Mańyzdy qujattarǵa qol jetkizsek deımiz

Qazaqstan tarıhshylary qaýymdas­tyǵynyń atynan aıtatyn bolsam, mundaı bastamany kútkenimizge kóp ýaqyt bolyp edi. Bul jumys alǵash táýelsizdiktiń alǵash jyldary bastalǵan bolatyn. 1991 jyly Joǵary Keńestiń janynan arnaıy komıssııa qurylyp, onyń tizginin akademık Manash Qozybaev ustaǵan edi. Bul komıssııanyń basty maqsaty – Keńes ókimetiniń ótken ǵasyrdyń 1920-30 jyldardaǵy reformalaryna baǵa berý. Sol komıssııanyń quramynda men de boldym. Atalǵan komıssııa óz jumysynyń nátıjesin 1992 jyly jarııalady. Araǵa bir jyl salyp, 1993 jyly 14 sáýirde Elbasy Nursultan Nazarbaev qol qoı­ǵan biregeı qujat – «Jappaı saıası qý­ǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly» zań qabyldandy.

Sol jyldardan beri aıtarlyqtaı jumys atqarylyp kele jatyr. Alaıda bir máseleni eskerýimiz qajet. О́mirde eskirmeıtin nárse joq. Osydan 27 jyl buryn qabyldanǵan qujattyń keı baptary eskirdi. О́z kúshin joıdy. Ja­zyq­syz japa shekken saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý barysy biraz báseńsip, saıabyrlap qaldy. Túrli kedergiler paıda bola bastady. Sonyń saldarynan osydan ondaǵan jyl buryn bastalǵan jumys óziniń logıkalyq mejesine jetpeı qaldy. Sondyqtan Pre­zıdenttiń bul úndeýi óz ýaqytynda, qoǵam suranysyna sáıkes jaryq kórgen qujat dep túsinemin.

Memleket basshysynyń bul bastamasy ǵalymdar men tarıhshylardyń qolyn uzartýy tıis. Iаǵnı buǵan deıin arhıvterde ǵana saqtalyp, eshkimge berilmeı kelgen qýǵyn-súrginder máse­lesine qatysty kóptegen qundy qujat­tar komıssııa músheleri úshin qoljetimdi bolýy qajet. Endigi tilegimiz – osy ja­ńadan qurylatyn komıssııa jumysynyń nátıjesin kórý. Soǵan jan-jaqty qol­daý bildirýimiz kerek.

Mámbet QOIGELDIEV,

UǴA akademıgi,

tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor