Er Máliktiń esimi ınstıtýtqa berilse, eldiktiń belgisi bolar edi

Keńes Odaǵynyń Batyry, zapastaǵy gvardııa polkovnıgi, KSRO Ǵylym akademııasynyń aka­de­mıgi, fılologııa ǵylymda­rynyń doktory, professor Má­lik Ǵabdýllınniń Aqmola ob­lysyndaǵy Zerendi aýdanynyń Qoı­salǵan aýylynda dúnıege kel­gendigin kóziqaraqty jalpaq jurttyń bári biledi. Batyr Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezindegi qanqasap maıdanda eren erligimen aty ańyzǵa aınalǵan panfılovshylar dıvızııasynyń quramynda Máskeý qalasyn qorǵaýǵa qatysty. 1943 jyly 30 qańtarda Málik Ǵab­dýllınge «Lenın» ordenin jáne «Altyn Juldyz» medalin tapsyrýmen qatar, Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. Asylynda, jerlesimiz Málik Ǵabdýllın eki joǵary ataq – Batyr ári akademık ataǵyn alǵan jalǵyz tulǵa. Maıdandaǵy erligi óz aldyna, 1956 jyly KSRO Pedagogıka Ǵylymdary akademııasynyń tolyq múshesi bolyp saılandy.

Málik Ǵabdýllın – maıdan dalasyndaǵy qarýlastarynyń esimin máńgi ólmes tarıh betin­de qaldyrǵan, jan alyp, jan berisken qııan-keski soǵys oqı­ǵalarynyń tolyq hronologııasyn jazǵan, tabıǵat syılaǵan darynynyń arqasynda doktor, professor, akademık ǵyly­mı dárejeleriniń asqaraly shy­ńyna shyqqan talant ıesi. Gýmanızm men azamattyqtyń ádemi úlgisi bolyp tabylatyn qazaq halqynyń tanymal uly úsh márte KSRO Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolyp saılanǵan, pedagogterdiń tálimgeri atanǵan memleket qaıratkeri.

Búgingi zamanda osyndaı tamasha tulǵanyń maıdandaǵy erligi men beıbit zamandaǵy ǵylymǵa qosqan surapyl eńbegin nasıhattaý keıingi urpaq úshin paryz.

– Kezinde Parlamenti Se­naty­nyń depýtaty bolyp júrgen kezimde 2012 jyldan 2015 jylǵa deıin dańqty jerlesimiz Málik Ǵab­dýl­lın muralaryn keńinen nası­hattaý, keıingi urpaqqa úlgi etý tóńireginde birneshe de­pý­tat­tyq saýal joldadym, – deıdi Parlament Senatynyń V-VI sha­qy­rylymyndaǵy depýtaty, jazýshy-dramatýrg Jabal Erǵalıev, – bul oraıda bir­shama oılar júzege asy­ryl­­dy. Máselen, Málik Ǵab­dýl­­lınniń on tomdyq tań­dama­ly shyǵarmalary jaryq kórdi. Kókshetaý qalasynyń or­ta­lyǵynda, kórneki jerde Mákeńniń eskertkishi boı kóte­rip, qala jurtshylyǵy men qo­­naq­tarynyń erlikke taǵ­zym etetin ornyna aınaldy. Endigi bir másele – oblys ortaly­ǵyndaǵy tehnıkalyq ınstıtýtqa biregeı tulǵanyń esimin berý. Eger oıymyz ońynan oralsa, jas urpaqqa áskerı-patrıot­tyq tárbıe beretin, jastardyń boıyna otansúıgishtik sezim darytatyn, olardyń boıyn­daǵy elge, jerge degen mahab­bat otyn mazdatatyn mańyz­dy da mazmundy is bolar edi. El­basy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» baǵ­dar­lama­lyq maqalasyn júzege asyrý aıasynda Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń Kókshetaý tehnıkalyq ınstı­týty men oblystyq máde­nıet basqarmasy, Málik Ǵabdýl­lın murajaıy ujymy birle­sip ótkizgen «Ǵalym Málik Ǵabdýl­lın jáne jańa qazaqstandyq patrıo­tızm» atty birinshi res­pýb­­lıkalyq ǵylymı-tájirı­belik konferensııada osyndaı usynys aıtylǵan bolatyn.

Birinshi respýblıkalyq ǵy­lymı-tájirıbelik konfe­­­­ren­sııasynyń plenarlyq jáne seksııalyq jumystar­dy qorytyndylaı kele, qarar qabyl­­danǵan. Úkimet janyn­da­ǵy onomastıka komıssııa­syna usynylatyn tarıhı tul­ǵa­lar tizimine Keńes Odaǵy­nyń Batyry Málik Ǵabdýl­lın­­niń esimin kirgizý men ózge­rister engizýge usynys beri­lip, Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllındi ulyqtaý maq­satynda Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń Kókshetaý tehnıkalyq ınstıtýtyna Málik Ǵabdýllınniń esimin berý týraly Ishki ister mınıstr­ligine qoldaý hat joldanǵan. Odan keıin de tıisti oryndarǵa el tilegin arqalaǵan qanshama ótinish hattar toǵytylǵan. 

Mine, osydan beri úsh jyl ýaqyt ótti. Másele áli sheshimin tabar emes. Degenmen batyr esi­min ulyqtaý sharalary atal­­mysh ınstıtýtta júrgizilýde jáne keń kólemdi, tyńǵylyqty qo­l­ǵa alynýda. Er Máliktiń esi­mi ár kýr­santtyń júreginen oryn taýyp, izgi nuryn shashyp tur.

–Tehnıkalyq ınstıtýtta batyr babamyz týraly kórkem ádebıetter men ǵyly­mı týyndylardy oqytý arqyly bolashaq ofıserlerdiń kókiregin rýhanı baılyqpen kóriktendirip, olardyń boılaryna erlik pen órliktiń, batyrlyqtyń bas­taý kózi sanalatyn balaý­sa sezimderdi sińirýdemiz, – deı­di ınstıtýt bastyǵynyń ǵyly­mı jumys boıynsha orynbasary, polkovnık Kendebaı Raıym­bekov, – batyrdyń tý­ǵan kúni eskertkishine gúl sho­ǵyn qoıamyz, murajaıyna baryp erlik dástúrlerimen tanysyp, ǵylymdaǵy ushan-teńiz eńbeginiń tálimin uǵamyz. Instıtýttyń ózinde er Máliktiń erligi úlgi shashý úshin «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda «Jas ofıserge keńes» jobasy ázirlengen. Keńes Oda­ǵynyń Batyry Málik Ǵabdýl­lınniń «Surapyl jyldar» ki­tabyndaǵy materıaldar negi­zinde bul kúnde qanatty sózderge aınalǵan oı túıinderi jınaqtalyp otyr. Máselen, keńes paraqshasynda «Shyndyq qandaı qatal bolsa da, oǵan ashyq qaraý qajet», «Urys bastalmas buryn qorqý – bul merziminen buryn jeńilý», «Ár adamnyń boryshy – joldasyn qaıǵyda qaldyrmaý» tárizdi bolashaq ofıserlerge temirqazyqtaı aınymas jol silteıtin, astarynda atan túıege júk bolar parasat túıini somdalǵan sózderi jazylǵan.

Osylaısha ınstıtýtta er Máliktiń erligin keıingi urpaqqa nasıhattaý jáne sol arqyly boılaryna izgi qasıetterdi damytý barysynda ulan-ǵaıyr jumys atqarylýda. Instıtýtta Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllınge arnalǵan «Batyr – taǵdyr, ǵylymı – ǵumyr» atty ǵylymı-tanymdyq semınar ótkizilipti. Atalǵan is-sharanyń qorytyndysy boıynsha ıns­tıtýt oqytýshylary men kýrsanttary batyr jaıly tolyq maǵlumat ala kele, ózderiniń oqý oryndaryna er Máliktiń esimin berý týraly biraýyzdan pikir bildirgen.  

Jas tolqyn ǵana emes, el aqsaqaldary, ardagerler de bul máseleni qos qolyn kóterip qoldap otyr.  

– Oblystaǵy 112 myń ardager, onyń ishindegi 39 Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qatysý­shylary men múgedekteri Keńes Odaǵynyń Batyry, KSRO Pedagogıka ǵylymdarynyń akademıgi Málik Ǵabdýllınniń esimin tehnıkalyq ınstıtýtqa berýge ótinish bildiredi dep aıtýǵa tolyq bolady, – deıdi ob­lystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ǵosman Tóleǵul.

Sóz sońyn shıyryp aıt­qanda, batyr esimi elimizdegi esh­bir joǵary oqý ornyna beril­megen. Ras, kóshe, aýyl attary bar. О́zderiniń qyzmet bary­syndaǵy is-áreketimen únemi qaýip-qaterdiń ishinde jú­retin tehnıkalyq ınstıtýt  sarbazdary ózderiniń oqý or­nyn­daǵy Alashtyń biregeı tulǵa­synyń esimimen atalatynyn maqtanysh tutyp, erlik mektebinde oqysa, eldik te nyǵaıa túspes pe?! Úsh jylǵa sozylǵan usynystyń sáti Jeńistiń 75 jyldyǵy qarsańynda soqsa, barsha ultjandy azamattardyń kókiregin qýanysh kerneri sózsiz. Bul bir shyn mánindegi aq túıeniń qarny jarylǵan kún bolar edi.

Aqmola oblysy