Aqbas Alataýdyń qar jamylyp, muz qursanǵan quz-qııa zańǵar shyńdarynan bastaý alatyn bizdiń Talastyń minezi qyzyq-aq. Keıde, doldana gúrildeı aǵyp, eki jaǵasynyń jarlaýytyn elire omyryp jatatyn asaý tolqyndarynan aqbýryl ıirimder túzse, endi birde jýası jóńkilgen myń-myńdaǵan usaq ta jip-jińishke aǵystarymen aqylǵa syımaıtyn, ózine ǵana túsinikti órnekter qurady. Qyzyq qana emes, kúrdeli de minez. Bul, sirá, búkil jaratylysynyń bir mezgilde taýǵa da, dalaǵa da tándiginen shyǵar.
Aqbas Alataýdyń qar jamylyp, muz qursanǵan quz-qııa zańǵar shyńdarynan bastaý alatyn bizdiń Talastyń minezi qyzyq-aq. Keıde, doldana gúrildeı aǵyp, eki jaǵasynyń jarlaýytyn elire omyryp jatatyn asaý tolqyndarynan aqbýryl ıirimder túzse, endi birde jýası jóńkilgen myń-myńdaǵan usaq ta jip-jińishke aǵystarymen aqylǵa syımaıtyn, ózine ǵana túsinikti órnekter qurady. Qyzyq qana emes, kúrdeli de minez. Bul, sirá, búkil jaratylysynyń bir mezgilde taýǵa da, dalaǵa da tándiginen shyǵar.
Arnasynyń túzilisi budan da qyzyq. Ireleńdegen, sansyz buralań-bultarysty. Munyń bári budan myńdaǵan, bálkim mıllıon jyldar buryn Moıynqumnyń qum shaǵaldaryna órshelene jol salǵan kezindegi óz qalaýy bolar. Al, eńiske entelegen máńgilik umtylysynda ózi batys tusynan aınalyp aǵatyn, kóne zamandarda-aq ańyzǵa aınalǵan eski qala orny – Túımekentke ıilip, taǵzym etip ótýden jalyqpaıdy.
Túımekent. Ýaqyt ámirimen bastapqy qalpyn joǵaltqan topyraq úıindileri men tóbelerge aınalǵan mylqaý, marǵaý qorǵandar tizbegi. Olar qupııasyn jasyryp, únsiz shógip jatqan túrlerimen-aq zeıindi júrginshiniń kóz aldyna oısha bolsa da Uly Jibek jolynyń boıyna ornalasqan Shyǵystyń kóne qalasynyń saýdager jurt pen ártúrli elderden kelgen dárýishter toqaılasar bazarlarymen, kerýen saraılarymen qosa alǵandaǵy kórinisin elestetedi. Álde bir sıqyrly kúsh bir mezgilde baıaǵyda-aq myna dúnıeden baz keship, baqılyq bolyp ketken, alýan kıimdi adamdardyń árqıly tilde sóılegen sózderin qaıta jańǵyrtyp turǵandaı. Mine, kórkine kóz toımaıtyn Túıme sulý... Batyr da baǵylan jigitter júregin jaýlap almaqqa talasqan jergilikti bıleýshiniń jalǵyz qyzy. Kóneden búginge jetken ańyzda ákesi ómirden ótken soń onyń ólkeni ózi bılegeni jaıly aıtylady. Onyń keıingi taǵdyry qandaı boldy? Bul fánıden esh zobalańsyz, sán-saltanatymen óte aldy ma? Kóne Mysyrdyń Kleopatrasynyń basynan ótkergenindeı aýyr taýqymetke tap bolmady ma eken?.. Artyna ne qaldyra aldy? Qısapsyz baılyq pa? Álde ózinen órbigen urpaqtaryn ba? Bálkı, áli kúnge ǵalamshardyń qıyrlary men quıyndaryn kezip júrgen áýeniniń ásemdigimen, júrek qylyn qozǵar sazymen erekshelenetin ǵajaıyp bir ándi me?.. Bul sekildi saýaldardyń eshbirine jaýap joq. Bir nárse ǵana anyq: Aıdaı arýdyń jarqyn esimi el esinde máńgige qaldy. Túımekent – úıme qyzdyń qalasy...
Eski shahar ornynan 200-300 qadamdaı jerden keıingi zaman adamdarynyń aıtarlyqtaı úlken qonys-mekeni bastalady. Ol da Túımekent, biraq basqa, salystyrmaly túrde alǵanda birshama jańa, HIH ǵasyrdyń sońǵy shıreginde ishki Reseıden shyqqan orys jáne ýkraın qonys aýdarýshylary negizin qalaǵan. Al buǵan general Chernıaev (kezinde L.Tolstoı «sumpaıy ofıser» ataǵan) qosynynyń Uly júzdiń jergilikti iri rýlarynyń basshysy bolǵan, jasy ulǵaıǵan shaǵynda óz halqyn azat etý jolynda qaza tapqan dańqty Baızaq datqanyń uly Aqmolda sekildi batyrlar bastaǵan kóterilisshi qazaqtardyń qoldaýymen Qazaqstannyń ońtústigin qoqandyqtardyń ezgisinen azat etýi jaǵdaı týǵyzǵan edi. Ras, kóship kelýshiler jańa mekendi Túımekent dep emes, áldene sebeppen ózderinshe Shapovalovka ataǵan. Múmkin, bul olardyń arasynda Shapovalovtar áýletinen shyqqandar kóptiginen shyǵar. Degenmen, Shestakov, Iýrchenko, Starodýbsev, Romansev, Prıhodchenko, Ponomarev, Demchenko, Zınchenko, Ivashenko, Kýcherenko, Kýsenko, taǵy basqa da famılııalylar az bolǵan joq. Bular patshaly Reseıdiń ár alýan gýbernııasynan kelgen, ártúrli jastaǵy adamdar-dy. Bárin de biriktirgen qasıetti is-sharýa eńbegi b