Aqynnyń ómirbaıany – onyń óleńderiniń taǵdyry. Alǵashqy óleńinen aqyrǵy jyryna deıin. Keshken azaby, kórgen rahaty, basynan ótkergen alýan zamana bulty. Kóńildiń kórkem sátindeı aq sharby bulttan túnergen dertti júrekti zilmaýyr bulttarǵa deıin. Sonyń bári – jyrlarynda.
Aqynnyń ómiri dúnıe janaryndaǵy bir tamshy jas sekildi. Sonsha móldir, sonsha aýyr. Sol tunyq tamshy úzilip túskenshe... Amanhan Álimuly bizdiń janarymyzdan jas bolyp yrshyp tústi. Kózimizdi qaı sátte juma qalǵanymyzdy da ańǵaryp úlgermedik.
Adamnyń adamǵa, adamnyń dúnıege baılanyp qalǵan túgi de joq eken-aý. Aqyn kóz aldymyzda munartyp turyp, ǵaıyp boldy.
Onyń poetıkalyq stıhııasy, tipti mýzasy da Aı bolǵan sekildi. Aıdy jyrlady. Aı arqyly almaǵaıyp dúnıeniń dıdaryn berdi. Biz jarqyrap turǵan júzin kórdik. Al aıdyń artynda ne bar ekeni – bizge jumbaq. Sol jumbaqtyń sheshýi – ádebıetshilerdiń, qazirgi ám keler jastardyń izdenisinde. Jastardy Amanhan Álimulynsha súıý, jastardy izdeý, alǵashqy qadamynan bastap talpyndyryp, artyǵy men kemin aıtý, janashyrlyqpen janyna úńilý – bir bólek álem edi.
Aqynnyń qazasyna qaıǵyra otyryp, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasy otbasyna, týǵan-týystaryna, jalpy ádebıet súıer qaýymǵa kóńil aıtady.
Áýelinde aıtqanymyzdaı, aqynnyń ómirbaıany – óleńderiniń taǵdyry. Bir top óleńin usynyp otyrmyz.
KО́ŃIL KÚI
Burǵan bulttyń legimen elge betti,
Aǵyl-tegil kók nóser seldep ótti.
Kúzdiń kúngi japyraq sııaqtanǵan,
Meniń qansha sózderim jelge ketti.
Beriledi jel qaqty baq ta muńǵa,
Soram bolyp sor mezgil aqqanyń ba?!
Baryp-baryp úzilgen úmitteı jol,
Basyn tyǵyp alypty taqta qumǵa.
Tyraý-tyraý muńdy úndi tyrna bitken,
Kósh túzedi kóńilsiz bir baǵytpen.
Ketti maǵan qaramaı, Almatyǵa,
Bir jaqsy qyz, soryma, Syrda kútken.
Aýyr qandaı tıedi suraq demi,
Taptyra ma, janymnyń turaqty emi?!
Qyp-qyzyl bop janyp tur sheten baqta,
Jylýy joq jylytar, biraq, meni.
Jaman eken júregiń syzdaǵasyn,
Qaqqan kezde kidi Kúz yzba qasyn.
Jyly jaqqa qaz qaıtty, ketti qyz da,
Kimnen ony aıtshy endi qyzǵanasyń?!
Ketetuǵyn túsip bir izge bastan,
Bu ómirdi teńimen qyz de qashqan…
Jabyrqaýly janymdy jylytpaıdy,
Muń tilinde sóılegen kúzdegi aspan.
Tyrnalardan keýdemde tyraý qalǵan,
Men ashalmaı ótetin syr-aý, jalǵan.
Maǵan uqsap tur, anaý, kári úıeńki,
Basyn erte bozańdaý qyraý shalǵan.
***
Qas pen kózdiń, baýyrym, arasynda,
Asqaq keýde sońyna qarasyn ba?
Basym ketip barady bileginde,
Sanam ketip barady sanasynda.
Jaýlap alǵan janymdy talma keshte,
Keremet kún keshegi qalmady este.
Ernim ketip barady erininde,
Shaıqalady shattyǵym alma tóste.
Kesh uǵynǵan qadirin tiregim be,
Sol qyz qazir muratym, tilegim de.
Kózim ketip barady burymynda,
О́zim ketip baramyn júreginde.
***
Turǵan talǵa kórsetip ıme qalyp,
Qaraı-tuǵyn beımezgil kúı me, nalyp.
Qara kúreń otyrdym sýǵa qarap,
Ap-aýyr muń keýdemdi bılep alyp.
Júregimdi saǵynysh syzdatady,
Syzdaǵan bir so tusta qyz jatady.
Alyp tula boıymdy, jan-tánime,
Soqqan sýyq jelimen Kúz batady.
Baıaý túsip keledi kesh qabaǵyń,
О́tti-ketti jaılardy eske alamyn.
Jelbir-jeleń júr bala jelókpeli,
Almaǵandaı sýyqtyń ses sabaǵyn.
Mezgil jandy keletin órtedige,
Qylyn kóńil kúıimniń shertedi me?
Eske alyp otyrmyn kezderimdi,
Kórinetin uqsastaý ertegige.
Tursa da úıi qol sozym, kóz kórimde,
Uqsap qyryq burymy ózge órimge,
– Kórinetin Kúnekeı qyz sııaqty,
Izdep shyqqan iz baǵyp kezderimde.
Jalynan bir ustatyp saıaq jalǵan,
Tirligimdi kez bar ma, aıap qalǵan?!
Ertektegi sııaqty mahabbatym,
Baqytpenen joq, biraq, aıaqtalǵan.
* * *
Boı aldyrmaı bolmysy qus tózimge,
Kórinbesten bir mysqal sus kózinde,
– Bilmeı-tuǵyn shyn atyn eshbir adam,
Qaıtys boldy qarııa qys kezinde.
Kezdi ótkizip basynan aýyr jastan,
Jaqsy bir jan aýylǵa baýyr basqan,
– Sabaý basty qalpymen esh zııansyz,
О́tti ómirden oqystan aýyrmastan.
Turmaı-tuǵyn aldyńda jıi aqtalyp,
Kórsetetin úlgideı uıatty, anyq,
– Jylap turdy basynda úlken-kishi,
Aǵaıynyn joǵaltqan sııaqtanyp.
Shyqqan shýly, dúnıe-aı aıran-saly,
Qaıda ótti eken qartyńnyń qaıran shaǵy.
Syryn shertip esh janǵa aıtqan emes,
Ári jumbaq kelgeni qaıdan taǵy.
Qaraly jurt tartylǵan elep pe, asty,
Mysaly, kóńil kúıi jelek qashty.
Sońynda qalyp shaldyń qorjyn tamy,
Sodan soń qaldy ıti shelek basty.
Kelmeı-tuǵyn jaǵdaıǵa aryp kútti,
Qara sýyq jer betin qaryp bitti.
Qytymyr qys, áıteýir, qyryn kelmeı,
Jeńil boldy jerleý de jaryqtyqty.
MYNA KО́KTEM
Úzilgen tamshy bolyp erte kóktem,
Jaqtaýyn terezemniń shertedi eppen.
Barady sylq-sylq kúlip bala bulaq,
Jyp-jyly altynkúrek erkeletken.
Qysty aqjem degendeı bir ah ur túzde,
Túsirip jiberdi Alla aqyrǵy izge.
Qazdar tómen, tyrnalar bıik ushyp,
Lek-legimen oralyp jatyr bizge.
Biz degenim jyly jaq – Qazaqstan,
Qustar kókte qanatyn jaza ushqan.
Kún dóńgelep qulady uıasyna,
Aýmaı qyzǵan búıiri taza mystan.
Aýyr-aýyr oılarǵa battym da eski,
О́tip qystan aman-saý qatqyl desti,
– Jańbyr menen sút ısi ańqyp turǵan,
Kók shalǵynǵa kómilip jattym keshki.
Tastaı bir búr betine qyna tepken,
Qaǵylmaıdy araǵa syna tekten.
Qulaqtanyp alysta Aı da týdy,
Jaıly tıdi-aý, sezemin, myna kóktem.
KEShKI SÝRET
Shorshyǵan shortan Aı da qaıda qaldy,
Kúńgirt kesh kóńilimdi jaılap aldy.
Etegin qymtaı túsken qarańǵyda,
Qulattym búkir belden oıǵa maldy.
Qyz baqqan áje qalaı kóz iledi,
Bir kúıbeń aýyl jaqta seziledi.
Jalynyn janarymnyń jel kóterip,
Qylshyq murt qylań urǵan kezim edi.
Mazdaıdy bizdiń úıde maı sham ǵana,
Sezemin jol súzedi baısaldy Ana.
Qulynyn kútken janǵa kózin ilmeı,
Qara tún qanatyńdy jaısań nala.
Syr boıy. Sýdyń salqyn esti lebi,
Júretin oryndalmaı esh tilegi,
- Padashy Perden shaldyń aýlasynan,
Belgili " Besik jyry" estiledi.
Kúıdemin kóriniske osy shúkir der men,
Kóńilsiz Aı da týdy útir kórgen.
Rezeńke etikti qolpyldatyp,
Quladym malmen birge búkir belden.
***
Aýyldyń jany kól edi,
Aıadaı ǵana kólemi,
Aýmaǵan shymshyq kózinen.
Arada jyldar ótse de,
Aınytpaı ony sezinem.
Janary janǵan laǵyldaı,
Erkem-aı, elik laǵyndaı,
Basyna birde barǵanbyz.
Túskenimdi sonda bilmeppin,
Soqpaqqa ózge, arman qyz.
Ol kezde muńdy oılap pa em,
Otyrar edim oınap men,
Omyraýyńa Aı qadap.
Turatyn bizdi aspannyń,
Sútteı aq nury aımalap.
Ońynan týǵan Aı, Kúni,
Erke edi aýyl aıdyny,
Jel súıgen qamys, quraǵyn.
Býlyǵyp turdyq basynda,
Boıymyzdy bılep bir aǵyn.
Typ-tynysh jatqan aıdynǵa,
Qulashtap qanat jaıdym da,
Shalqalap kók tas laqtyrdym.
Kúlimdep kóziń arbalyp,
Dirildep óziń shaq turdyń.
Jamylyp maqpal túndi izgi,
Kýá etip qaıyń, juldyzdy,
Seni erkem batyl súıdim men.
Eshjerde eshkim tatpaǵan,
Ernińniń balyn qıdyń sen.
Qosylǵyn, dosym, qosylma,
Eń kerim kezim osynda,
О́te shyǵypty qas-qaǵym.
Jas janym qazir ózgeshe,
О́zgeshe ,tipti, aspanym.
***
Jazdyń bir úzilse de aqyrǵy áni,
О́ksigin basa almaı jel jatyr ma áli,
- Qulaqqa shalynady jumbaq sybdyr,
Sabannan sýyrylǵan shatyrdaǵy.
Qabaǵyn qarys túıip qaraı ma Kúz,
Sýyq sóz qýǵan elge taraıdy ańyz,
- Eriksiz sezim bılep boıdy alǵan,
Súıisip turǵanda eski saraıda biz.
Qıyla qaqqan kóktiń boz qasyndaı,
Sup-suıyq salqyn sáýle sozbasyn ba, Aı?!
Ernime kermek tamshy tıdi jumsaq,
Jyp-jyly ótpe jazdyń kóz jasyndaı.
Jaıylǵan qarańǵylyq tarapty inge,
Tursyń sen mysyq kóz Aı qarap kimge?
Boıyna tynyshtyqtyń qan júgirip,
Qyzyǵyn qıdy jastyq baraq túnge.
Kúreń Kúz tynysh tapty ıip basty,
Balymen aralastyryp kúıikti asty.
Sýyq sóz, kermek tamshy, ystyq erin,
Bul degen áńgime emes tıip qashty.
TÚNGI QALADA
Tynyshtyq. Qala. Túngi yzǵar,
Jatqyzbaı eldiń ósegi,
- Syrlasym bolyp juldyzdar,
Kelemin boılap kósheni.
Olar da, kókte yz bar ma,
Kóńilsiz qabaq tur baǵyp.
Kóbelek kóńil qyzdarǵa,
Qaraımyn men de urlanyp.
Jabaıy mysyq kózindeı,
Aıdyń da júzi salqyndaý.
Bolmaıtyn, sirá, sezinbeı,
Joǵaltqan jazǵy qalpyn baý.
Tirshilik uzaq, jol qysqa,
Isimde keıbir shý basym.
Daýa joq eken bolmysqa,
Kidileý qysta týǵasyn.
Kóz shaldy kórinis alaǵash,
Uqsaıdy túrli eleske,
- Shaıqalǵan mastaı, ana, aǵash,
Kóleńkem meniń emes pe?