...Onyń sulýlyq tunǵan syrshyl janyna ózge túgil ózine beımálim bir tylsym áýen uıa salyp, únemi maza bermeıtin. Ol qazaqtyń ózindeı keńdikpen astasqan áldebir erkin tynysty, ánshiniń barlyq daýys múmkindigin ashatyn ǵalamat shyǵarma arqyly týǵan halqynyń bar arman-murat, muń-syryn jetkizýdi armandaıtyn. Sol arqyly sheksiz-shetsiz qazaq dalasyn án áldıimen terbetkisi keletin...
E.Brýsılovskııdiń áıgili «Qyz Jibek» operasynyń partıtýrasyn tuńǵysh ret qolyna alǵanda, sol armanyna birtaban jaqyndaǵandaı esi shyǵyp erekshe qýanǵan-tyn. Ishteı daıyndalyp, qoıylym premerasyn asyǵa kútken. Alaıda ol ániniń mejeli ýaqytta tyńdarmanyna jetpeı, bas keıipker Qyz Jibektiń Tólegenin joqtaıtyn arııasyndaı kórermeni úshin bir-aq sátte azaly áýenge aınalyp keterin Ánshi ol ýaqytta tipti sezbegen de edi...
* * *
...1925 jyl. Halyqtar dostyǵyn pash etken óner jármeńkesinde án salǵan Ámire talantyna sol kezde tánti bolmaǵan, qol soǵyp qoshemetin bildirmegen jan bolmapty. Fransııanyń talǵampaz qaýymy biraýyzdan baıqaýdyń kúmis júldesin sonaý qııandaǵy qazaqtaı qasıetti eldiń abyroıyn arqalap barǵan Ámireniń qanjyǵasyna baılap bergen edi.
* * *
...Sáni men saltanaty kelisken búkilálemdik kórmeden delegasııa úlken áser, shyǵarmashylyq shabytpen oraldy. Tek Ámire ǵana odan keıingi bolashaq ómirin astań-kesteń etken alasapyran alapatty arqalap qaıtty. Bárine sebep – ánshi etigimen birge Eýropaǵa jol tartqan bir japyraq qaǵaz!
* * *
...1925 jyldyń jazynda, ıaǵnı Parıjde ótetin búkilálemdik kórmege qaraılas ýaqytta Máskeýdegi tatar etikshisine erekshe tapsyryspen etik jóndeý isi júkteledi. Tapsyrys berýshi jap-jańa etiktiń ultaraǵynyń astyna áldebir hatty salyp, qaıtadan tigip berýin ótinedi. Aldyn-ala josparlanǵandaı, aıaqkıim Ámireniń aıaǵyna kıilgen kúıi fransýzdardy tańdaı qaqtyrǵan ǵalamat ánshi ánimen birge Eýropaǵa qaraı shekara asyp kete barady. Ol hat jaıly, jazbadaǵy aıtylǵan áńgime jaıly naqty málimet bolmaǵandyqtan, másele kúni búginge deıin beımálim bolyp keldi. Dese de, alashtanýshy ǵalymdardyń zertteý nátıjesi kórsetkendeı, hat joldaýshynyń – Álıhan Bókeıhan, al alýshy – Mustafa Shoqaı ekendigi anyqtalyp otyr.
* * *
Fransııa saparynan keıin uly ánshiniń ómiri adam tózgisiz dúrbeleńge aınaldy. Sebep – Ámire Qashaýbaev pen ult qaıratkeri Mustafa Shoqaıdyń Parıjdegi qupııa kezdesýi. Jat eldegi júzdesý jaıly ánshiniń ózi gýbernııalyq «Qazaq tili» gazetine Parıj sapary týrasynan suhbat berip otyryp málim etedi. Osyny jeleý etken Birikken bas saıası basqarma (OGPÝ) tyńshylary qazaq emıgranty Mustafa Shoqaımen astyrtyn baılanysy bar dep kúdiktenip, Ámireni sansyz suraqtyń astyna alady. Munyń barlyǵy Ámireniń názik janyn aıamaı janshıdy. Ásirese janyna qatty batqany – Evgenıı Brýsılovskııdiń qoltańbasynda 1934 jyldyń 7 qarashasy kúni qoıylǵan qazaqtyń tuńǵysh operasynan alapat ánshige laıyq róldiń tabylmaýy boldy.
* * *
О́ner ıesiniń qıyn kúnderdegi aıanyshty halin Evgenıı Brýsılovskıı óz esteliginde bylaı sýretteıdi: «Parıj ben Strasbýrgtiń sahnalarynda jaryq juldyzdaı jarq etip kóringen Ámire Qashaýbaev seniń aldyńda tur. Kózi qantalap mólıgen, denesine ter sińgen, daýsy qarlyqqan, eńsesi pás adam sol Ámire Qashaýbaev pa? Áli de bolsa, maǵan birdeńeni dáleldemek bolady... Kópe-kórneý jylap tur. Biraq bul mastyqtyń áserinen tógilgen kóz jasy emes edi. Joǵalǵan, aldanǵan ómirdiń ashy solyǵy edi. О́ziniń jalǵyzsyrap qalǵanyna, eleýsiz qalǵanyna qatty qamyǵady ol...».
* * *
...1934 jyldyń 7 qarashasy. Dál osy kúni Evgenıı Brýsılovskıı jazǵan qazaqtyń tuńǵysh operasy «Qyz Jibek» qoıylymynyń premerasy ótti. Qazaq óneri úshin úlken jańalyq! Týra sol shat-shadyman shaqta jıylǵan jurt qazaq ónerin oısyratyp ketken qaraly habardy da estidi: «Án atasy Ámire Qashaýbaev qaıtys boldy...».
Qoıylymnan ózine laıyq ról buıyrmasa da, teatrǵa kúnde kelip, daıyndyqqa qatysyp, operanyń sahnalanýyn asyǵa kútip júrgen ánshiniń jansyz denesi dál ózi taǵatsyzdana kútken «Qyz Jibeginiń» tusaýy kesiletin kúnniń qarsańynda opera teatryna jaqyn mańnan tabylypty.
...Sahnadaǵy Qyz Jibektiń Tólegenin joqtaýy endigi sátte kúlli qazaqtyń azaly kúıine aýysyp júre berdi... Tuńǵysh operasynyń tusaýyn kesip qýanǵan qazaq sahnasy alapat ánshisin joǵaltyp jáne jylap turdy. Shatyr-shutyr soǵylǵan shapalaqtyń shattyqty únin qara jerge tyrs-tyrs tamǵan kóz jasy qumyqtyra berdi...