Búgin táýelsizdigimizdiń besigi bolǵan – Almatyda «Táýelsizdik: tarıh taǵylymy» degen taqyrypta ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. «Ǵylym ordasy» RMK Ortalyq ǵylymı kitaphanasynda ótken jıyndy Almaty qalasynyń Qoǵamdyq damý basqarmasynyń tapsyrysy boıynsha «Zaman» parasatty jáne salaýatty ómir» qoǵamdyq qory uıymdastyryp otyr.
Halyqaralyq adam quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń Qazaqstandaǵy ókildiginiń birinshi orynbasary Qanat Jumabaıdyń moderatorlyǵymen ótken jıynda alǵashqy baıandamany «Táýelsizdiktiń aıqyn jetistikteri» degen taqyryrybynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory, zań ǵylymdarynyń doktory Aryqbaı Aǵybaev jasady.
Ǵalym Aryqbaı Núsipáliuly táýelsizdiktiń elimizge qandaı jaǵdaıda kelgenin jáne ony nyǵaıtýdyń evolıýsııalyq jolmen qalaı júzege asqanyn jan-jaqty baıandap berdi. Sondaı-aq, Keńes odaǵynyń ydyraýy aıtýǵa ǵana ońaı bolǵanymen, is júzinde odaqtas respýblıkalardyń óz derbestigin jarııalaýdaǵy múmkindikteri árkelki bolǵanyna toqtaldy. Al Sh.Ýálıhanov atyndaǵy tarıh jáne etnologııa ınstıýty dırektorynyń orynbasary, saıasattaný ǵylymdarynyń doktory Saıyn Borbasov «Rýhanı jańǵyrý: qazirgi qoǵamnyń zárýligi» degen baıandamasynda ony ary qaraı jalǵastyrdy.
– Táýelsizdiktiń eń úlken jeńisi demografııalyq jańǵyrý boldy. 1991 jyly Qazaqstandaǵy qazaqtardyń sany 6,2 mıllıonǵa ǵana bolsa, qazir 11,5 mıllıonǵa jettik. Iаǵnı táýelsizdiktiń 28 jylynda 5 mıllıonǵa ósti. Mundaı ósý qazaqtyń tarıhynda bolǵan emes. Bizdiń qazirgi keıbir jaǵdaılarda óz kórshilerimizge jaltaqtyǵymyz halyqtyń azdyǵynan bolyp otyr. Sondaı-aq Keńes odaǵynyń biz zor tabysqa jettik degen maqtanysh sındromy bizde áli jalǵasyp keledi. Biz qazir táýelsizdiktiń tek jaqsylyǵyn aıtamyz da, kemshiligin aıtpaımyz. Ony aıtý Qazqstandy jamandaý emes. Aıtpasaq bul kemshilik túzelmeıdi ǵoı, – degen S.Moldaǵalıuly táýelsizdikten alar taǵylymymyz kóp ekenin jetkizdi.
Al «Qazaqtyń Ata zańdary jáne Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasy qoǵamdyq qatynastardyń qaınar kózi» degen óz baıandamasynda Qanat Jumabaı táýelsizdik – memlekettiń eń mańyzdy belgileriniń biri ekenin aıtty. Konstıtýsııasynda ózin áleýmettik, quqyqtyq, demokratııalyq, zaıyrly memleket retinde jarııalaǵan Qazaqstannyń quqyqtyq ádet-ǵuryptarynyń tarıhy óte tereńde jatqanyna toqtalyp ótti.
Konferensııanyń pikir almasý bóliminde baıandamada aıtylǵan máseleler boıynsha talqylaý ótip, jıynǵa qatysýshylar óz pikirlerin ortaǵa saldy. Sondaı-aq baıandamashylarǵa suraqtar qoıyp, túıtkildi máselelerdi sheshý joldaryn izdestirdi.