Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń buıryǵy №378-ó-m
Sársenbi, 23 qańtar 2013 6:05 2012 jyl 27 qyrkúıek, Astana qalasyMemlekettik mekemeler men qazynalyq kásiporyndardyń qyzmet salalarynyń barlyǵyna ortaq mamandardyń jekelegen laýazymdarynyń biliktilik sıpattamalaryn bekitý týraly
Sársenbi, 23 qańtar 2013 6:05 2012 jyl 27 qyrkúıek, Astana qalasyMemlekettik mekemeler men qazynalyq kásiporyndardyń qyzmet salalarynyń barlyǵyna ortaq mamandardyń jekelegen laýazymdarynyń biliktilik sıpattamalaryn bekitý týraly«Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń keıbir máseleleri týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2004 jylǵy 29 qazandaǵy №1132 qaýlysynyń 10-tarmaǵynyń 17-1)-tarmaqshasyna sáıkes memlekettik mekemeler men qazynalyq kásiporyndardyń qyzmet salalarynyń barlyǵyna ortaq mamandardyń biliktilik talaptaryn aıqyndaý kezinde birizdilikti qamtamasyz etý maqsatynda buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik mekemeler men qazynalyq kásiporyndardyń qyzmet salalarynyń barlyǵyna ortaq mamandardyń jekelegen laýazymdarynyń biliktilik sıpattamalary bekitilsin. 2. Eńbek jáne áleýmettik áriptestik departamenti (A. Á. Sarbasov) osy buıryqty zańnamada belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) buıryqtyń resmı jáne merzimdi baspasóz quraldarynda resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri B. B. Nurymbetovke júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr S. ÁBDENOV.Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2012 jylǵy 27 qyrkúıektegi № 378-ó-m buıryǵymen bekitilgenMemlekettik mekemeler men qazynalyk kásiporyndardyń, qyzmet salalarynyń barlyǵyna ortaq mamandardyń jekelegen laýazymdarynyń biliktilik sıpattamalary1. Jalpy erejeler 1. Bas býhgalter, bas ınjener, bas tehnolog, bas energetık basshylar laýazymdarynyń biliktilik sıpattamalary Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2002 jylǵy 22 qarashadaǵy № 273-b buıryǵymen bekitilgen Basshylardyń, mamandardyń jáne ózge de qyzmetkerler laýazymdarshyń biliktilik anyqtamalyǵynda belgilengen. 2. Laýazymdyq nusqaýlyqtardy ázirleý kezinde tıisti laýazymǵa ńaqty uıymdyq-tehnıkalyq jaǵdaıda tán jumystar tizimin naqtylaýǵa ruqsat etiledi jáne qyzmetkerlerdiń kajetti arnaıy daıarlyǵyna talaptar bekitiledi. 3. Qyzmetkerlerdiń ic júzinde atqaratyn laýazymdyq mindetteri men biliktiligin komıssııa (biliktilik, attestasııalyq) belgileıdi. Bul rette jumystardyń sapaly jáne tıimdi oryndalýyna asa nazar aýdarylady.2. Esepshi 4. Laýazymdyk mindetteri: múliktiń, mindettemeler men sharýashylyq operasıalardyń ( negizgi qorlardyń, taýar – materıaldyq qundylyqtardyń, óndiris, ónimdi satý shyǵyndaryn, sharýashylyq-qarjy qyzmetiniń qorytyndylaryn, jetkizýshilermen jáne tapsyrys berýshilermen, sondaı-aq kórsetilgen qyzmetter úshin esep aıyrysý jáne taǵy basqa) býhgalterlik esebin júrgizý jónindegi jumysty atqarady, qarjy tártibin jáne resýrstardyń utymdy paıdalanylýyn qadaǵalaıdy, býhgalterlik eseptiń tıisti ýchaskeleri boıynsha alǵashqy:qujattamalardy kabyldaýdy jene bakylaýdy júzege asyrady jene olardy eseptik óndeýge daıarlaıdy, negizgi qorlardyń, taýar – materıaldyq qundylyqtardyń jáne aqsha qarajatynyń qozǵalysymen baılanysty operasııalardy býhgalterlik esep shottarynda kórsetedi, ónimniń (jumystardyń, qyzmetterdiń) ózindik qunyna eseptik kalkýlıasııa jasaıdy, zııandar men óndiristik emes shyǵyndardyń quralý kózderin anyktaıdy, olardyn aldyn alý jóninde usynystar daıarlaıdy, salyq jene bıýdjetke baska da mindetti tólemderdi, zeınetaqy aýdarymdary men zańnamaǵa sáıkes basqa da tólemderdi, kúrdeli salymdardy, qyzmetkerlerdiń jalaqysyn qarjylandyrýǵa arnalǵan qarajatty esepteýdi jáne aýdarýdy júrgizedi, basshylardy, nesıegerlerdi, ınvestorlardy, aýdıtorlar men basqa da býhgalterlik eseptemelerdi paıdalanýshylardy eseptiń tıisti baǵyttary (ýchaskeleri) boıynsha salystyrmaly jáne rastalǵan býhgalterlik aqparatpen qamtamasyz etedi, shottardyń jumys josparyn (bıýdjettik bagdarlamalardy qarjylandyrý josparlaryn), úlgilik nysany kózdelmegen, sharýashylyq operasııalardy rásimdeý úshin koldanylatyn alǵashky qujat nysandaryn, sondaı -aq ishki býhgalterlik esep úshin qajetti qujattardyń nysandaryn ázirleıdi, esep júrgizýdiń jáne býhgalterlik aqparatty óndeý tehnologııasynyn negizgi tásilderi men ádisteriniń mazmunyn anyqtaýǵa qatysady, ishki sharýashylyk rezervterin anyqtaý, únemdeý kestesi men qujat aınalymyn jetildirý, kazirgi zamanǵy esepteý quraldaryn qoldaný negizinde býhgalterlik eseptiń progressıvtik nysandary men ádisterin ázirleý jáne engizý, aqsha qarajaty men taýar- materıaldyq qundylyqtarǵa túgendeme júrgizý maqsatynda býhgalterlik esep jáne esepteme derekteri boıynsha qarjy – sharýashylyq qyzmetke ekonomıkalyq taldaý jýrgizýge qatysady, esepteme jasaý úshin býhgalterlik eseptiń tıisti ýchaskeleri boıynsha derekter ázirleıdi, býhgalterlik qujattardyń saqtalýyn qadaǵalaıdy, olardy belgilengen tártippen muraǵatqa etkizýge rásimdeıdi, býhgalterlik aqparattar derekqoryn qalyptastyrý, jýrgizý jáne saqtaý jónindegi jumystardy atqarady, derekterdi óńdeý kezinde paıdalanylatyn anyqtamalyk jene normatıvtik akparattarga ezgerister engizedi, mindetterdiń, ne olardyń esepteý tehnıkasynyń kómegimen sheshiletin jekelegen kezeńderiniń, ekonomıkalyq qoıylymyn qalyptastyrýǵa qatysady ekonomıkalyq aqparatty óndeýdiń ekonomıkalyq negizdelgen júıesin qurýǵa múmkindik beretin daıyn jobalardyń, algorıtmderdiń, qoldanbaly bagdarlamalar toptamalarynyń qoldanylý mýmkindigin anyktaıdy. 5. Bilyi tıis: Kazakstan Respýblıkasynyn zańnamalyq jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerin, múliktiń býhgalterlik esebin uıymdastyrý jónindegi ádistemelik materıaldardy, mindettemeler men sharýashylyq operasııalaryn jáne esepteme jasaýdy, uıymdagy býhgalterlik eseptiń nysandary men ádicterin, jospar men shottar korrespondensııalaryn, negizgi qorlardy, qujattamalyq rásimdeý jáne taýar- materıaldyq qundylyqtar men aqsha qarajatynyń qozǵalysymen baılanysty operasııalardy býhgalterlik esep shottarynda kórsetýdi, uıymnyń sharýashylyq – qarjy kyzmetine ekonomıkalyq taldaý jasaý ádisterin, esepteý tehnıkasyn paıdalaný erejesin, ekonomıkany, eńbekti uıymdastyrýdy jáne baskarýdy, sharýashylyq júrgizý ádisterin, Kazakstan Respýblıkasynyn eńbek týraly zańnamasynyń negizderin, enbekti qorǵaý erejeleri men normalaryn. 6. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi joǵary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) joǵary bilim men birinshi sanattaǵy býhgalter mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajr. birinshi sanattaǵy: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) jorǵary bilim men ekinshi sanattaǵy býhgalter mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl jumys stajy nemese mamandyry boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) joǵary bilim men býhgalter mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl jumys stajy nemese mamandyry boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty jok: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) joǵary bilim, jumys stajy talap etilmeıdi nemese kásiptik joǵary bilim, belgilengen baǵdarlama boıynsha arnaýly daıarlyq jáne esep jáne baqylaý boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy. 2) Biliktiligi orta deńgeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) orta bilim men birinshi sanattagy býhgalter mamandyry boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy nemese mamandyry boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy; birinshi sanattaǵy: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) orta bilim men ekinshi sanattaǵy býhgalter mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) orta bilim men býhgalter mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty joq: kásiptik (qarjy -ekonomıkalyq) orta bilim, jumys stajy talap etilmeıdi nemese belgilengen baǵdarlama boıynsha arnaýly daıarlyq jáne esep jáne baqylaý boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy.3. Barlyq mamandyqtaǵy ınjener 7. Laýazymdyq mindetteri: esepteý tehnıkasyn, kommýnıkasııalar men baılanys quraldaryn paıdalana otyryp jobalaý, qurylys salý, akparattyq qyzmet kórsetý, óndiristi, enbekti jáne basqarýdy. metrologııalyq qamtamasyz etý, tehnıkalyq baqylaý jáne taǵy basqa jónindegi ǵylymı – tehnıkalyq qyzmet salasyndaǵy jumysty atqarady, ádistemelik jáne basqa da qujattardy, tehnıkalyq qujattamaly, sondaı – aq usynystar men ázirlengen jobalar men baǵdarlamalardy júzege asyrý jónindegi baska da ic – sharalardy ázirleıdi, tehnıkalyq – ekonomıkalyq taldaý júrgizedi, qabyldanatyn jáne iske asyrylatyn sheshimderdi keshendi negizdeıdi, jumystardyń (qyzmetterdiń) oryndalý sıkldaryn qysqartý múmkindikterin izdestiredi, olardyń oryndalý prosesin daıyndaýǵa, uıymnyń bólimshelerin tehnıkalyq derektermen, qujattarmen, materıaldarmen, jabdyqtarmen jáne taǵy basqa qamtamasyz etýge járdemdesedi, zertteý, uıymnyń (uıym bólimshesiniń) jobalary men baǵdarlamalaryn ázirleý jónindegi jumystarǵa, jabdyktardy synaýmen jáne ony paıdalanýǵa engizýmen baılanysty is-sharalardy ótkizýge, sondaı-aq tehnıkalyq quraldardy, júıelerdi, prosesterdi, jabdyqtarmen materıaldardy standarttaý jónindegi jumystardy atqarýǵa, tehnıkalyq qujattamany qaraýǵa jáne oryndalatyn jumys máseleleri jónindegi kajetti sholýlardy, pikirlerdi, qorytyndylardy qaraýǵa qatysady, aqparatty, tehnıkalyq derekterdi, jumystyń kórsetkishteri men nátıjelerin zertteıdi jáne taldaıdy, olardy jınaqtaıdy jáne júıeleıdi, qazirgi zamanǵy elektrondy -esepteý tehnıkasyn paıdalana otyryp, kajetti esepter jasaıdy, jumys kestelerin, tapsyrystardy, ótinimderdi, nusqaýlyktardy, túsinderme jazbalardy, kartalardy, tásilderdi, baska da tehnıkalyq qujattamalardy, sondaı -aq bekitilgen nysandar boıynsha belgilengen eseptemeni belgili bir merzimderde jasaıdy, jobalar men baǵdarlamalardy, josparlar men sharttardy iske asyrý kezinde edictemelik jáne praktıkalyq kómek kórsetedi, tehnıkalyq qujattamalarǵa saraptama, jabdyktardyń jaǵdaıyn jáne paıdalanylýyn kadaǵalaýdy jáne bakylaýdy júzege asyrady, belgilengen talaptardyń, qoldanylyp júrgen normalardyń, erejeler men standarttardyń saqtalýyn baqylaıdy, qyzmetkerlerdiń ǵylymı -tehnıkalyq bilimderin arttyrý jónindegi jumysty ýıymdastyrady, shygarmashylyq bas mamany, janashyldyqty, ónertapqyshtyqty damytýǵa, uıymnyń tıimdi jumysyn kamtamasyz etetin otandyq jáne sheteldik ǵylym men tehnıka jetistikterin paıdalanýǵa járdemdesedi. 8. Bilyi tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyk jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq, aktilerin, oryndalatyn jumys jónindegi ádistemelik jáne basqa materıaldardy, uıymnyń (uıymnyń bólimsheleriniń) tehnıkalyq damý perspektıvasyn jáne kyzmetiniń ereksheligin, jumystyń qaǵıdattaryn, ázirlenetin jáne paıdalanylatyn tehnıkalyq quraldardyń, materıaldardyn tehnıkalyq sıpattamalaryn, konstrýktıvti erekshelgin jáne olardyń kásıetterin, esepteý tehnıkasynyń, kommýnıkasııa men baılanystyń kazirgi quraldaryn, zertteý tásilderin, oryndalatyn jýmystyń tártibi men jaǵdaıyn, tehnıkalyq qujattarǵa, materıaldarǵa, qural – jabdyktarǵa koıylatyn negizgi talaptardy, tehnıkalyq quraldardy ázirleý jáne rásimdeý jónindegi qoldanylyp júrgen standarttardy, tehnıkalyq jaǵdaılardy, erejeler men nusqaýlyktardy, zertteýler men ázirlemelerge tehnıkalyk esepter júrgizý jáne ekonomıkalyk tıimdiligin belgileý tásilderin, tıisti qyzmet salasyndaǵy ǵylym men tehnıkanyn jetistikterin, aldynǵy qatarly otandyq jáne sheteldik tájirıbeni, ekonomıka, enbekti uıymdastyrý jáne basqarý negizderin, Kazakstan Respýblıkasynyń eńbek týraly zańnamasynyń negizderin, enbekti qorǵaý erejeleri men normalaryn. 9. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi joǵary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men birinshi sanattaǵy ınjener mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy; birinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men ekinshi sanattaǵy ınjener mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men ınjener mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty jok: kásiptik joǵary bilim, jumys stajy talap etilmeıdi. 2) Biliktiligi orta dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik orta bilim men birinshi sanattaǵy ınjenertehnıkalyq kyzmetterde keminde 3 jyl jumys stajy nemese mamandygy boıynsha keminde 5 jyl júmys stajy; birinshi sanattaǵy: kásiptik orta bilim men ekinshi sanattaǵy ınjener-tehnıkalyq qyzmetterde keminde 2 jyl jumys stajy nemese mamanlyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik orta bilim men ınjener-tehnıkalyq qyzmetterde keminde 1 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty jok: kásiptik orta bilim, jumys stajy talap etilmeıdi.4. Kadrlar jónindegi ınspektor 10. Laýazymdyq mindetteri: uıymnyń, onyń bólimsheleriniń derbes quramynyń esebin bastapqy esep qujattarynyń retteý nysandaryna sáıkes júrgizedi, eńbek týraly zańnamaǵa, uıym bastyǵynyń erejeleri men buıryqtaryna sáıkes qyzmetkerlerdi, qabyldaý, aýystyrý jáne jumystan bosatý, sondaı -aq kadrlar jónindegi baska da belgilengen qujattardy rásimdeıdi, qyzmetkerlerdiń jeke is qaǵazdaryn rásimdeıdi jáne júrgizedi, olarǵa eńbek qyzmetine baılanysty ózgerister engizedi, biliktilik, attestasııalyq, konkýrstyq komıssııalar ýshin kajetti qujattar men kyzmetkerlerdi kótermeleý jáne marapattaýǵa usynymdar ázirleádi;eńbek kitapshalaryn toltyrady, esepke alady jáne saqtaıdy, qyzmetkerlerdiń enbek kyzmeti týraly anyktamalar beredi, jumys isteıtin adamdardyń eńbek kitapshalaryna jáne basqa da qujattaryna qajetti jazbalar júrgizedi, uıym qyzmetkerleri týraly derekter bankine qyzmetkerlerdiń sandyk jáne sapalyq quramy týraly aqparat engizedi, onyń ýaqtyly jańarýy men toltyrylýyn qadaǵalaıdy, qyzmetkerlerge demalys berýdiń esebin jýrgizedi, kezekti demalys kestesin jasaýdy jáne saqtaýdy baqylaıdy, kadr turaktamaýshylyǵynyń sebepterin zertteıdi, ony tómendetý jóninde ic- sharalar ázirleıdi, qujattardy aǵymdaǵy saqtaýdyń belgili merzimi aıaktalǵannan keıin muraǵatka tapsyrý úshin ázirleıdi, belplengen eseptilik júrgizedi. 11. Bilyi tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyk jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerin, kyzmetshilerdiń esebi men qozgalysy jóninde qujattar júrgizý boıynsha ádistemelik materıaldardy, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek jáne zeınetaqy zańnamasyn, uıymnyń qurylymy men shtatyn, uıym qyzmetkerleriniń eńbek kitapshalary men jeke ic qaǵazdaryn rásimdeý, júrgizý jáne saqtaý tártibin, jumyskerler kásipteri men qyzmetshiler laýazymdarynyń ataýlaryn berý, kyzmetkerlerge zeınetaky taǵaıyndaý tártibin, kadrlar qozǵalysyn esepke alý tártibin jáne belgilengen eseptilik jasaýdy, uıymnyń qyzmetshileri týraly derekter bankin júrgizý tártibin, ic júrgizý negizderin, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek týraly zańnamasynyń negizderin, eńbekti qorgaý erejeleri men normalaryn. 12. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi orta dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik orta bilim men birinshi sanattaǵy ınspektor qyzmetinde keminde 3 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy; birinshi sanattaǵy: kásiptik orta bilim men ekinshi sanattaǵy ınspektor kyzmeginde keminde 2 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik orta bilim men ınspektor kyzmetinde keminde 1 jyl jumys stajy nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty joq: kásiptik orta bilim, jumys stajy talap etilmeıdi.5. Zerthanashy (bilim jene densaýlyq saqtaý uıymdarynyń zerthanashylarynan basqa) 13. Laýazymdyq mindetteri: zertteýler men ázirleýler júrgizilgen kezde zerthanalyq taldaýlar, synaqtar, ólsheýler jáne jumystyń basqa túrlerin júrgizedi, zertteýler barysynda bekitilgen jumys baǵdarlamasyna sáıkes materıaldar jınayǵa jáne óńdeýge qatysady, zerthanalyk jabdykgardy qadaǵalaıdy, jóndeıdi, ázirlengen nuskaýlyktar men baska da tehnıkalyq qujattarǵa sáıkes tájirıbeler ótkizýge jabdyqtar (prıborlar, apparatýra) daıyndaıdy, ony tekseredi jáne retteıdi, tájirıbe júrgizýge qatysady. kajetti ázirleý jáne kómektesý operasııalaryn júzege asyrady, qadaǵalaıdy, prıborlardyń kórsetkishterin jazyp alady, jýrnal júrgizedi, bólimsheniń qyzmetshilerin jumysqa qajet jabdyqtarmen, materıaldarmen, reaktıvtermen jáne taǵy basqa qamtamasyz etedi, ádistemelik qujattarǵa sáıkes taldaý, synaq, ólsheýler nátıjelerin óndeıdi, júıege keltiredi jáne rásimdeıdi, olarǵa esep júrgizedi, belgilengen tapsyrmaǵa sáıkes ádebı kózderden, referatıvti jáne aqparattyq basylymdardan derekterdi iriktep alady, Júrgiziletin zertteýlermen jáne tejirıbelermen baılanysty esepteý jáne grafıkalyq jumystardy oryndaıdy, oryndalǵan jumystar jónindegi tehnıkalyk: qujattardy jasayǵa jáne rásimdeýge qatysady. 14. Bilyi tıis: jumystyń taqyryptamasyna qatysty basqarý, normatıvtik jáne anyqtamalyq materıaldardy, taldaýlar, synaqtar jáne zertteýdiń basqa da túrlerin júrgizýdiń ádisterin, ázirlenetin tehnıkalyk qujattarǵa qoldanylyp júrgen standarttar men tehnıkalyq jaǵdaılardy, ony rásimdeýdiń tártibin, zerthanalyq jabdyqtardy baqylaý-ólsheý apparatýrasyn jáne olardy paıdalaný erejesin, tehnıkalyq esepter, esepteý jáne grafıkalyq jumystar oryndaýdyn ádisteri men quraldarn, ekonomıka, enbek jene óndiricti uıymdastyrý negizderin, esepteý tehnıka syn paıdalaný erejesin, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek týraly zańnamasynyń negizderin, eńbekti qorǵaýdyń erejeleri men normalaryn. 15. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi joǵary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men birinshi sanattaǵy zerthanashy mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy; birinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men ekinshi sanattaǵy zerthanashy mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyry boıynsha keminde 4 jyl jýmys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men zerthanashy mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty jok: kásiptik joǵary bilim jene jumys stajy talap etilmeıdi. 2) Biliktiligi orta dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: joǵary kásiptik bilim jáne birinshi sanattaǵy zerthanashy mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy. birinshi sanattaǵy: joǵary kásiptik bilim jáne ekinshi sanattaǵy zerthanashy mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: joǵary kásiptik bilim jáne zerthanashy mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy: sanaty joq: joǵary kásiptik bilim jáne jumys stajy talap etilmeıdi.6. Mehanık 16. Laýazymdyq mindetteri: barlyq jabdyqtaý jumystarynyń apatsyz jáne senimdi túrlerin qamtamasyz etedi, olardy durys paıdalanýdy, ýaqytynda sapaly jóndeýdi jáne tehnıkalyq jóndeýdi kamtamasyz etý, ony modernızasııalaý jáne jabdyktardy jóndeýde qyzmet kórsetýdiń únemdiligin arttyrý jumystaryn júrgizedi, mehanıkalyq jabdyqtardaǵy, ǵımarattar men seh ǵımarattarynyń qorǵanys qondyrǵylarynyń jóndelýine jáne jaǵdaıyna tehnıkalyq baıqaýdy júzege asyrady, qaraý, tekserý jáne jóndeý jabdyqtarynyń kúntizbelik josparyn (kestessh), kúrdeli jóndeýlerdi ortalyqtandyryp oryndayǵa, josparly -aldyn alý jáne aǵymdaǵy jóndeý úshin qajet materıaldardy, qosalqy bólshekterdi, qural-jabdyqtardy jáne taǵy basqa alyǵa arnalǵan ótinishterdi, jabdyktarǵa arnalǵan pasporttardy, qosalqy bólshekterdiń aıryqshalaýyn jáne basqa da tehnıkalyq qujattardy qurastyrý, jańa jabdyktardy qabyldaýǵa jáne ornalastyryǵa, jumys oryndaryn attestasııalaý jáne utymdy paıdalaný jóninde jumystar júrgizýge, tıimdiligi az jabdyqtardy modernızasııalayǵa jáne ónimdiligi joǵarymen aýystyryǵa, aýyr qol jáne kóp eńbek sińirýdi qajet etetin jumystarǵa mehanıkalandyrý quraldaryn engizýge qatysady, jabdyqtardyń barlyq túrlerine, sonymen qatar amortızasııalyq merzimdi ótegen jáne moraldi eskirgenderdi esepke alýdy, olardy esepten shyǵaryǵa arnalǵan qujattardy daıyndaýdy ýıymdastyrady, jabdyktardyń, jekelegen bólshekter men túıinderdiń jumys jaǵdaıyn, ýaqytynan buryn qoldanystan shyǵyp qalý sebepterin anyqtaý maqsatynda zertteıdi, jabdyqtardyń tehnıkalyq jaǵdaıyna baılanysty jumystyń toqtap qalýynyń sebepteri men ýzaqtyǵyn taldaýdy jýzege asyrady, mehanızmderdiń túıinderi men bólshekterin jóndeýdiń progressıvtik tásilderi men qalpyna keltirýdi, sonymen qatar jabdyktardyń kyzmet merzimin arttyrý, onyń toqtap qalýyn qysqartý jáne aýysymdardy kóbeıtý, apat pen óndiristik jaraqattanýdyń aldyn alý, eńbekti kóp qajetsiný men jóndeýdiń qundylyǵyn azaıtý, onyń sapasyn jaqsartý jónindegi sharalardy ázirleıdi jáne engizedi, maılaý-emmýlsııa sharýashylyǵynyń tehnıkalyq baskarýyn júzege asyrady, maılaý jáne yspa materıaldary shyǵysynyń progressıvtik normalaryn engizedi, óndelgen maılardyń regenerasııa syn uıymdastyrady, seh jabdyqtaryn tehnıkalyq naktylyqqa tekserýge, jabdyqtardy tıimdi paıdalanýǵa yqpal etetin jumystardyń ońtaıly kestesin belgileýge, tehnıkalyq paıdalaný jóninde nuskaýlyq ázirleýge, jabdyqtardy maılaý men kútýge, jóndeý jumystaryn kaýýipsiz júrgizý jumystaryna qatysady, jabdyqtardy jóndeý men modernızasııalayǵa qatysty ońtaıly usynystar men ónertabystardy karastyrady, olar jóninde qorytyndy jazady, qabyldanǵan usynystardyń engizilyin qamtamasyz etedi, jabdyqtardy jóndeý jáne jańǵyrtý jónindegi jumystardyń oryndalý esebin uıymdastyrady, sapasyn, sonymen qatar osy maqsatqa arnalǵan materıaldyq resýrstardyń durys jumsalýyn bakylaıdy, jóndeý jumystary kezinde ekologııalyq kaýipsizdik talaptaryn, eńbekti qorǵaý normalary men erejelerin saqtaýdy qamtamasyz etedi, jabdyqgardy jóndeýdi jáne olardyń jumysqa jaramdy jaǵdaıda bolýyn júzege asyratyn uıym bólimsheleriniń kyzmetkerlerne basshylyk jasaıdy. 17. Bilyi tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyk jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerin, jabdyqtardy ǵımarattar men qurylystardy jóndeýdi uıymdastyrý jónindegi ádictemelik jáne basqa da materıaldardy, uıymdarda jóndeý kyzmetin uıymdastyrý, tehnıkalyq jabdyqtardy josparly -aldyn ala jóndeý jáne rasıonaldy paıdalaný júıesin, uıymnyń tehnıkalyk damý perespektıvasyn, uıym jabdyktarynyń tehnıkalyk sıpattaryn, syńdarly erekshelikterin, taǵaıyndalýyn, jumys tártibi men paıdalaný erejelerin, jóndeý jumystarynyń uıymdastyrylýy men tehnologııasyn, jabdyqtardy montajdaý, retteý jáne jóndeý ádicterin, uıymdar ónimderi óndirisi tehnologııasynyń negizderin, jabdyktardyń pasporttaryn, paıdalaný jóninde nusqaýlyqtar, aqaýlar tizimdemesin, aıryqshylyqtar jáne baska da tehnıkalyq qujattardy qurastyrý tártibin, jabdyqtardy jóndeýge tapsyrý jáne jóndeýden keıin qabyldap alý erejelerin, maılaý-emýlsııalaý sharýashylyǵyn uıymdastyrýdy, jabdyqtardy paıdalaný, jóndeý jáne modernızasııalaý kezinde eńbekti ońtaıly uıymdastyrý talaptaryn, uıymdaǵy jóndeý qyzmetiniń alǵashqy otandyq jáne sheteldik tájirıbesin, ekonomıkanyń, óndiris, eńbek jáne basqarýdy uıymdastyrý negizderin, eńbek týraly zańnamanyn negizderin, eńbekti qorǵaý normalary men erejesin. 18. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi joǵary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik (tehnıkalyq) joǵary bilim men birinshi sanattaǵy mehanık mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy. birinshi sanattaǵy: joǵary kásiptik (tehnıkalyq) bilim men ekinshi sanattaǵy mehanık mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy. ekinshi sanattaǵy: kásiptik (tehnıkalyq) joǵary bilim men mehanık mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy. sanaty jok: kásiptik (tehnıkalyq) joǵary bilim jáne jumys stajy talap etilmeıdi. 2) Biliktiligi orta dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik (tehnıkalyq) orta bilim men birinshi sanattaǵy mehanık mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy; birinshi sanattagy: kásiptik (tehnıkalyq) orta bilim men ekinshi sanattaǵy mehanık mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik (tehnıkalyq) orta bilim men mehanık mamandyǵynda keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha 3 jyldan kem emes jumys stajy; sanaty jok: kásiptik (tehnıkalyq) orta bilim jáne jumys stajy talap etilmeıdi.7. Aýdarmashy 19. Laýazymdyk mindetteri. ǵylymı, tehnıkalyk ǵomdyqdyq -saıası, ekonomıkalyk jáne baska arnaıy ádebıetti, patenttik sıpattamalardy, normatıvtik -tehnıkalyq jáne taýar ilespeli, qujattardy, shetel uıymdarymen hat jazysý materıaldaryn, sonymen qatar konferensııa, keńes, semınar jáne taǵy basqa materıaldaryn aýdarady;aýyzsha jáne jazbasha, tolyq jáne qyskartylǵan aýdarmalardy belgilengen merzimde oryndaıdy, osygan oraı aýdarmanyn tupnusqaǵa leksıkalyq stılıstıkalyq jáne maǵynalyq sáıkestigin qamtamasyz etedi, paıdalanylatyn ǵylymı jáne tehnıkalyq termınder men anyqtamalarǵa qatysty belgilengen talaptardy saqtaıdy, aýdarmalardy redaksııalaýdy jýzege asyrady, shetel ádebıetiniń jáne ǵylymı -tehnıkalyq qujattardyń annotasııalary men referattaryn daıarlaıdy, sheteldik materıaldar boıynsha taqyryptyq sholýlar jasaýǵa qatysady, termınderdi biryńǵaılaý, ekonomıkalyq qyzmettiń, ǵylymı jáne tehnıkanyń tıisti túrleri boıynsha aýdarma taqyryptamalary jónindegi uǵymdar men anyqtamalardy jetildirý jóninde jumystar júrgizedi. 20. Bilyi tıis: shetel tilin; ǵylymı-tehnıkalyq aýdarmanyń ádisin, qoldanylyp júrgen aýdarmanyń uılesimdik júıesin, uıym qyzmetiniń ereksheligin, qazaq (orys) jene shetel tilderindegi aýdarmalar taqyryptamalary boıynsha termınologııany, sózdikterdi, termınologııalyq standarttardy, jınaqtar men anyqtamalardy, ǵylymı jáne ádebı redaksııalaýdyń negizderin; qazaq (orys) jene shetel tideriniń grammatıkasy men stılıstıkasyn, ekonomıkanyn, enbek pen basqarýdy uıymdasttrýdyń jáne normalaýdyń negizderin, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek týraly zannamasyn, ishki eńbek tertibiniń erejesin, eńbekti qorǵaý normalary men erejesin. 21. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi joǵary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men birinshi sanattaǵy aýdarmashy mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy. birinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim jáne ekinshi sanattaǵy aýdarmashy mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha 4 jyldan kem emes jumys stajy. ekinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim jáne aýdarmashy mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha 3 jyldan kem emes jumys stajy. sanaty joq,: kásiptik joǵary bilim jáne jumys stajy talap etilmeıdi. 2) Biliktiligi orta dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik orta bilim men birinshi sanattaǵy aýdarmashy mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy. birinshi sanattaǵy: kesiptik orta bilim men ekinshi sanattaǵy aýdarmashy mamandyǵynda keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy. ekinshi sanattaǵy: kásiptik orta bilim men aýdarmashy qyzmetinde 1 jyldan kem emes nemese mamandyǵy boıynsha 3 jyldan kem emes jumys stajy. sanaty joq: kásiptik orta bilim jáne jumys stajy talap etilmeıdi.8. Psıholog (pedagog-psıhologtan basqa) 22. Laýazymdyk mindetteri: uıym qyzmetkerleriniń eńbek qyzmetine óndiristiń psıhologııalyq, ekonomıkalyq jáne uıymdyq faktorlarynyń áserin, olardyń eńbek jaǵdaıyn jaqsartý jáne jumys tıimdiligin arttyrý jóninde is-sharalar ázirleý maqsatynda zerttsısh, áleýmettik damýdyń josparlarymen baǵdarlamalarynyń jobalaryn qurý, jumys ictep júrgenderge áser etetin psıhologııalyq faktorlardy anyqtaý jónindegi jumystardy oryndaıdy, fızıologpen birlese otyryp, qyzmetkerlerdiń jeke kasıetterin, ártúrli kásip pen mamandyqtaǵy qyzmetkerler men jumysshylardyń eńbek qyzmetiniń ereksheligimen, sonymen qatar olardy kásibı irikteýmen, eńbektiń psıhologııalyq jaǵdaılarymen, múddeleri men beıimdiligimen, eńbekpen qanaǵattanýymen baılanysty zertteýler jýrgizedi, jumys istep júrgenderdiń psıhıkasyna eńbek jagdaıynyń áserin anyqtaý jónindegi tájirıbelerge qatysady, eńbek prosesteri men qyzmetkerdiń jumys ýaqytyndaǵy psıhologııalyq jaǵdaıyn taldaıdy, sosıologpen jáne basqa da mamandarmen birlese otyryp áleýmettik damý máselelerin belgileýge qatysady, sheshimdi talap etetin ózekti máseleler men problemalardy (kadrlardyń turaqsyzdyǵy, eńbek tártibin buzý, tıimdiligi az eńbek) irikteýdi júzege asyrady, olardyń sebepterin joıý joldaryn anyqtaıdy, óndiristik ortanyń jumys istep júrgen adamǵa júıke-psıhıkalyq áserimen anyqtalatyn jumysshylardyń kásipteri men qyzmetkerlerdiń laýazymdarynyń professıogrammalaryn jáne shagyn psıhologııalyk sıpattamalaryn ezirleıdi, adamnyn jeke eńbek mýmkindikterin, onyń kásiptik qasıtetterin damytý bolashaǵyn eskere otyryp, tıimdi paıdalaný jaǵdaılaryna qatysty usynymdar beredi, jas jumysshylar men mamandardy óndiristik jáne kásiptik beıimdeý jónindegi sharalardy júzege asyrýǵa qatysady, praktıkaǵa psıhologııalyq zertteýlerdin qorytyndylaryn engizý jónindegi usynystar men usynymdardy, sonymen qatar tıimdi eńbek prosesterin uıymdastyrýǵa, eńbek pen demalystyń ońtaıly tertibin belgileýge, moraldiq – psıhologııalyq klımatty, eńbek jaǵdaılaryn jaqsartýǵa jáne adamnyń eńbekke kabilettiligin joǵarylatýǵa yqpal etetin áleýmettik damýdy basqarýdy jetildirýdiń naqty baǵyttary jóninde sharalar ázirleıdi, olardyń oryndalýyn baqylaýdy júzege asyrady, kadrlar turaksyzdyǵynyń sebepterin, eńbekti uıymdastyrý men óndiristi basqarý talaptaryna qaraı olardy irikteý jáne ornyna qoıýdy taldaıdy, kadrlar turaqtylyǵyn qamtamasyz etý, qyzmetkerlerdi beıimdeý boıynsha qajetti sharalar qabyldaý jóninde usynystar ázirleıdi, óndiricti basqarýdyń jáne ujymdy áleýmettik damytýdyń áleýmettik – psıhologııalyk, problemalary jóninde uıymnyń basshylaryna, sondaı -aq kadr jáne eńbek máselelerimen aınalysatyn qyzmetkerlerge konsýltasııa beredi, ujymda kúızelýdi joıý ádisterin, shıelenisterdiń aldyn alýdy, dármendilikke jáne ujymdaǵy basqa da áleýmettik – psıhologııalyq atmosferasynyń jaıly parametrlerin uıymdastyrýdy uıretedi. 23. Bilýi tıis: praktıkalyq, psıhologııa máselelerine qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq jáne basqa da normatıvtik quqyqtyq zan aktilerin, eńbek jáne basqarý psıhologııasyn, ınjenerlik jáne álsýmettik psıhologııany, qyzmetkerlerdiń psıhologııalyq eńbek qyzmetteriniń erekshelikterin oqytý ádisterin, eńbek jaǵdaıyn oqytý kezinde qoldanylatyn tehnıkalyq quraldardy, otandyq jáne sheteldik alǵy sheptegi psıhologtardyn jumys tájirıbesin, tehnologııa kásipornynyń negizin, ekonomıka, kásiporyn, eńbek jáne basqarma uıymdarynyń negizderin, kesiptik baǵdar men kásiptik beıimdeý jumystarynyń negizderin, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek týraly zańnamasyn, ishki eńbek tártibiniń erejestn, eńbekti qorǵaý normalary men erejesin. 24. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi joǵary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik (psıhologııa salasynda) joǵary bilim men birinshi sanattaǵy psıholog mamandyǵy boıynsha 3 jyldan kem emes nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy. birinshi sanattaǵy: kásipik (psıhologııa salasynda) joǵary bilim men ekinshi sanattaǵy psıholog mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy. ekinshi sanattaǵy: kesiptik (psıhologııa salasynda) orta bilim men psıholog mamandygy boıynsha keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy. sanaty joq: kásiptik (psıhologııa salasynda) joǵary bilim jáne jumys stajy talap etilmeıdi.9. Sosıolog 25. Laýazymdyq mindetteri: uıymda qyzmetkerlerdiń materıaldyq jáne rýhanı qajettilikterin qanaǵattandyrý dárejesin jáne olardyń eńbeginiń ónimdiligin arttyrýǵa yqpal etetin asa qolaıly áleýmettik-psıhologııalyq jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalǵan ic- sharalar ázirleý jáne engizý maqsatynda sosıologııalyq zertteýler júrgizedi, Ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýdyń keleshek jáne jyldyq josparlarynyń jobasyn ázirleýge jáne áleýmettik – mádenı sharalarǵa arnalǵan qarajatty josparlaýǵa qatysady ,áleýmettik zertteýler baǵdarlamasyn kurady jáne olardyń oryndalýyn baqylaıdy, ótkizilgen zerteýler negizinde eńbekti uıymdastyrý túrlerin jetildirý, olardyń bólinýi men kooperasııasy, eńbek qyzmetiniń jaǵdaılaryn jaqsartý jóninde usynymdar ázirleıdi. 26. Bilyi tıis: oleýmetpk – psıhologııalyk meselerge qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyk jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerin, eńbek sosıologııasyn, sosıologııalyq zertteýler júrgizýdiń ádisterin, eńbek psıhologııasynyń, ınjenerlik jáne áleýmettik psıhologııalyq negizderin, kyzmetkerlerin eńbek kyzmettin erekshelikterin zertteý ádisterin, eńbek jaǵdaılaryn zerttegen kezde qoldanylatyn jalakyny uıymdastyrýdyń nysandary men júıelerin; uıymnys áleýmetpk damýyn josparlaýyn tásilderin, sosıologtardyń otandyq jáne sheteldik ozat jumysynys tájirıbesin, óndiris tehnologııasynyń negizderin, ekonomıka, óndiris, eńbek jáne baskarýdy uıymdastyrýdyń negizderin, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek týraly zańnamasyn, ishki eńbek tártibiniń erejesin, eńbekti qorǵaý normalary men erejesin. 27. Biliktilik talaptary: 1) Biliktiligi jogary dengeıdegi maman: joǵary sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men birinshi sanattaǵy sosıolog mamandygy boıynsha keminde 3 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 5 jyl jumys stajy; birinshi sanattagy: kesiptik jogary bilim men ekinshi sanattaǵy sosıolog mamandyǵy boıynsha keminde 2 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 4 jyl jumys stajy; ekinshi sanattaǵy: kásiptik joǵary bilim men sosıolog mamandyǵy boıynsha keminde 1 jyl nemese mamandyǵy boıynsha keminde 3 jyl jumys stajy; sanaty jok: kásiptik joǵary bilim jene jumys stajy talap etilmeıdi.10. Kadr jónindegi maman 28. Laýazymdyq mindetteri: uıymda talap etiletin kásiptegi, mamandyqtaǵy jáne biliktiliktegi kadrlarmen iriktep jınaqtaý jónindegi jumysty atqarady, kadrlardy irikteý, ornalastyrý, tandaý jumystaryna qatysady, uıym jáne onyń bólimsheleri qyzmetshileriniń laýazymdyq jáne kásiptik -biliktilik qurylymyna, qyzmetkerlerdi qabyldaýmen, aýystyrýmen, eńbek qyzmetimen jáne jumystan bosatýmen baılanysty kadr esebi jónidegi belgilengen kujattarǵa, kadrlardyń aǵymdaǵy jáne bolashaqtaǵy qajettiligin belgileý, bos laýazymdar ornyn basýǵa jáne joǵarylatýǵa arnalǵan rezervter kurý jónindegi usynystar daıyndaý maqsatynda qyzmetkerlerdiń attestasııasynyń nátıjesi men iskerlik sapasynyń baǵasyna zertteý men taldaý júrgizedi, kadrlar qajettiligin qanaǵattandyrý kózderin anyktaý, oqý oryndarymen tikeleı baılanys jasaý men qoldaý, uqsas beıindegi uıymdarmen baılanys jasaý úshin eńbek rynogyn zertteýge qatysady, uıym qyzmetkerlerine bos oryndar týraly aqparat beredi, eńbek jónindegi aǵymdaǵy jáne keleshek josparlar ázirleýge qatysady, jas mamandar men jas jumysshylardy oqý oryndarynda alǵan kásipteri men mamandyqtaryna qaraı ornalasýlaryna, olardyń taǵylymdamadan ótýine baqylaýdy juzege asyrady, kosshoryn qyzmetine jańadan qabyldanǵan qyzmetkerlerdi beıimdeý jónindegi jumystarǵa qatysady, qyzmetshilerdi damytý jónindegi usynystardy daıyndaýǵa, iskerlik mansabyn josparlaýǵa, qadrlardyń biliktiligin joǵarylatý jáne oqytýǵa, sonymen qatar oqytý tıimdiligin baǵalaýǵa qatysady, jumysty uıymdastyrýǵa, biliktilik, attestasııalyq konkýrstyq komıssııalardy ádistemelik jáne aqparattyq qamtamasyz etýge, olardyń sheshimderin resimdeýge qatysady, eńbek tártibiniń jaǵdaıyn jáne qyzmetkerlerdiń ishki eńbek tártibi erejestin oryndaýyn, kadrlar qozǵalysyn taldaıdy, turaksyzdyq pen eńbek tártibin jaqsartý jóninde ic- sharalar ázirleýge qatysady, qyzmetkerlerdi qabyldaý, aýystyrý jáne jumystan bosatýdy ýaqytynda resimdeýdi, olardyn qazirgi jáne ótken eńbek qyzmeti jóninde anyqtamalar berýdi, eńbek kitapshalary men ózge de qujattardy toltyrý jáne saqt