Ranking.kz saıtyndaǵy taldaý bóliminiń bastyǵy Sedred Asretovtyń keshe túnde ótken onlaın jıynda aıtqan sózinen uqqanymymyz – depozıttik bazany saqtaý bankterdiń nazar aýdaratyn №1 ındıkatory. Sebebi álemdik kataklızmniń yzǵary, munaı ónimderine degen suranystyń azaıýy depozıtter naryǵyn da áser etipti.
Ázirge teńgemen salynǵan depozıtterge jyldyq 15,5% mólsherleme qorǵan bolyp tur. «Jeke tulǵalardyń depozıtke salǵan salymdary azaıyp barady. Karantın kóptegen azamattardyń kirisine zııan keltirdi. Eńbekke qabiletti jastaǵy turǵyndardyń 70 paıyzy 42 500 teńge kóleminde áleýmettik járdemaqy alýǵa júgindi»,- dedi ol keshe jýrnalıstermen ótken vebınar jıynda.
Jıyn barysynda Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵynyń (QQQ) jetekshi sarapshysy Ramazan Dosovtyń da osy pikirdi qoldaıtynyn bildik. Onyń aıtýynsha, úkimet turǵyndardyń tabyssyz qalmaýy úshin qarapaıym ekonomıka baǵdarlamasy sheńberinde jumys oryndaryn ashyp, eń tómengi jalaqy men zeınetaqyny ındeksasııalaý týraly sheshim qabyldady. Sonymen birge, QQQ ókili naýryz aıynda qazaqstandyq depozıtterge kepildik berý qorynyń teńgedegi depozıtterdiń barlyq túrleri boıynsha mólsherlemesin joǵarylatý týraly sheshim qabyldaýy ulttyq valıýtadaǵy depozıtterdiń tabystylyǵy men men tartymdylyǵyn saqtaýǵa kómektesedi degen úmit basym.
Ulttyq Bank sáýirde bazalyq mólsherlemeni 12%-dan 9,5%-ǵa deıin tómendetkennen keıin, qysqa merzimdi jáne merzimdi emes depozıtter boıynsha usynylǵan eń joǵary mólsherlemelerdi mamyrda 12-13,5% sheginde bekitti.
Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory ókilderiniń pikirinshe, bul sheshim ınvestorlardyń múddelerin qorǵaý úshin qabyldandy, sol sebepti stavkalardy odan ári tómendetý júıeli túrde júredi. 2020 jyldyń 1 sáýirindegi jaǵdaı boıynsha 581 mlrd teńgege artyp, 9,88 trln teńgege jetti.
Teńgedegi depozıtterdiń qurylymy kelesideı qalyptasty:
55% – merzimdi depozıtter úlesi,
17,2% – aǵymdaǵy shottardaǵy shottar,
17% – sýbsıdııalanǵan salymdar (memlekettik bilim berý jınaqtaý júıesi jáne turǵyn úı qurylys jınaqtary),
Jınaqtaý:
9,7% – depozıtter,
0,9% – merzimdi depozıtter,
0,1% – suranys boıynsha.
Bankterdiń depozıttik jelisinde ornalasqan ulttyq valıýtadaǵy merzimdi emes depozıtterdiń úles salmaǵy jyl basynan beri 10% azaıdy. Biraq soǵan qaramastan olardyń úlesi joǵary. Sebebi depozıttiń bul túriniń sharttary salymshylar úshin yńǵaıly.
Jınaq salymdarynyń naryqtyq úlesi áli de az. 2020 jyldyń 3 aıynda 39,5% ósti, bul teńgedegi depozıttik bazanyń óse bastaǵanyn kórsetedi.
Shetel valıýtasyndaǵy salymdar qurylymyna keletin bolsaq, 2020 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha merzimdi depozıtterdiń úlesi 83,6%, aǵymdaǵy shottar 6,6%, merzimdi jáne jınaqtaý shottary 5,1% ósti. .
Shetel valıýtasyndaǵy jınaq salymdary jyl basynan beri 47,4% ósti.
Merzimdi depozıtter 47,1%, merzimdi emes depozıtter 18,5% ósti.
Sarapshylar ekinshi deńgeıdegi bankterdiń depozıttik bazasynda sheteldik valıýtamen salynǵan salymdar aldaǵy ýaqytta ósetinin osyǵan deıin de eskertken.
Sedred Asretov osy rette bank depozıtterin dollarlandyrý qazirgi ýaqytta 44% deńgeıine óskenin aıtty. Salymshylar teńgedegi depozıtterin shetel valıýtasyndaǵy salymdarǵa aýystyra bastaǵan. «Sońǵy aılarda depozıttik bazany valıýta turǵysynan qaıta qurý týraly pikirler kóbeıip ketti. Munaı baǵanyń turaqsyzdyǵy teńgemen salynǵan depozıtterge áser ete bastady. «Ulttyq Banktiń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qyzmetine qazir baǵa berýge erte. Aldaǵy birer aıda Ulttyq banktiń ekinshi deńgeıdegi bankterge qatysty saıasaty ózgeredi, bul depozıt naryǵyna da áser etedi. Depozıtter naryǵynyń bolashaǵy Ulttyq bank pen Úkimettiń sheshimine baılanysty» dep sózin túıindedi Sedred Asretov.
Qazaqstandaǵy depozıtterge kepildik berý qory shetel valıýtasymen salynǵan depozıtterdiń kóbeıip ketýine sebep joq dep otyr. Sebebi shetel valıýtasymen salynǵan depozıttiń jyldyq paıyzy – 1 %, al ulttyq valıýtadaǵy depozıttiń jyldyq paıyzy – 15,5 %. Biraq bul paıyzdyq mólsherlemeni uzaq ýaqyt boıy ustap turý Ulttyq bank úshin artyq salmaq. Teńge depozıti naryǵynyń bolashaǵyn salymshylardyń teńgeniń bolashaǵyna degen senimi aıqyndaıdy.