Bıyl Almaty oblysynyń bilim salasyna bólingen qarjy 314,2 mlrd teńgeni qurap, 2019 jylmen salystyrǵanda 108 mlrd teńgege artyp otyr. Jalpy oblysta áleýmettik salaǵa bólingen bıýdjet qarajatynyń 65 paıyzy bilim salasyna baǵyttalǵan, - dep habarlaıdy Egemen.kz.
Al sanaýly kúnderden keıin bastalatyn jańa oqý jylynda 426 myńnan astam bala bilim bulaǵyna bas qoımaq. Demek, Jetisýdaǵy oqýshy sany ótken jylmen salystyrǵanda 16,6 myń balaǵa ósip otyr. Al 1 synypqa 48 myń bala qabyldanady eken. Elimizdegi epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty balalardy tórt baǵytta oqytý josparlanýda. Iаǵnı, oqýshylardyń 70 paıyzy nemese 299 653 oqýshyǵa bilim berý platformasy ınternet jelisi arqyly júrgizilip, oqýmen qamtylatyn bolady. Al 20 paıyz nemese 84 471 oqýshy "Al-Farabı" "Elarna" respýblıkalyq telearnalary men oblystyq "Jetisý" telearnasy arqyly bilim almaq. Budan bólek, shalǵaıdaǵy eldi mekenderde oryn tepken shaǵyn jınaqty 138 mektepte sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes oqytý júrgizilemek. Naqtysy, oblys boıynsha 7721 nemese 2 paıyz oqýshy shtattyq rejımde oqıdy. Sondaı-aq, ata-analardyń ótinishi negizinde 5214 kezekshi synyptar ashylyp, bastaýysh synyptarda 34 792 bala bilim alatyn bolady.
Bıylǵy oqý jylynda Jetisý jerindegi mektep sany da kóbeımek. Qazir memleket qoldaýynyń arqasynda oblysta 32 bilim nysanynyń qurylysy júrýde. Onyń ishinde 23 mektep bar. Ári 4 jataqhana salynýda. Sonymen qatar «Jumyspen qamtý jol kartasy» sheńberinde jalpy somasy 27 mlrd teńge bolatyn 1500 oryndyq taǵy 6 mekteptiń qurylysy josparlanǵan. Osy tizimdegi qalasynda 288 oryndyq jataqhananyń, Qarasaı aýdany,Áıteı aýylyndaǵy 1200 oryndyq mekteptiń, Kegen aýdany, Saty aýylyndaǵy A.Túrkebaev atyndaǵy mekteptiń sport jáne májilis zaldary men as ázirleıtin bóliginiń qurylysy endigi tolyq aıaqtaldy. Al 1 qyrkúıekte aımaqta sý jańa 6 mektep esigin aıqara ashpaq. Atap aıtqanda, Jambyl aýdany, Jaısań aýylyndaǵy 2600 oryndyq bilim oshaǵy, Ile aýdany, Túımebaev aýylyndaǵy, Qarasaı aýdanyń Shamalǵan stansasy men Áıteı aýylyndaǵy, Kerbulaq aýdany, Qosaǵash aýylyndaǵy, Kóksý aýdanynyń Qyzyltoǵan aýylyndaǵy mektepter paıdalanýǵa beriledi. Jyl sońyna deıin Jambyl aýdanynyń Qasymbek aýylynda jáne Eskeli aýdanynyń Abaı aýylynda 480 oryndyq 2 mekteptiń qurylysy aıaqtalady. Sóıtip, Jetisýdaǵy jańa mektep sany bıyl segizge jetpek.
Aıtpaqshy, oblys boıynsha 91 743 oqýshy qashyqtan bilim alý úshin kompıýterlik quraldarǵa muqtaj eken. Demek jurt kóńilinde "Qashyqtan oqýǵa qanshalyqty daıynbyz?" degen zańdy saýal týady. Osy suraqty oblys ákimine joldaǵan edik. Málim bolǵandaı, ákimdik máseleni sheshýge bilek sybana kirisken. Ásirese, az qamtylǵan otbasy balalary men jetim balalardy kompıýterlik tehnıkamen qamtamsyz etý maqsatynda qosymsha 75,6 myń kompıýter satyp alynyp, ýaqytsha paıdalanýǵa berilmek eken. Satyp alý jumystary júrip jatyr. Ol úshin 12,5 mlrd. teńge qaralǵan. Qosymsha memlekettik - jekemenshik áriptestik aıasynda 20 myń kompıýter satyp alynýda. Bul iske mesenattar da kómek kórsetýge nıet bildirip otyrǵan kórinedi. Máselen "Jas arhıtektorlar men qurylysshylar" qoǵamdyq qory oblystyń az qamtylǵan otbasylardyń balalary úshin 150 kompıýter quraldaryn tegin bermek.
- Oblystaǵy sanıtarlyq epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty bıylǵy jańa oqý jyly qashyqtyqtan oqytý formatynda bastalady. Biraq qashyqtan oqytý jas urpaqqa bilim berý, ony tárbıeleý isine eshqandaı kedergi bolmaýy tıis. Ol úshin biz barlyq qajetti jaǵdaılardy jasadyq. Shtattyq rejımde bilim beretin mektepterde qatań sanıtarlyq talaptar saqtalýy tıis. Kire beristerde zalalsyzdandyrý tósenishteri, teplovızor, sanıtaızer jáne jeke qorǵaný quraldarymen qamtamasyz etiledi. Bul maqsatqa 226,9 mln teńge qarjy qaralǵan. Sondaı-aq, oqýshylar men muǵalimderdiń kompıýterlik quraldarǵa qajettiligine, sonymen qatar, ınternet jelisi tartylǵan eldi mekenderge qatysty da monıtorıng júrgizildi. Oblysta kompıýterlik tehnıkamen qamtamasyz etilgen oqýshylar úlesi 61 paıyz ıaǵnı 242,7 myń shamasynda. Al mektepterdegi 23 678 kompıýter balalarǵa ýaqytsha paıdalanýǵa beriledi. Al az qamtylǵan otbasy balalary men jetim balalardy kompıýterlik tehnıkamen qamtamsyz etý maqsatynda qosymsha 75,6 myń kompıýter satyp alynyp, ýaqytsha paıdalanýǵa beriledi. Qazir satyp alý jumystary júrgizilýde. Ol úshin 12,5 mlrd teńge qaralǵan. Oǵan qosymsha memleket pen jekemenshik áriptestigi aıasynda 5 mlrd teńgege 20 myń kompıýter satyp alynady, - deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.
Árıne, osy jerde bilim salasyndaǵy sıfrlandyrýǵa qatysty máselege nazar aýdarý qajettigi kún tártibine shyǵady. Qazir Almaty oblysyndaǵy bilim beretin 41 625 muǵalimniń 96,4 paıyzy jańa tehnologııany tolyq meńgergen eken. Iаǵnı, ustazdardyń kompıýter men ınternetke qol jetimdiligi osy shamada. Al 3,6 paıyz muǵalimge bul arman bolyp otyr. Jáne oblysta 498 páin muǵalimi jetispeıdi eken.
- Sıfrlandyrý baǵyty búgingi damý prosesine erekshe áser etip otyr. Bul talap qazirgi jaǵdaıda barlyq salaǵa engizilýde. Sonyń ishinde bilim berý salasy da bul jumystan tys qalǵan joq. Bilimland.kz sıfrly resýrsy oblystaǵy 737 mektepte qoljetimdi. Keń jolaqty ınternetke 752 mektep, "Kúndelik" júıesine 704 mektep qosylǵan. Al oblystaǵy 732 eldi mekenniń on toǵyzynda ınternet jelisi joq. Jańa oqý jylynda atalǵan aýyldarda turatyn 886 oqýshynyń ishindegi 730 bala telearna arqyly bilim alyp, qalǵan 156 bala shtattyq rejımde oqymaqshy. Intenettiń qol jetimdiligi de nazardan tys qalǵan joq. "Qazaqtelekom" kompanııasy arqyly 98 mekteptiń ınternet jyldamdyǵy 4 Mbıt-ten 8 Mbıt-ke deıin ulǵaıtylmaq. Sondaı-aq, ınternet jelisine qosylý úshin oqýshylarǵa 43 myń roýter qurylǵysyn satyp alý josparlanyp otyr. Jalpy oblysta jańa oqý jylynda balalardy kompıýter jáne ınternet jelisimen qamtý máselelerin sheshý úshin barlyq jaǵdaı jasalýda, - deıdi oblys basshysy Amandyq Batalov.
Qalaı bolǵanda da qashyqtan oqý shalǵaı aýdandarǵa ońaı bolmaıtyn túri bar. Ásirese, bilim alýǵa qajetti qurylǵylarmen qamtý jáne ınternet baılanysynyń nashar bolýy aýyl ustazdary men oqýshylaryna syn bolǵaly tur. О́kinishke qaraı, dál osy másele Almaty qalasynyń irgesindegi Ile aýdanyn aýmaǵyndaǵy mektepterde de kezdesip otyr. Máselen, Ashybulaq aýyldyq okrýgine qarasty № 44 orta mekteptiń muǵalimderi erekshe alańdaýly. О́ıtkeni, bul mektepte negizinen saıajaı turǵyndarynyń balalary bili malady eken. Ári bala sany joǵary. Mektep 600 oryndyq bolǵanymen, oqýshy sany eki myńnyń ústinde eken.
- Jańa oqý jylynda oqýshy sany 2600 balaǵa jetedi otyrmyz. Qazir 1- synypqa 355 bala onlaın ótinish bildirdi. Jańa oqý jylynda mektepte 145 bala kezekshi synypta oqýǵa ótinish bildirdi. Naqtylap aıtsaq, 1-synyptarda 130 bala, 2-synyptarda 15 bala kezekshi synyptarda oqıtyn bolyp otyr. Al qalǵan oqýshylar qashyqtan oqıdy. Qashyqtan oqıtyn oqýshylar úshin saıajaılardaǵy ınternet baılanysynyń nasharlyǵy qıyndyq týǵyzýda. Mektepten kóp balaly, az qamtylǵan otbasy balalaryna kompıýter berilýde. Alaıda, ınternet nashar bolsa, kompıýterden ne paıda? Kezekshi synyptarǵa kabınetter daıyndalyp, muǵalimder bekitildi, - deıdi mektep oqý isiniń meńgerýshisi Aqylbek Soltanqulov.
Qazaqstandaǵy jáne álemdegi sońǵy jańalyqtardy birinshi bolyp oqý úshin Telegram jelisinde bizge jazylyńyz.