Ulttyq múddeni qorǵaý – ulyq mindet (Tuńǵysh Prezıdenttiń Jarlyǵymen 1992 jyly 13 shildede Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qaýipsizdik komıteti quryldy)

 

K.MÁSIMOV

2020 jyly Qazaqstan jalpy adamzat úshin qaýip tóndiretin jańa qyr kórsetýlermen, qaýip-qa­­terlermen betpe-bet keldi. Jańa dáýir buǵan deıin bizde bol­­maǵan ózgeshe túrdegi jáne aýqym­dy problemany alǵa tartty. Bul kı­ber­keńistiktegi jáne bıo­logııalyq qa­ýip­sizdiktegi qaýip-qaterler, SOVID-19 pan­de­mııasy, transshekaralyq qyl­mys­tyq qoǵamdastyqtyń nysan­da­ry men ádisteriniń ózgerýi, etnos­aralyq janjaldar, halyq­ara­lyq terrorızm jáne t.b. Ult­tyq qaýipsizdik komıteti jalpy qaýipsizdik júıesindegi bas­ty býyn retinde zamanaýı trendter men táýe­kelderdiń teris yqpalyn mem­­le­ket­tik organdardyń ishinde alǵash­qy bo­lyp sezindi.

Ýaqyttyń jańa aǵymyn es­ke­­­re oty­ryp, Prezıdent Q.K.Toqaev UQK organdarynyń jú­­ıe­­sin sapalyq tur­ǵy­dan jań­ǵyr­týdy qoldady, óıtkeni bas ar­­naýly qyzmetten úlken qyra­ǵy­­lyq, serpindilik, ıkemdilik, tal­damalylyq pen standartty emes sheshimder qabyl­daý talap eti­ledi.

Syrtqy barlaý qyzmetiniń UQK quramyna qaıtarylýy syrtqy jáne ish­ki kontýrlarda resýrstardy shoǵyr­lan­dyrýǵa jáne olardy jedel ári oń­taı­ly paıdalanýǵa múmkindik berdi.

Memlekettik shekara táýel­siz­di­k pen aýmaqtyq tutastyq sııaq­ty memlekettiń egemendik atrı­­býttarymen birge bizdiń dańq­­­ty babalarymyz qorǵaǵan irge­­li qundylyq bolyp tabylady, biz ony saqtaýǵa jáne bo­la­shaq ur­paq­qa ta­bys­taý­ǵa min­det­timiz.

Eń jańa tehnıkalyq qural­dar­dy paıdalana otyryp, mem­le­ket­tik shekara kúzetin jetildirý ba­ǵytynda UQK Shekara qyz­me­tin tolyqqandy reformalaý aıaq­taldy. Artyq býyndardy qys­qartý esebinen aýmaqtyq depar­tamentter quryldy. Qyz­met­tiń asa úlken qurylymy oń­taı­landyryldy. Memle­ket­tik shekara kúzetindegi jedel ju­mys jáne barlaý baǵyttary aıtarlyqtaı kúsheıtildi. Shekara ve­domstvosyn jańǵyrtý shekara qaýipsizdigine tóngen qaýip-qa­ter­lerge der kezinde den qoıý, eli­­mizdiń egemendigine, aýma­ǵy­­nyń tutas­tyǵy men myz­ǵy­mas­tyǵyna qol suǵý­shylyqtyń al­dyn alý jáne jolyn kesý múm­kindikterin keńeıtýge baǵyt­tal­dy.

Memlekettik qupııalardy qor­­ǵaý jó­nindegi ýákiletti or­gan­nyń fýnksııasyn qabyl­da­ǵan­nan keıin ulttyq múd­de­lerdi qozǵaıtyn málimetterdi qupııa­landyrý boıynsha ákimshilik shara­lar men tásilderdiń eskirgen jú­ıe­si qaıta qarastyryldy. Za­ma­naýı qaýip-qaterlerdi eskere otyryp, naqty qupııa­lar tiz­be­si jasaldy.

Bizdiń basty mindetimiz – el tá­ýel­siz­digin qorǵaý, syrtqy já­ne ishki qaýip-qater­lerge qar­sy is-qımyl jasaý. UQK aza­mattarymyz ben elimizdiń ál-aýqa­­ty­nyń kúzetinde tur. Munda da sońǵy jyldary birqatar oń ná­tı­jelerge qol jetkizildi. Bi­raq barlyǵyn ashyp aıtýǵa bol­­maıdy.

Eldiń ulttyq qaýipsizdigin qam­­ta­ma­syz etýdegi basty min­det­­terdiń biri – terrorızmge jáne ekstremızmge qarsy is-qı­myl. Sońǵy jyldary álem­niń ár­túrli óńirlerinde oryn alǵan jáne orny tolmas adam shyǵy­ny­na ákep soqtyrǵan terrorıstik bel­­­sendilik adamzattyń osy prob­­le­masyna jańasha qaraýǵa máj­búrleıdi jáne qazaqstandyq qo­ǵamdy terrorıstik qaýip-qa­ter­lerge qarsy birigýge min­det­teı­di.

Radıkaldy dinı kózqarastar dúnıe­ta­nymdyq kózqarastar men kon­fes­sııalyq qundylyqtar – qaq­ty­ǵy­satyn áleýmettik jan­­jaldardyń týyndaýyna sebep­ker faktor. Destrýktıvti elementter qatysyp, jalǵan aq­parat taratý quraldary qol­da­nylǵan jaǵdaıda mundaı qaı­shylyqtar kóbinese túrli etnos­tyq toptar arasyndaǵy tur­­mys­­tyq daýlardan bastalyp, saıası jáne azamattyq jan­jal­dar­ǵa ulasýy múm­kin. Ulttyq qa­ýip­siz­dik komıteti terrorıstik jáne ekstremıstik qaýip-qater­lerdi azaıtý boıynsha úzdiksiz ju­mys júrgizýde.

Din atyn jamylyp zorlyq-zom­bylyq jasaý kórinisterin bol­­dyrmaý sharalary der ke­zin­­de iske asyrylýda. О́tken jy­ly elimizde, sonymen qatar shektes memleketterde da­ıyn­dal­ǵan teraktilerdiń jolyn kes­ken aýqymdy operasııa júr­­gi­zildi. Bul – qutqarylǵan júz­de­gen adam­nyń ómiri men qo­ǵa­my­myzdyń ty­nyshtyǵy. Barlyq jaǵdaılarda radı­kaldardyń áreketterine tikeleı bas­shylyq jasaýdy, ne bolmasa olarǵa ıdeo­logııalyq túrtki bolýdy ınternet arqyly sheteldik ter­rorıster júzege asyrdy. Bul rette áleýmettik top retin­de jastar dinı ıdeologııany tez qa­byldaıtyndyqtan, qazaq­stan­dyq qoǵamnyń meılinshe osal bóligi sanalady. Osyǵan baı­lanysty UQK jáne basqa da mem­lekettik organdar terrorızm men ekstremızmdi nasıhattaıtyn materıaldardyń áleý­met­tik jelilerge ornalastyrylýy­­na qarsy den qoıý sharalaryn iske asyrýda. Jyl saıyn bizdiń tarapymyzdan on myń­daǵan materıaldar men aqpa­rat­tyq resýrs­­­tar anyqtalady, olar ın­ter­net-servısterdiń ıelerimen jolǵa qoıyl­ǵan ózara is-qımyldyń arqasynda buǵat­ta­lady.

Sırııa men Irak aýmaǵynan tónetin terrorıstik qaýip-qa­ter­lerdi joıý boıynsha shara­lar qabyldandy. «Jýsan» ope­ra­sııa­sy sheńberinde 595 qazaq­s­tandyq Sırııadan otany­na qaıtaryldy, olardyń 406-sy bala. Terrorıstik is-áreketke qatysy joq adamdarmen olardy radıkaldy kózqarastan aryltý, ońaltý jáne beıimdeý bo­­ıynsha jumystar júrgizilýde. Qazaq­standyq sodyrlarǵa qa­tys­ty olardy oqshaýlaý jáne terrorıstik is-áreketke qa­tys­qa­ny úshin sotqa tartý sharalary qabyldandy. Qazaqstannyń Sırııada qalǵan azamattardy otanyna qaıtarý boıynsha gýma­nı­tarlyq operasııasy BUU tarapynan oń baǵalanǵanyn atap ótken jón.

Álemdegi birde-bir arnaýly qyzmet arnaıy maqsattaǵy qyz­met­terdiń kóme­ginsiz kúrdeli ter­rorıstik akti­ler­diń jolyn kese al­maıdy. UQK-de mundaı utqyr je­del den qoıý bólimshesine «A» qyzmeti jatady, onyń jeke quramy daıyndyǵy joǵary ofıserlerden quralǵan. Bul qyz­met­tiń qoldanysynda zama­na­ýı jaýyngerlik robottar, teh­­nı­kalyq barlaý quraldary, avto­mat­­tandyrylǵan basqarý júıesi bar, olar­dyń keıbireýiniń vedomstvo maman­d­­arynyń biregeı ázirlemesi ekendigin batyl aıta alamyz. 

Qazaqstan óziniń geogra­fııa­lyq jaǵ­daıyna, mańyzdy tabıǵı re­sýrstary men ulan-baıtaq aýma­ǵynyń bolýyna baıla­nys­ty álemdik derjavalardyń bas­ty nazarynda qala bermek. Bul jaǵdaı sheteldik arnaýly qyzmetterdiń Qa­zaq­stanǵa umtylystarynyń baǵy­ty men mazmunyn aldyn ala aıqyn­daı­­dy.

Olardyń is-áreketteri negi­zi­nen saıası, ekonomıkalyq jáne qorǵanys sıpatyndaǵy qupııa málimetterdi tabýǵa, sondaı-aq yqpal etý agentteriniń platfor­ma­syn qurýǵa, olar arqyly ózderiniń memleketterine paıda­ly saıası sheshimderdi ót­ki­zý­ge baǵyttalǵan. Bul bizden qarsy barlaý rejimin turaqty túr­de je­tildirýdi talap etedi. Osy ba­ǵyt­taǵy jumysta qyzmet­ker­le­rimizdiń kásibıligi, azamat­tar­dyń otanshyldyǵy, qupııa má­li­metterge ruqsaty bar qyz­met­­shilerdiń quqyqtyq sanasyn qa­­lyptastyrý mańyzdy rólge ıe. Sonymen qatar áleýmettik jeli­ler­di, ártúrli jalǵan qoǵamdyq qozǵalystardy paıdalana otyryp, ishki saıası jaǵdaıdy tu­raq­syzdandyrýǵa áreket etý faktileri de anyqtalýda. Bizdiń qar­sylastarymyz qazirgi bılik­tiń beriktigin baǵalaýǵa áreket­te­nýde, áleýmettik-ekono­mı­ka­­lyq, ultaralyq jáne dinı sala­lardaǵy osal tustaryn izdeýde. Alaıda is-áre­ket­teriniń astyrtyndyǵy men zamana­ýı aqpa­rattyq ázirlemelerine qa­ra­ma­s­tan olar bizdiń nazarymyzdan tys qalmaıdy.

Eldiń saıası turaqtylyǵyna, eko­­no­mı­kalyq ál-aýqaty men qor­ǵanys áleýe­tine nuq­san kel­ti­rýge baǵyttalǵan bir­qa­tar barlaý aksııalarynyń joly kesilgeni týraly, bas­ta­ma­shy­lyqpen jasalǵan tyń­shy­lyq áreketter, son­daı-aq jekelegen sheteldik arnaýly qyz­metterdiń jáne olarmen baılanysty uıym­dar­dyń qupııa aqparatqa qol jet­ki­zý maqsatynda memlekettik or­gan­darǵa ený boıynsha jos­par­lary jóninde ashyq aıtýǵa áli erterek.

Terrorıstik, ekstremıstik jáne ózge de qylmystyq uıym­dar­dyń Qazaqstanǵa kelýiniń yqtımal joldarynyń biri bolyp tabylatyn zańsyz kóshi-qon arnasynda qarsy barlaý bó­lim­sheleri tarapynan belsendi ju­mys atqarylýda.

Sıfrly egemendik pen bir eldiń ekinshi elge yqpal etý múm­kindigi úshin kúres júrip jat­qan sıfrly keńistik qarsy tu­rý­dyń jańa alańyna aınalýda. Búginde jasandy ıntellektke ne­gizdelgen aqparattyq tehnolo­gııa­lar dástúrli ómir saltyn bel­sen­di túrde ózgertýde, qarym-qa­tynas jasaýdy vırtýaldyq alańǵa aýys­­­­tyra otyryp, áleý­met­­­­tik kommýnıkasııany túbe­geı­­li transformasııalaýda.

Ekonomıkalyq jáne sala­ara­­lyq salalardy aqpa­rat­tyq-kommýnıkasııalyq ınfra­qu­­ry­lymdar (platformalar) qa­lyptastyrý arqyly sıfr­lan­dyrý barlyq qoǵamdyq qaty­nas­tardy (bıznes – memleket – tutynýshylar) sıfrlyq keńis­tik­ke shyǵaryp, árbir adam, qoǵam­dyq ómir, aktıvter, ekono­mıka­lyq múmkindikter men qaýip-qaterler týraly aýqymdy derek­ter­di derbes generasııalaıdy.

Mobıldik qosymshalar na­ryǵy kompanııalarǵa eń qun­dy aqparatty jınaý bo­ıynsha shek­siz múmkindikter ashady. Plat­formalardyń ıele­rine geo­derekter, naqty kiris, qy­zy­ǵýshylyq salasy, áleý­met­tik baılanystar jáne basqa da kóp­tegen nárseler belgili. Bul de­rekter aqyldy ekonomıka qurý maqsatynda, sondaı-aq bas­qa memleketter tarapynan nuq­san keltirý jáne barlaý is-áre­ket­teri úshin de paıdalanylýy múm­kin. Sıfrly kommýnıkasııa qural­darynyń bizdiń ómirimizdi aıtar­lyqtaı jeńildetetini sóz­siz, alaıda kıberalaıaqtar zamanaýı ınternet tehnologııa­lar­dy paıdakúnemdik maq­sat­taryna belsendi paıdalana­dy. Álemde tek jekelegen óner­ká­sip­tiń ǵana emes, tutas mem­le­kettik basqarý júıesiniń qyz­metin tu­raq­syzdandyrýǵa qabi­let­ti kóp­tegen hakerlik uıymdar ju­mys isteıdi.

Internet jelisinde salys­tyr­maly túrde jaqynda jańa aqparattyq qubylys – DeepFake, ıaǵnı túrli mazmundaǵy beıne­ma­terıaldarǵa belgili adam­dar­dyń daýystaryn nemese bet-ál­pet­terin salatyn (beıneleıtin) ja­sandy kontent paıda boldy. DeepFake tehnologııasy jasandy ıntellektke negizdelgen. DeepFake quraldary  taıaýdan beri qarapaıym adamdar úshin qoljetimdi bolyp otyr. Birneshe jyl buryn bul qyzyq úshin ǵana qoldanylsa, qazirde mundaı tehnologııalar aıtarlyqtaı qaýip týǵyzýda jáne aqparattyq manıpýlıasııa men jalǵan aqparat ta­ratý quraly retinde paıdalanylýy múmkin.

Otandyq aqparattyq resýrs­tar­dy jáne eldiń sıfrly táýel­sizdigin tıimdi qorǵaýdy qam­ta­masyz etý maqsatynda «Qa­zaq­stan kıberqalqany» biregeı júıesin qurý boıynsha joba iske asyrylýda. Ol eldiń elektrondy aqparattyq resýrstaryn, aqparattyq júıeleri men aqpa­rattyq-kommýnıkasııalyq qury­lymdaryn syrtqy jáne ishki qaýip-qaterlerden qorǵaýǵa arnalǵan.

Qazirgi daǵdarystyq jaǵ­daı­larda eldiń ekonomıkalyq qaýip­sizdigin qamtamasyz etý asa ma­ńyzdy mánge ıe jáne elimizdiń strategııalyq damý vektorlaryn ázirleý úshin negiz bolyp tabyla­dy. Deglobalızasııa, saýda soǵy­sy, memlekettik ultshyldyq, tór­­tin­shi óner­kásiptik revolıýsııa sııaqty trendt­erdiń aıasynda turaqtylyq pen áleýmettik-eko­nomıkalyq progreske qol jet­ki­zý múmkindiginiń sharty retinde eldiń ekonomıkalyq egemendigin qamtamasyz etý máselesi ótkir bolyp tur.

Ekonomıkalyq ózara qa­rym-qaty­nastardyń dástúrli prın­sıp­teriniń bu­zylýy ónerkásiptiń basty salala­ryn tez arada qaıta ındýstrııalandyrýdy, bıznesti damytý úshin jaǵdaı jasaýdy, ja­sandy ıntellektke negiz­del­gen zamanaýı sıfrly tehnologııalardy engizýdi talap etedi. Biz berik ekonomıkalyq irgetas qurǵanda ǵana Qazaqstannyń damýyna serpin bere alamyz. Biraq tıimdi ekonomıkalyq transformasııalaý tek ekonomıkalyq qaýipsizdikti senimdi qamta­ma­syz etkende jáne eldiń ekono­mı­­kalyq áleýetine nuqsan kel­ti­rýge jol berilmegende ǵana múm­kin bolady. UQK bul baǵytta úlken jumys atqarýda. О́tken jyly Eýropaǵa munaıdy zańsyz ótkizýmen aınalysqan top beıtaraptandyryldy. Memleket kirisine 2 mlrd teńgeniń múlki qaıtaryldy, Qazaqstannyń ha­lyq­­aralyq ımıdjine nuqsan kelýine jol berilmedi. Qura­myn­da altyn bar kendi Qy­taı­ǵa kontrabandalyq jolmen shyǵarýmen aınalysqan trans­ult­tyq uıymdasqan toptyń qu­qyq­­qa qaıshy áreketterine tos­qa­ýyl qoıyldy.

Egjeı-tegjeıli júrgizilgen tergep-tekserýden keıin zań­na­malyq jáne normatıvtik qu­qyq­tyq aktilerdegi ártúrli zańsyz she­malar qurýǵa negiz bolǵan kóp­te­gen kemshilikter anyqtaldy. Mundaı olqylyqtardy joıý 2 mln tonna kólemindegi mu­naı­dyń zań­dy aınalymǵa qaı­ta­ry­lýy­na múm­kindik berdi.

Salaýatty básekelestik – na­ryqtyq eko­no­mıkanyń bas­ty negizderiniń biri. Eger bireý­ler zańsyz basymdyq ala­tyn bolsa, onda zańdy moıyndaıtyn kásipkerler zııan shegedi, al bul búkil ekonomıkaǵa qa­ýip tóndiredi. Bul, ásirese qa­ra­­jatty qolma-qol aqshaǵa aınal­dy­rýǵa jáne kapıtaldy zańsyz shy­ǵarýǵa qatysty, ol búkil qar­jy­lyq júıe úshin táýekel bolyp tabylady.

Komıtet qyzmetkerleri bız­nestiń krımınalmen sybaı­la­sýynyń kúrdeli shemasyn anyq­tap, kapıtaldy syrtqa shy­ǵarý shemasyn ashty. Qolma-qol aqshaǵa aınaldyrýmen aına­lys­qan, salyq tóleýden jaltarý úshin shema qurǵan jáne sybaılas jemqorlyq qylmystaryn jasaýǵa yqpal etken birqatar uıymdasqan qylmystyq toptar joıyldy. Tergeý nátıjesinde olardyń memleketke keltirgen zalaldarynyń 300 mlrd teńgeden jo­ǵaryǵa baǵalanatyny dálel­den­di.

Transulttyq qylmystyq qo­­ǵam­das­tyqtar kez kelgen mem­­­lekettiń ulttyq qaýip­siz­di­gi­ne shy­naıy qaýip tón­di­re­­di. Qo­sym­sha tabys tabýǵa umty­la otyryp, qylmystyq qury­lymdar óz yq­pa­lyn ult­tyq shekaranyń sheginen tys júr­gi­ze­di. Urynyń ómir saltyn nası­hat­taı otyryp, uıymdasqan qyl­mystyq toptar  (UQT) óz qata­ry­na jastardy da tartatynyn umytpaý kerek.

Transulttyq qylmystyq qoǵam­­d­as­tyqqa qarsy is-qımyl sheń­­be­rin­de 2019 jyly UQK qarý-jaraq kontra­bandasynyń 2 halyqaralyq jáne 12 ishki arna­laryna tosqaýyl qoıdy. Oqpen atylatyn qarý-jaraqty qoldan óndirýmen aınalysatyn 4 obekti jo­ıyldy. 2020 jy­ly júrgizilgen arnaıy operasııalardyń nátıjesinde qylmystyq toptardyń 35-ten astam mú­she­si ustaldy, zańsyz aına­lymnan 32 bir­lik qarý-ja­raq, 1500-den astam oq-dári alyn­dy.

Kúnnen-kúnge artyp kele jatqan esirtki quraldarynyń zań­syz aınalymyna qarsy ymy­rasyz kúres – mem­lekettiń eń mańyzdy mindeti. Qazaq­standyqtar bet­pe-bet kelip otyr­ǵan esirtki aǵyny tek jekelegen aza­mat­­tyń múd­de­sin ǵana emes, bizdiń qoǵa­my­myzdyń adamgershilik, mádenı negi­zi­ne qaýip tóndiredi. Esirtki – tutas bir urpaqty joıatyn zııandy zat jáne kóbine memleketke qarsy jasyryn qarý. Transulttyq esirtki qurylymyna qarsy is-qımyl baǵyty boıynsha ótken jyly esirtki tasymalynyń 27 halyqaralyq jáne 29 óńirlik arnasy joıyldy. Sıntetıkalyq esirtki quraldaryn daıyndaıtyn 6 astyrtyn esirtki zerthanasy joıyldy.

Ártúrli poshta qyzmetteri men lo­­gıs­tıkalyq kompanııa­lar ar­qyly ke­lip túsetin sın­te­tı­kalyq esir­­tkilerdiń taralýy da ózekti problemaǵa aı­naldy. Atalǵan qaýip-qaterdiń aýqym­­dylyǵyna UQK organdarynyń tek birinshi jartyjyldyqta 80 kg-nan artyq sıntetıkalyq esirt­kini qolǵa túsi­rgeni naqty dá­lel, bul ótken jylmen salys­tyr­ǵanda 20 esege artyq.

Shymkent qalasynan álemniń bar­lyq eline esirtki quraldaryn sat­qan ınternet-saıttardyń uıym­das­tyrý­shysynyń is-áre­ke­tin toqtatý bo­ıyn­sha iske asy­rylǵan operasııanyń nátı­jesi UQK jumysynyń jarqyn mysaldarynyń biri desek bolady. Tintý júrgizý barysynda astyrtyn zerthanadan túrli sıntetıkalyq esirtkiler (untaq tárizdes jáne suıyq hımııalyq zattar), 200 kg-dan astam prekýrsorlar, zerthanalyq jabdyq, kompıýterler, ustalǵan adam­nyń qylmystyq áreketin rastaıtyn qujattamalyq materıaldar men poshtalyq konvertter alyndy.

Qazaqstannyń iri qala­la­ryn­da esirtki quraldary men psı­ho­troptyq zattardy ótkizý­men shu­ǵyldanatyn saıt anyq­tal­dy. Tutynýshylar esirtki taýarlaryna saıt arqyly tapsyrys berip, odan ári tólemderdi «Kıvı-ámııanǵa» jiberip otyrǵan jáne ákim­shiden «kladmen» dep atalatyn esirtki zattary salynǵan qupııa orynnyń mekenjaıyn alǵan. Jedel qyzmetkerler Nur-Sultan, Almaty jáne Aq­tó­be qalalarynda esirtki jáne psıhotroptyq zattardy tara­tý­shy qylmystyq toptyń izine tústi.

Shekara qyzmeti qyraǵylyq tanyta otyryp, shekarany senimdi qorǵaýda. Brakonerlerdiń is-áreketine qarsy is-qımyl jasaý sheńberinde memleketke somasy 1 mlrd teńgeden asatyn ekologııalyq shyǵyn keltirýge jol berilmedi. Koronavırýs pan­demııasyna oraı engizilgen tótenshe jaǵdaı kezinde ShQ birneshe ret jeke qorǵanýdyń medısınalyq quraldaryn jáne ekspress-testterdi elden syrtqa zańsyz eksporttaý áreketteriniń jolyn kesti.

Búginde qyr kórsetýler men qaýip-qaterlerge jalǵyz qar­sy turý múmkin emes, son­dyq­tan aqparat almasý bel­sen­di júr­gizilýde. Bizdiń serik­tes­ter­imizben tıimdi ekijaqty ynty­maqtastyǵymyz jáne QOBK, TMD QBOK, TIýRKON, ShYU sheńberinde kópjaqty for­matta ózara is-qımyl jasaý ózekti aqparat alýǵa jáne «saǵattarymyzdy salystyrýǵa», birlesken operasııalar júrgizýge, kadrlar daıarlaýǵa jáne tájirıbe almasýǵa múmkindik beredi. She­tel­­derde tabysty qyzmet ete­tin resmı ókilder ınstıtýty jáne Qazaqstandaǵy shetel arnaýly qyzmetteriniń akkredıttelgen ókilderi – ulttyq múddemiz ben bizdiń azamattarymyzdyń qaýip­sizdigin qorǵaý turǵysynda shuǵyl ári jabyq aqparat alýdyń jáne jetkizýdiń arnasy bolyp tabylady.

Zamanaýı qaýip-qaterlerdi eskere otyryp, UQK-ge shet til­de­ri men IT-tehnologııalardy meńgergen «jańa formattaǵy» qyzmetkerler qajet. Sol sebep­ti kadrlardy mindetti ári úzdiksiz kásibı damytý, qazir­gi zamanǵy ádistemeler men tehnologııalardyń negizinde vedoms­tvolyq bilim berý júıe­si­niń múmkindikterin udaıy je­til­dirý – bizdiń basty basym­dyq­­tarymyzdyń biri. Bilim berý pro­sesiniń ǵylymmen jáne praktıkamen ushtasýy joǵary oqý oryndarymyzdyń áleýetin jáne oqytýdyń qoldanbaly baǵytyn tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etedi. Qazir biz vedomstvolyq joǵary oqý oryndaryndaǵy tyńdaýshylardyń qataryn pat­rıot­tyq turǵyda tálim-tárbıe alǵan jastardyń tolyq­ty­rýyna, aldaǵy ýaqytta óz ómirlerin Otanymyzdyń qaýip­si­zdigin qam­tamasyz etý isine arnaıtyn aza­­mat­tarǵa joǵary deńgeıde múdde­limiz.

Biz kásibıliktiń negizgi qundy­lyq­tary men prınsıpterinen habary bar talantty adamdarǵa múddelimiz, qyzmettiń barlyq kezeńinde ıkemdilik pen utqyr­lyq­ty qamtamasyz etý maq­sa­tyn­da óz qyzmetkerlerimizge uzaq­merzimdi strategııalyq ınvestısııa jasaýǵa daıynbyz. Bizge shet tilderin, ǵylymdy, tehnologııalardy, ınjenerlik is pen matematıkany meńgergen mamandar qajet.

Qoǵam men el basshylyǵynyń se­nimi qaýipsizdik organdaryna joǵary jaýapkershilik júkteıdi. Qyz­met­ker­ler­diń qazirgi býyny aldyńǵy býyn jınaqtaǵan jedel qyzmettegi barlyq oń tájirıbeni saýatty qoldanady, olardy damytady jáne óz jańalyqtaryn engizedi.

Qysqasha qorytqanda, UQK-ni reformalaý salasynda naqty sheshimder qabyldadyq. Syrtqy barlaý qyzmetin UQK-ge qaıtarý týraly Prezıdent sheshiminiń durystyǵy ýaqyt shyn­dy­ǵymen rastalyp otyr. Shekara qyzmetin jańǵyrtý prosesi aýmaqtyq ulttyq qaýipsizdik or­gandarynyń barlaý jáne qarsy barlaý bólimsheleri men shekara vedomstvosynyń kúsh-jigerin biryńǵaı mehanızmge biriktirýge múmkindik berdi.

Elimizdiń ómirlik mańyzdy múd­­de­­lerin qorǵaı otyryp, UQK qaýipsizdiktiń jalpymemlekettik júıe­siniń ajy­ramas bóligine aınaldy jáne egemen Qazaqstannyń turaq­ty damý isine eleýli úles qosyp keledi. Álemdegi qolaı­­syz makroekonomıkalyq faktorlar kesheni el ekono­mı­ka­sy­nyń ártúrli salasyndaǵy kásip­oryn­dardy qalpyna keltirýdiń sozylmaly kezeńine ákelip soǵýy yqtımal. Álemde munaı, negizgi metaldar baǵasynyń qul­dyraýy, avıa ushýlardyń toq­taýy men lokdaýn kezeńinde shaǵyn jáne orta bıznes sýb­ektileri jumysynyń toqta­tyl­ýy Qazaq­s­tannyń ishki jalpy óniminiń aıtarlyqtaı tómen­de­ýi­ne ákelýi múmkin.

Pandemııa ǵalamshardaǵy júzdegen mıllıon azamattyń úırenshikti ómir súrý tártibin ózgertip qana qoımaı, álemdik tár­tiptiń de transformasııa­lan­­ýyna ákeldi. Barlyq derlik memleketter óz shekaralaryn japty, na­ryq­tar quldyrady, saý­da azaıdy, tutas salalar toq­tady. COVID-19 – jańa eko­nomıkalyq-tehnologııalyq qu­ry­­­lys­qa ótýge belgi boldy. Ol úshin, júıeli ekonomıkalyq damýdyń kelesi sıkl­derin ınvestısııalaý maqsatynda adamı jáne qarjylyq resýrstardy jumyldyrýymyz qajet. Muny iske asyra alǵan elder bul sıkl­­de birinshi bolady jáne óz sharttaryn qoıa alady. Iske asyra almaǵan elder áldeqaıda qıyn jaǵdaıda qalady.       

Sondyqtan elimizdiń bas arnaýly qyzmetiniń aldynda, álemdegi bizdiń áriptesterimiz sııaqty, oqıǵalarǵa kásibı baǵa berý jáne aldyn alý boljamdaryn jasaý, álemniń shynaıy beınesin kórý, ashý, aıqyndaý mindeti tur. О́ıtkeni baǵyttalǵan aqparattar men feıkter óte kóp.

Mańyzdylyǵy turǵysynan budan kem emes basqa mindet – durys sheshim qabyldaý úshin oqıǵalar barysyn aldyn ala aıtý. Sátsizdikter men eko­no­mı­ka­lyq shyǵyndardy bol­dyrmaý. Munda biz jumys is­te­ýi­miz qajet kópte­gen nárse bar. Sodan keıin, jo­ǵa­­­ry deń­geı­degi pılotaj fıgý­ra­la­ry­na, ıaǵnı bolashaqty qa­lyp­tastyrýǵa ki­risý kerek. 

Otandyq tarıhtaǵy eń kúr­de­li synaqtardan ótýge kó­mek­tes­ken hal­qymyz­dyń dás­túr­li qundylyqtary – yntymaq, tó­zim­dilik, tilektestik eken­digin Mem­le­ket basshysy birneshe márte aıtqan bolatyn.

UQK óz tarapynan qoǵam men memlekettiń tynys-tir­shi­liginiń bar­lyq salasynda ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha ózine júk­tel­gen mindetterdi oryndaýǵa tolyq daıyn. О́tken qalyptasý jáne damý jyldarynda UQK jeke quramy halyqpen birge elimizdiń memlekettiligin qurýǵa laıyqty úles qosty, táýelsiz eldiń qa­ýip­­­sizdigin senimdi qorǵady. Ko­mı­tet qyz­metkerleri jáne olar­dyń otbasylary alǵy shepte pandemııanyń barlyq aýyrt­pa­lyqtaryn kóterip, qyzmetin abyroımen atqaryp keledi.

Ulttyq qaýipsizdik komı­te­ti­niń 28 jyldyǵy kúni ulttyq qa­ýip­sizdik organ­darynyń barlyq jeke quramy men ardagerlerin kásibı merekemen qut­tyqtaımyn, myqty densaýlyq, otbasylaryna bereke jáne jańa tabystar tileımin!