Ǵasyr jasaǵan aktrısa, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Habıba Elebekova Maǵjannyń poezııasyn erekshe súıdi. 100 jasqa taıaǵan shaǵynda da 40-tan asa óleńin múdirmesten jatqa oqyp otyratyn. Sondaı bir shabyt ústinde aktrısa aqyn ómiri jaıly móltek syrdy baıandap berip edi. Ol syr Maǵjanǵa mýza bolǵan arý Gúlsim hanym haqynda bolatyn.
Iá, aqyn poezııasyna boılaǵan adamnyń Maǵjannyń Gúlsim esimdi qyzǵa ǵashyq bolǵanyn ańǵarmaýy múmkin emes. Maǵjandaı suńǵyla sezim ıesiniń júregine shoq salǵan sulýdyń ómir deregi jáne aqyn ekeýiniń arasyndaǵy mahabbat hıkaıasy jaıyndaǵy aktrısanyń tolǵanysyn taspaǵa ǵana jazyp qaldyrmaı, sanymyzǵa toqyp alyp edik sonda.
Gúlsim Kemalova – tatar qyzy. 1914 jyly Peterbýrgtegi aqsúıek qyzdardyń pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. Birinshi dúnıejúzilik soǵysqa «shafqatlyq tátesi» (medbıke) bolyp qatysqan. Elge qaıtqan soń ákesi bashqurt azamaty Mıchýrınge qosady. Qyzyljarǵa muǵalim bolyp kelgen sulý kelinshekke degen aqyn sezimi eń alǵash «Gúlsim hanymǵa» degen óleńinde bederlenedi. О́leń tarıhy mynadaı: 1920 jyly Ombydan Qyzyljarǵa kóship kelgen muǵalimder kýrsynda Maǵjan ári dırektor, ári muǵalim bolyp qyzmet etedi. Sol kezde Bashqurtstannan Mıchýrın degen aýqatty kisi jaqynda ǵana úılengen Gúlsim esimdi jas áıelimen kóship keledi. Kele sala Gúlsim birden Maǵjan basqaratyn kýrsqa matematıkadan sabaq beretin muǵalim bolyp ornalasady.
Gúlsim kelgen kúnnen bastap asqan sulýlyǵymen, onyń ústine erekshe tákappar minezimen jurttyń kóńilin ózine aýdarady. Ol eshkimge sálem de bermeı, bergen sálemdi de almaı, tip-tik kirip, tip-tik shyǵyp ketedi eken. Bir kúni Maǵjan oqytýshylar bólmesine kirip kelse, Gúlsim ústeldiń janynda jalǵyz ózi otyrady. Syrttan engen aqynǵa selt etip qaramaıdy da. Maǵjan Gúlsimge qarama-qarsy otyra qalady. Birdeńe aıtqysy kelip ońtaılana bergende, úı sypyrýshy tatar áıel kirip kelip: «Gúlsim hanym, sizdi telefonǵa shaqyrady», – deıdi. Gúlsim shyǵyp ketedi. Maǵjan ústeldiń ústinde qalyp qoıǵan Gúlsimniń qalyń dápterin kóredi. Dápterdi alady da, onyń bir betine taban astynda shyǵaryp «Bota kóz, sıqyrly sóz Gúlsim hanym» dep bastalatyn 8 jol óleńdi jazady. Sálden soń Gúlsim bólmege qaıtyp kirip: «Maǵjan myrza, meni qojam shaqyryp jatyr, ruqsat etseńiz qaıtaıyn?» dep kelisimin alyp úıine qaıtady. Erteńinde Maǵjan basqa muǵalimdermen dálizde kele jatsa, ǵımaratqa Gúlsim kirip, topqa qarama-qarsy júredi. Ádette jan adammen tildespeıtin, sálem bermeıtin pań Gúlsim: «Sálemetsiz be, qurmetti Maǵjan myrza?!» dep qastarynan óte shyǵady. Sol kúni sabaq bitkennen keıin Maǵjan Gúlsimge kelip: «Gúlsim hanym, sizdi orta jolǵa deıin shyǵaryp salýǵa bola ma?» dep suraıdy. Sonda sulý: «Joq, myrza, orta jolǵa deıin emes, joldyń aıaǵyna deıin shyǵaryp salýyńyzǵa bolady!» – dep jaýap beredi.
Keıinnen Gúlsim Maǵjanǵa bylaı dep hat jazady:
Júráklar táńirisi otly!
Kózińniń shaǵlasyn mennan.
Kóshir bir ózge algýlǵa,
Sıqyrly ıyldyzym, tezdan!
Áıeliniń Maǵjanmen qarym-qatynasyn sezgen Mıchýrın Qyzyljardan kóship ketedi. Ol, tipti Maǵjandy óltirmekshi de bolady.
Gúlsim hanym ketip qalǵan soń:
Bildim: búgin meni tastap ketesiń,
Kúmis kóbik Aq Edilden ótesiń.
Bota kózim, óltirip ket qolyńnan!
Tiri tastap ketip meni netesiń?!. – dep sezim sergeldeńine túsken aqyn «Ketipsiń Qyzyljardan, hanym Gúlsim», «Aıyrylǵanda», «Gúlsimge», «G...ge», «Tirildim», «Súı, jan sáýlem» degen syndy bir top óleńder sıklyn jazady. Bul derekterge keıin sóz zergeriniń kitabyn qurastyrýshy H.Abdýllın men B.Dárimbetovtiń zertteý eńbekterinen de jolyqtyrdyq.
Jalpy, Maǵjan Jumabaev týraly ómirbaıandyq málimetterge úńilgendegi bizdiń baıqaǵanymyz, aqynnyń neke-otbasylyq taǵdyrynyń qaıǵy-muńǵa, qaıshylyqqa toly bolǵandyǵy. Eki ret úılengen. Alǵashqy qosaǵy Zeınep 1919 jyly 10 aqpanda bosaný ústinde qaıtys bolady. Zeınepten qalǵan Grajdan esimdi sábı de araǵa jyl salyp qatygez ajaldyń qarmaǵyna iligedi. Keıin ákesi Bekenniń uıǵarýymen Qyzyljarda turatyn Dáýlı Qýanyshbaevtaı aýqatty adamnyń Jámıla degen qyzyna quda túsedi. Biraq qalyń malynyń tólenip qoıǵanyna qaramastan, Maǵjan júrek únine qulaq asyp, qyzyljarlyq bashqurt baıy Hasannyń jesiri Zylıhamen birge Ýfa, Chelıabi, odan ári Tashkent asady. О́miriniń sońyna deıin Zylıhamen birge bolady.
...Sóıtip arada birneshe jyl ótedi. Ol ýaqytta Maǵjan Máskeýge qonys aýdarǵan bolatyn. Birde aqyn jary Zylıha ekeýi qoǵamdyq kólikte ketip bara jatyp, baıaǵy ózi súıgen sulý Gúlsimge oıda-joqta kezdesip qalady. Biraq bir-birine lám deýge shamalary kelmeıdi. Dál sol kezde tramvaı kelip toqtaıdy da, ǵashyqtar joly ekige aıyrylady. Máńgilikke... Sodan qaıtyp kezdespeıdi.