydaı JOO-ǵa emes, stýdentke beriledi. Doktorantýrada aıtarlyqtaı ózgerister joq. Mańyzdysy, doktorantýradan úmitti talapkerdiń qolynda IELTS sertıfıkaty bolýy kerek, dedi A.Aımaǵambetov.
Al ǵylym salasyndaǵy negizgi nátıje retinde Elbasynyń tapsyrmasymen Jastar jylynyń aıasynda jas ǵalymdardyń jobasyna bólingen qarjy kólemi 3 mlrd-qa ulǵaıǵanyn jetkizdi. Budan bólek, mınıstr balalardyń quqyǵyn qorǵaý máselesine, balalar úıi tárbıelenýshiler sany 30 paıyzǵa, jetim balalar sany 10 paıyzǵa qysqarǵanyna toqtaldy. Osyndaı irgeli ister men júıeli jumystarǵa qaramastan, alda ata-analar, sarapshylar, mamandar men mınıstrlik ókilderi birlesip, 2025 jylǵa deıingi memlekettik baǵdarlama ázirleýge atsalysý kerektigin aıtty.