Kásiptik-tehnıkalyq bilim berýdi damytý men sapasyn arttyrý arqyly suranystaǵy mamandardy qysqa merzimde daıarlap shyǵýǵa bolady. Osy rette kásiptik-tehnıkalyq bilim berý júıesin damytý men jańǵyrtý maqsatyndaǵy úsh jylǵa arnalǵan "Jas maman" jobasy aıasynda 180 kolledjdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasynyń jańartylýy úshin bıýdjetten 56 mlrd teńge qarastyryldy. Osy ýaqyt ishinde kolledjderdi jabdyqtaý, baǵdarlamalaryn jańartý jáne kadrlardy oqytyp, sol baǵdarlamamen jumys isteýge beıimdeý sııaqty mindetterdi júzege asyrý maqsaty qoıylǵan.
Tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý baǵdarlamasy jyl saıyn 100 myń stýdentti qamtyp otyr. Dýaldi oqytýǵa baılanysty stýdent óz ýaqytynyń 60%-dan kóbin kásiporyndardyń bazasynda ótkizedi, oqytýdyń bul túri boıynsha bilim alǵan túlekterdiń 72% jumysqa ornalasady. Bul sharalardyń kásiptik-tehnıkalyq bilim salasyna oń ózgerister ákeleri sózsiz.
Bıylǵy jyl bilim júıesi úshin óte mańyzdy jyl boldy. 2019-2020 oqý jylynyń ereksheligi qashyqtan oqytý júıesine kóshý ǵana emes, birinshiden, elimizdiń táýelsizdik tarıhynda alǵash ret "Pedagog mártebesi týraly" Zań qabyldandy. 2025 jylǵa deıingi bilim jáne ǵylymdy damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasy bekitilip, iske asyrylyp jatyr. Bul qujattardyń bilim salasy úshin tarıhı mańyzy zor.
"Pedagog mártebesi týraly" Zańnyń qabyldaýy arqasynda kolledj oqytýshylarynyń jalaqysy jylyna 25% jáne jańa attestattaý júıesi arqyly qosymsha 30%-dan 50%-ǵa deıin kóbeıtilýde.
Búginde pedagog kásibiniń tartymdylyǵyn arttyrý boıynsha júıeli sharalar qabyldanyp jatyr. 2020 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap muǵalim bolýǵa nıet bildirgen stýdentterdiń shákirtaqysyn 26186 teńgeden 42500 teńgege deıin kóterý josparlanǵan. Pedagogıkalyq mamandyqtarǵa oqytýǵa shekti balldy 70 ballǵa deıin kóterý qarastyryldy. Pedagogıkalyq baǵyttaǵy túlekter bıyldyń ózinde pedagog-moderator biliktiligin alýǵa úmitker bola alady. Bul úshin Ulttyq biliktilik testinen ótip, óziniń ıgergen daǵdylaryn kórsetýi tıis.
Elimizde koronavırýstyq ınfeksııanyń taralýyna jol bermeý maqsatynda jarııalanǵan Tótenshe jaǵdaı kezinde qashyqtan oqytý tehnologııasy boıynsha oqý prosesin sapaly uıymdastyrý men úılestirýdegi mınıstrliktiń shuǵyl sheshimi men der ýaqytyndaǵy usynylǵan ádistemelik nusqaýlary arqasynda qıyn kezeńnen oqý úrdisin tejemeı óte aldyq. Mınıstrliktiń aldynda tótenshe jaǵdaı kezinde oqytý úrdisin jalǵastyra otyryp bilim alýshylar men bilim berý júıesiniń qyzmetkerleriniń densaýlyǵyn qorǵaý máselesi turdy. Qysqa ýaqyt ishinde stýdentterdiń de, oqytýshylardyń da, ata-analardyń da jańa jaǵdaıǵa beıimdele alǵanyn atap ótkim keledi. Birqatar problemalardyń bolǵanyna qaramastan, oqý prosesi toqtaǵan joq.
Mınıstrimiz A.Aımaǵambetov bir suhbatynda: "О́kinishke qaraı, jemqorlyq - búgingi kúni eń basty problemalardyń biri, birinshiden, bilim salasynda jemqorlyq problemasy bar dep moıyndaýymyz kerek. Ekinshiden, oǵan qarsy jekelegen usaq-túıek emes, keshendi jumys júrgizýimiz kerek, ondaımen aınalysyp ta jatyrmyz. Úshinshiden, ashyqtyq kerek. Ashyqtyq bolǵan jerde jemqorlyq bolmaıdy. Tórtinshiden, buǵan ártúrli prosedýralar arqyly qarsy turýymyz kerek. Olar – bilim sapasyn kóterý, ustazdardyń, pedagogtardyń mártebesin kóterý jáne jemqorlyqty, jalpy keleńsizdikterdi joıyp, ashyqtyq ornyqtyrý. Mine osylardy basty másele sanaımyn. О́ıtkeni bilim salasynda taza, ádil, ashyq adamdar jumys isteýi kerek. Bizge kóp nárse baılanysty, búgingi bilim salasy qandaı bolady, qandaı ustazdar bolady, oqýshylar qandaı bilim alady – bolashaǵymyz soǵan tikeleı baılanysty. Bolashaqtyń kilti bizdiń muǵalimderdiń, ustazdardyń, oqýshylarymyzdyń qolynda. Sondyqtan bilim jáne ǵylym mınıstrligi óz jumysyn keshendi, taza, jaqsy isteýi kerek dep sanaımyn",- degen edi.
Mınıstr A.Aımaǵambetovtiń bul pikiri búgingi kúni is júzine asyp otyr. Elimizdegi memlekettik qyzmettiń basym bóligi bilim berý salasynda kórsetiledi. Máselen, kolledjderge oqýǵa qabyldaý prosesin avtomattandyrý - qaǵazbastylyq deńgeıin kúrt tómendetý, jalpy qabyldaý talaptarynyń jeńildetilýi dep túsinemiz. Kolledjderge oqýǵa qabyldaý qyzmeti –úlken suranysqa ıe. Bilim berý uıymdaryna qujat tapsyrý úshin biraz ýaqyt jumsaý qajet bolatyn. Ol úshin kóptegen anyqtamalardy jınap, basqa memlekettik organdardan qujattardy alyp, olardy aparyp berý syndy birqatar kezeńderden ótý qajet edi. Mundaı prosess óte yńǵaısyz ekeni túsinikti. Bıyldan bastap kolledjderge oqýǵa qabyldaý avtomattandyrylǵan rejımde qoljetimdi. "Azamattarǵa arnalǵan úkimet" bólimderi nemese "Elektrondyq úkimet" veb-portaly arqyly júzege asyra alady. Bul rette kóptegen qujattardy jan-jaqtan jınaý qajet bolmaıdy. Árbir bolashaq stýdent ózi úshin tańdaǵan kolledjdiń saıttary arqyly tanysyp, bir tetikti basý arqyly barlyq qujattardy jiberýge bolady.
Shaǵangúl JANAEVA,
M.Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjiniń dırektory,
Qazaqstan PǴA korrespondent múshesi,
"Y. Altynsarın", "Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri" tósbelgileriniń ıegeri