Ekonomıster bıyl dollar men teńge baǵamyndaǵy ózgeristerge oraı bastapqy naryqtaǵy jyljymaıtyn múlik 13 paıyzǵa qymbattaýy múmkin ekenin aıtady. Árıne bul jaı boljam ǵana. Dese de, osydan bes jyl buryn teńge qunsyzdanǵan tusta turǵyn úıdiń sharshy metri 355 myń teńgege deıin ósip ketken bolatyn. Endeshe eldegi tótenshe jaǵdaıdan keıin páter baǵasynyń taǵy da aspandap ketpesine kim kepil?! Áıteýir dál qazir baspanaly bolýdy ańsaǵan otbasylardyń kóńili kúpti.
Esterińizde bolsa, jyl basynda turǵyn úı baǵasy qymbattaıtyny týraly qaýeset qaýlap, kópshilikti ábigerge salǵan-dy. Sol sátte qaltasy juqa qarashanyń úmiti sý sepkendeı basyldy. Abyroı bolǵanda, mamandar bul áńgimeniń negizsiz ekenin aıtyp, birjolata núkte qoıǵan edi. Alaıda búginde pandemııaǵa baılanysty paıda bolǵan problemalar turǵyn úı sektoryn aınalyp ótpeıtini anyq. Bul jóninde BI Group kompanııasynyń PR-dırektory Iýrıı Dorohov: «Baǵanyń ósýi qurylys salasynda syrttan ákelinetin zattardyń úlesi kóp bolýyna baılanysty», deıdi. Onyń aıtýynsha, bul zańdy qubylys. Qurylys zattary qymbattaǵan saıyn páterdiń de baǵasy joǵarylap otyrady.
Bir qýanyshtysy, ekonomıkadaǵy turaqsyzdyq pen dollardyń qubylýy kezinde jyljymaıtyn múlikke salynǵan salymdardyń quny joǵalmaıdy eken. Máselen, byltyr satylǵan páterlerdiń 80 paıyzy nesıe arqyly rásimdelgen. О́ıtkeni halyqtyń jyldyq tabysy úıdiń baǵasyna shaqqanda onnan birine de jetpeıdi. Sondyqtan jurtshylyq ıpotekaǵa júginýge májbúr. Osydan keıin jyljymaıtyn múlik naryǵynda básekelestiktiń bási qyzyp tur. Burynǵydaı emes, usynys kóp. Iаǵnı tutynýshylar da tańdaýǵa erikti.
Osydan eki aı buryn jyljymaıtyn múlik federasııasynyń prezıdenti Ermek Músirepov: «Baǵany ósire berýge bolady. Alaıda qymbat jáne aýdany úlken páterler ótpeıdi. Adamdar kóbinese 1 ne 2 bólmeli páter alady. Sebebi olardyń qarjylyq múmkindigi budan aryǵa jete bermeıdi», degen bolatyn. Biraq bul pikirge sarapshylar kúdikpen qaraıdy.
– Tutynýshylar suranysy edáýir tómendedi. Soǵan qarap-aq jaǵdaıdyń máz emestigin ańdaýǵa bolady. Qurylys materıaldarynyń 60 paıyzy shetelden tasymaldanatynyn eskersek, memleket qansha tejep ustaǵanymen úı baǵasy 5 paıyzǵa ósýi yqtımal. Otandyq qurylys kompanııalary sheteldiktermen dollarmen eseptesedi. Dollardyń baǵasy qubylǵan saıyn shyǵyn kólemi de artatyny daýsyz. Amal joq, qurylys kompanııalary shyqqan shyǵyndy tutynýshynyń esebinen ótep alady. Dál qazir áliptiń artyn baǵý qajet. Qurylys kompanııalary qurylys materıaldaryn syrttan ákelýin toqtatpasa, jyljymaıtyn múlik naryǵyndaǵy jaǵdaı jaqsarmaıdy, – deıdi ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty Dınara Aqynbekova.
Onyń sózine súıensek, qazirgi ýaqytta turǵyn úı naryǵyna boljam jasaý qıyn. Munaı naryǵynyń myń qubylýy teńgeni quldyratty. Jýyrda shıkizat baǵasy turaqtalady degenge endi eshkim senbeıdi. Sondyqtan el ekonomıkasyndaǵy ózgeristerge ishteı daıyn bolǵan jón.
Al belgili ekonomıst Jankeldi Shymshyqov baspana máselesi birjaqty sheshilý úshin shetelge jaýtańdaǵanymyzdy doǵarý kerektigin tilge tıek etedi.
– Úkimet baspana baǵasyn túsirgisi kelse, qurylys materıaldaryn, negizgi shıkizatty elimizde óndirý isin jolǵa qoıýy kerek. Keńes Odaǵy kezinde Qurylys ónerkásibi mınıstrligi degen arnaıy vedomstvo boldy. Sement, kirpish zaýyty sııaqty kóptegen kásiporyn osy mınıstrlikke qarady. Iri qalalardy aıtpaǵanda, aýdan ortalyqtarynda temir-beton zaýyty jumys istep turdy. Osyndaı zaýyttardyń jumysy jandansa ǵana baspana baǵasyn arzandatýǵa múmkindik týady, – deıdi J. Shymshyqov.
Sarapshylar shıkizat naryǵyndaǵy álemdik jaǵdaı ekinshi jartyjyldyqta jaqsaratynyn aıtady. Qazir turǵyn úı satýshylar baǵany kótergisi keledi. Alaıda eldegi dúrbeleń oǵan yryq bermesi anyq. Sondyqtan qorqýdyń qajeti shamaly.