Júıeli jumystyń basty baǵdary

Sonyń biri Memleket bas­shysynyń «Qoǵamdy tolǵan­dyryp otyrǵan negizgi másele­ler kóshede emes, Parlamentte jáne aza­mattyq dıalog aıasyn­da talqylanyp, sheshimin tabýy tıis» degen sózi. О́z kezeginde Jol­­daý júktegen bul mindet keıingi kezderi birqatar aýmaq­ta bılik pen buqara arasyn­daǵy alshaqtaǵan baılanysty nyǵaıtyp, jergilikti jerdegi máslıhattyń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligin kúsheıte túsedi.

2019 jyldyń 6 aıynda elimiz boıynsha barlyǵy 142 mem­lekettik qyzmetker tártiptik jaýapqa tartylǵan. Olar atqarý­shylyq tártip pen etıka normalaryn buzyp, memlekettik qyzmetke daq túsirgeni úshin jaýapqa tartylǵan. Bul ótken jyldyń sáıkes merzimimen salys­tyrǵanda aıtarlyqtaı az. Dese de mundaı olqylyqtyń oryn alýyna múldem jol ber­meı, minsiz eńbek úlgisin kór­setý bıliktiń alǵa qoıǵan negizgi maq­sattarynyń biri ekeni qýan­tady. Bul turǵyda Q.Toqaev «Memlekettik qyzmetshiler ju­mysynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda arnaıy daıyndyǵy bar jas kadrlardy tartý qajet. Sony­men birge 2020 jyldan bas­tap biz memlekettik qyzmet­shi­ler­diń sanyn birtindep qys­qartýǵa kirisip únemdelgen qara­­jatty neǵurlym paıdaly qyz­metkerlerdi yntalandyrýǵa jum­­saımyz» dep oı túıedi. San­nan góri sapaǵa mán bersek, alary­myz azaımaıdy, kerisin­she asy­ǵymyz alshysynan túseti­­nin eskergen abzal. Onyń ústine Qazaqstan memlekettik qyzmet­ker­lerdiń sany jóninen álem bo­ıynsha alǵashqy ondyqqa kire­tinin eskerý arqyly, bul shara­nyń durys qadam ekenine anyq kóz jetkizýge bolady.

Elimizde jyl saıyn zorlyq-zomby­lyq qylmysynyń alań­da­tar­lyq ahýaldy qalyptastyryp jatqany jasyryn emes. Kóp­tegen qoǵam belsendileri bul qyl­mysqa barǵandarǵa kóp jaǵdaıda zań jumsaqtyq tanytyp jatatynyn naqty dáıektermen keltire otyryp, jazany qatańdatý týraly Parlamentke onlaın óti­nish jasaǵan. Oǵan negiz de joq emes. Sebebi osy jyldyń qańtar-shil­de aıy aralyǵynda eli­mizde Qyl­mystyq kodeksiniń zorlaý baby boıynsha 647 qylmys tirkelgen. Qoǵam belsendileriniń bul dabyly Prezıdent nazary­nan tys qalmady. Ol óz Jol­daýynda «Jynystyq zorlyq-zom­bylyq, pedofılııa, esirt­ki taratý, adam saýdasy, áıel­derge qatysty turmystyq zor­lyq-zom­bylyq jáne basqa da aýyr qyl­mystarǵa ásirese bala­larǵa qatys­ty qyl­mystarǵa qolda­ny­­la­tyn jazany shuǵyl túrde qataı­tý qajet. Bul máseleni sheshý­di Parlamentke jáne Úki­met­ke tapsyramyn» dep, túıt­kildi máselelerdiń túıinin tar­qatýǵa pármen berdi.

Joldaýda aıtylǵan otbasy bıznesin qurýǵa eń aldymen kóp balaly jáne jaǵdaıy tómen otbasylarǵa basa mán berý kerektigi týraly bastama kóterildi. Bul Shymkenttegi 31 myń kóp balaly anaǵa baıandy bola­shaqqa degen jyly úmit syı­laǵany sózsiz. Sonymen qatar jumysy bir izge túsken azamat­tar­dyń zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin baspana satyp alýǵa nemese bilim alý úshin paı­da­lanýdyń múmkindikteri qarasty­rylatyny jurtqa jaqqan eń basty jańalyqtardyń biri boldy. Munyń ózi Shymkent qalasy boıynsha turǵyn úı kezeginde turǵan 37 myńnan astam adamnyń kópshiligine zor kómek bolar bas­tama ekeni anyq.

Memleket basshysynyń Jol­daýynda jurtshylyqty tol­­ǵan­dyryp júrgen jer máse­le­sin aınalyp ótpegeni de kóp­shi­liktiń yqylasyn aýdardy. Jerimizdiń ultaraqtaı bóligi de sheteldikterge satylmaı­ty­nyn jáne jerdi maqsatty túrde ıgermeı, ony bosqa ustap otyr­ǵan latıfýndısterden en baılyǵymyzdy qaıtaryp alatyn ýaqyttyń kelgenin naq­ty ári nyǵarlap aıtýy qazaqstan­dyqtardyń kóńilin toǵaıtty. Onyń júzege asýy elimizde azyq-túlik ónimi boıynsha eń bas­ty problemaǵa aınalyp otyr­ǵan et óndirisiniń órken jaıýyna jol ashpaq. Joldaýda aıtyl­ǵan­daı qazirgi tańda quny kún sa­nap qymbattap jatqan et ónimi óndirisiniń keń qulash jaıýy­na qolbaılaý bolyp otyr­ǵan jaıt – analyq mal basy­nyń problemasynda emes, sharýa qo­ja­­­lyqtaryna jem-shóp da­ıy­n­daı­tyn jerlerdiń jetispeý­shili­gine baılanysty bolyp otyr. Sal­darynan tórt túlikti jem-shóppen qamtamasyz etý – 60 paıyzdan tómen kórset­kishke jetken.

Bilim jáne densaýlyq salasynda da kóptegen oń ózgeristiń oryn alýyna yqpal etetin bastamalar aıtylǵan Prezıdent Jol­d­aýynda áleýmettik kómek kór­setý júıesi odan ári jetil­dirile túsetini de sóz boldy. Degen­men de áleýmettik kómek alý úshin óziniń tabysyn jasyryp baǵa­tyn­dardyń isi beleń alǵanyn ashyp aıtty. Qaperge alatyn osy jáne ózge de máseleler bizge, ıaǵnı máslıhat depýtattaryna zor jaýap­kershilik júkteıdi.

Tóreaıym SULTANOVA,

Shymkent qalalyq máslıhatynyń depýtaty