Sýretke erekshe ómir syılap júrgen Qanat Nurtazınniń óneri shyn máninde súısinýge turarlyq. Ol japyraq, shege, gazet, alma, tosap, banan, raýshan, gıps, kofe men qaýyn betine túrli sýret salady. О́nerden erekshe órnek tapqan órenniń talanty sulýlyqqa beıjaı qaramaıtyn kóp kóńilin á degennen eleń etkizdi. «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» qatarynan jarqyraı kóringen sýret sheberi búginde izdenisin jetildirip, beıneleý óneriniń 100 jańa tásilin tabý jolynda ter tógip júr.
Kókshetaýlyq jas sýretshi Qanat Nurtazınniń ereksheligi sol – ol óz sýretterinde múldem boıaý qoldanbaıdy. Keńistikte kórkem óner týdyryp, al keneptiń qandaı kólemde bolatynyna alań bolmaý – avtordyń basty prınsıpteriniń biri. Sýretshi úshin aǵash, qaǵaz, kofe, fotoplenka, kınolenta, jemis-jıdek pen temir-tersektiń barlyǵy da óner týdyrýǵa tamasha qural. Jumystaryn arnaıy boıaǵysh qural nemese molbert qoldanbaı jasaıtyn biregeı talant ıesi «sýret tek qaǵaz betine salynbaıdy» degen ustanymda jáne ol oıyn árbir tyń týyndysymen búginde sátti dáleldep júr.
– Men eshqashan sýretshi bolam dep armandaǵan adam emespin. Bala kúnimde áskerı adam bolýǵa qatty qumarttym. О́nerge degen qyzyǵýshylyq 2013 jyldan bastaldy. Malaızııadan oqýymdy támamdap, dıplommen elge oralǵan soń biraz ýaqyt jumys izdep júrip qaldym. Sol kezde bos ýaqytym kóp edi. Ańsarym sýret salýǵa aýdy. Biraq kóp sýretshiler sııaqty emes, eldi eleń etkizer dúnıe týdyrǵym keldi. Alǵashynda qatty qaǵazdy tesip sýret sala bastadym. Qolym jattyqqan soń, kóńilimdegi kórikti oılardy júzi ótkir pyshaqpen oıyp japyraqqa túsirdim. Keıinirek shaı túıirshikteri, qum sııaqty nárselerdi de qııalymdy júzege asyrýǵa paıdalandym. Nátıjesi ózime unady. Osydan soń beıneleý óneriniń túrli tásilin óz betimshe baıqap kórdim. Alǵashynda sýret salýǵa qaraǵanda karvıng ónerine jaqyn boldym. Tuńǵysh týyndym aǵash japyraǵynan kesilgen Qazaqstan týynyń sulbasy boldy. Keıin muny almadan oıyp jasap kórdim. Sóıtip, oıdan oı, ıdeıadan ıdeıa týyndaı kele «Sýret salýdyń 100 jańa tásili» atty jobany júzege asyrýdy qolǵa aldym. Sol 100 tásildiń barlyǵyn ıgergim keledi. Arasynda almany oıyp salǵan sýretim, shokoladqa salǵan sýretim, japyraqqa syzǵan beıneler jelide kóp tarap ketti. Aldaǵy ýaqytta maqsatymdy tolyqtaı baǵyndyrsam deımin. Sol jolda izdenip júrmin», – deıdi sýretshi.
Bir qyzyǵy, Qanattyń bul salada arnaıy bilimi de, ustazy da joq. Sýret – Qanattyń boıyna týmysynan daryǵan qabilet. Malaızııadaǵy Azııa-Tynyq muhıty ýnıversıtetinde halyqaralyq bıznes menedjmenti baǵdarlamasy boıynsha IT-mamandyqty meńgergen bolashaq «100 jańa esim» jobasy jeńimpazynyń áýesqoı qyzyǵýshylyqtan týyndaǵan jumystary qoǵamda úlken rezonans týdyratynyn tipti de sezbegen kórinedi.
– Bilesiz be, joǵaryda atap ótkenimdeı, men sýret salýǵa eshqashan qyzyqqan emespin. Tipti oqýshy kezimde beıneleý óneri sabaǵynyń tapsyrmalaryn úlken aǵam oryndap beretin. Alaıda, boıda buǵyp jatqan talant báribir syrtqa shyqpaı tynbaıdy eken. Alǵashqy tájirıbelik jumystarym kópshilik tarapynan úlken qoldaýǵa ıe boldy. Ásirese sport sheberi Gennadıı Golovkın men belgili prodıýser Baıan Alagózovanyń beınesi bederlengen týyndylar kópshilik arasyna tez tarady. Keıinirek basqa da sýretterime suranys artty. Biraz aqparat agenttikteri jumystarymdy óz portaldarynda jarııalap, áleýmettik jeli arqyly halyq jarysa taratyp áketti. Keıinirek, tipti Brıtanııa men Reseı jýrnalısteri tarapynan da meniń sýretterime degen qyzyǵýshylyq týyndap, arnaıy habarlasty. Áli de sheteldik mamandar jıi telefon shalyp turady. Ras, meniń bul salada arnaıy bilimim de, tálim bergen ustazdarym da joq. О́z betimshe úırendim. Ǵalamtordyń kómegine kóp júgindim. Áıtse de, meniń basty tálimgerim – júregim. Kóńil túkpirindegi kórkemónerge degen ińkárlik meni osylaısha sýret álemine alyp keldi» – dep syr aqtardy óner ıesi.
Qanattyń sýretteri kórer kózge qalaı kórkem kórinse, ony týdyrý da sonshalyqty ońaı emes. Kúrdeli. Biraq, soǵan qaramastan Qanat salǵan sýretinen aıryqsha lázzat alady. Qııalyna erik bergen saıyn jany rahattanyp, demalyp qalady. Sýretshiniń aıtýynsha, árbir jumysy óziniń ereksheligine saı túrli deńgeıde kúrdeli. Qanat úshin eń ońaı tásil japyraqqa oıyp salynǵan sýret eken. Eń qıyny – shege men jiptiń kómegimen salǵan jumystary. Al almaǵa oıyp salynar túrli órnekter jedeldilikti talap etedi. Bul tásilde jyldamdyqty báseńsitýge bolmaıdy eken. О́ıtkeni alma uzaq oılanyp-tolǵanýdy kótermeıdi. Qaraıyp ketip, óner týyndysy barlyq ásemdiginen aıyrylýy múmkin. Sondyqtan da Qanat, ásirese osy almaǵa túsiretin sýretterine erekshe muqııat. Salynǵan jumysyn birden fotoǵa túsirip alatyn kórinedi.
– Maıly boıaýmen kenepke túspegennen keıin de, meniń salatyn sýretterimniń árqaısysynyń ereksheligin eskere otyryp bederleý mańyzdy. Sondyqtan da klassıkalyq sýretshilermen salystyrǵanda, men ýaqytpen kóbirek sanasamyn. О́ıtkeni túrli materıaldarǵa bederlenetin bolǵandyqtan, árqaısysynyń ereksheligin eskerý mańyzdy. Sonysymen de árbir sýretim aıryqsha shabyt syılaıdy. Jumys istep otyryp demalamyn. Qazirgi tańda elimizdiń jetekshi oqý oryndarynyń biri Nazarbaev Ýnıversıtette qyzmet etetin bolǵandyqtan, shet memleketterge jıi saparlap turamyn. Sondaı kezderde sheteldik azamattarǵa, áriptesterime kádesyı retinde ózimniń jumystarymdy syıǵa tartamyn. Barlyǵy erekshe iltıpatpen qabyl alady. Qaı jerge barsam da Qazaqstanǵa qatysty dúnıe jasaǵym keledi. Mysaly, Vashıngtonda júrip, almaǵa Altyn adamnyń sýretin bederledim. Londonǵa barǵanda almaǵa kıiz úıdiń sýretin oıyp saldym. Sodan keıin, sol qalanyń kórikti jerin artqy kórinis etip tańdap, ózimniń týǵan elimniń bir beınesin kadrǵa túsirip alamyn. Sheteldikter ózderine tanys jerdegi beıtanys elementterge qatty tańǵalady. Tek shetelde emes, Qazaqstannyń túkpir-túkpirine barsam da, týǵan jerimniń tańǵajaıyp tabıǵatyn sýretke túsiremin», deıdi jas talant.
Mine, osylaı týǵan eliniń baı jádigerleri men kórkem qundylyqtaryn, memleketimizdiń ráýishti rámizderin óziniń qııaly men qalamynan týǵan ár jumysy arqyly tórtkúl dúnıege tanytyp, jahandyq arenada áıgilep júrgen daryndy jigittiń boıynda, júreginde ultqa, Otanǵa degen sheksiz mahabbat pen patrıottyq rýh shyn máninde asqaqtap hám atqaqtap tur. О́reli ónerimen únemi eliniń mereıin tasytyp, abyroıyn asqaqtatyp júr. Otanǵa adal qyzmet etýdi ǵumyrlyq paryzy sanaıtyn azamattyń bulaı býyrqanýy, izdenýi, jańashyldyqqa umtylýy zańdy da. О́ıtkeni, Qanat – Táýelsizdiktiń túıdeı qurdasy. Egemen elde ósken erkin oıly azamat. Ol 1991 jyly Soltústik Qazaqstan oblysynyń Stepnıak eldi mekeninde týǵan. Otbasynda úsh balanyń kenjesi. Erteńin elimen egiz baılanystyrǵan talantty jigittiń alǵa qoıǵa maqsattary da aıqyn hám aýqymdy.
– Alǵa qoıyp otyrǵan úlken josparlarym bar. Sonyń biri – «Sýret salýdyń 100 jańa tásili» jobam aıasynda barlyq týyndylarymdy toptastyryp, halyqaralyq deńgeıde aýqymdy kórme uıymdastyrǵym keledi. Qazirdiń ózinde sýretke hobbı retinde emes, túbegeıli bet buryp, kásibı túrde aınalysýdy kóksep júrmin. Bul, árıne meniń jeke pikirim. Degenmen, qazir bizdiń qoǵam mundaı ónerdi berile qabyldaı almaıtyn sııaqty. Bilerim, men salyp júrgen sýretter satý jaǵyna kelgende óte joǵary suranysqa ıe bolmaı otyr. Sondyqtan, ónerimdi ázirge Nazarbaev Ýnıversıtettegi negizgi jumysymmen qatar alyp júrýge májbúrmin. Bolashaqta sýret salýdyń atalǵan tásili qanatyn keńge jaıyp, úlken suranystarǵa ıe bolyp jatsa, sózsiz, oılanbastan óner jolyn tańdar edim. О́ıtkeni óneriń arqyly elińe qyzmet etip jatqandyǵyńdy sezinýden asqan baqyt joq. Táýelsizdiktiń tól perzenti retinde boıymdaǵy bar talant-qabiletimmen elime qaltqysyz qyzmet etýdi – ǵumyrlyq, azamattyq paryzym dep bilemin. «100 jańa esim» jobasyna qatysyp, jeńimpaz atanýym da maǵan osyny aıqyn uǵyndyrdy. Úlken jaýapkershilik júktedi. Aldaǵy shyǵarmashylyq maqsat-armandaryma dańǵyl jol ashyp berdi dep senimmen aıta alamyn. Meniń endigi tilegim – elimniń erteńi úshin aıanbaı eńbek etý, ólmeıtin óner týdyrý, – dep jas talant alysqa, tym alysqa oılana kóz tikti. Qanattyń otty janary men nyq shyqqan jalyndy úninen onyń ónerge ǵana emes, Otanǵa degen sheksiz mahabbaty da aıqyn kórinip turdy. Endeshe qanatyń talmasyn, Qanat!