Dúbirge toly dúnıe

ULTShYLDARDYŃ JOSYQSYZDYǴY ASQYNYP BARADY

Máskeýdiń merııasyna «Orystar» qozǵalysy basshylyǵynan aldaǵy 4 qarashada Reseı astanasynyń ońtústik-shyǵys jaǵynda «Orys marshy» dep atalatyn sherý ótkizý jóninde ótinish túsipti. Oǵan qandaı jaýap berilgeni jóninde ázirge habar joq.

ULTShYLDARDYŃ JOSYQSYZDYǴY ASQYNYP BARADY

Máskeýdiń merııasyna «Orystar» qozǵalysy basshylyǵynan aldaǵy 4 qarashada Reseı astanasynyń ońtústik-shyǵys jaǵynda «Orys marshy» dep atalatyn sherý ótkizý jóninde ótinish túsipti. Oǵan qandaı jaýap berilgeni jóninde ázirge habar joq.

Sol «Orystardyń» kó­se­mi Dmıtrıı Demýshkınniń má­limdeýinshe, Máskeýdegi sherýge 30 myńdaı adam qatyspaq kórinedi. Mundaı sherýler, sondaı-aq eldiń 100 qalasynda ótpek. Maqsaty – aty aıtyp turǵandaı, bul elde kimniń qojaıyn ekenin bildirip, basqalarǵa qyr kórsetý. Tek syrttan kelgen mıgranttarǵa ǵana emes, osy elde turyp jatqan násili orystan basqa ult ókilderine de.

Bul sharany osydan eki apta buryn Máskeýdiń Batys Bırıýlevo aýdanynda bolǵan qaıǵyly oqı­ǵanyń jalǵasy dese bolǵandaı. Onda Egor Sherbakov deıtin orys jigiti sol aýdanda mashınadan túsip, qyzymen kele jatsa, aldynan «sla­vıantekti emes» bireý shyǵyp, onyń qyzyna tıisedi. Egor ara tússe, álgi «slavıantekti emes» ony pyshaqtap óltiredi.

Sodan beri Máskeýde, Reseıdiń aqparat quraldarynda bastalǵan dańǵaza aıqaı-shý búginge deıin jetip otyr. Bul eldegi mıgranttarǵa qarsy qozǵalys belgili dárejede násildik, ksenofobııalyq sıpatqa oıysyp barady. Reseı elindegi barlyq báleniń ushy soǵan baryp tireletindeı. Bul elge qaptap kelip jatqan mıgranttar bolmasa, olardyń – orystardyń ómiri jaqsyraq bolatyndaı. Sondyqtan olarmen kúres orys patrıottarynyń basty paryzy bolmaq. Bul kúreske óz áreketterimen bılik te qoldaý kórsete bastady.

Árıne, mıgranttardyń qyl­mysyna jol bermeý kerek, sol Sherbakovty óltirgen qylmysker Orhan Zeınalovty ádil jazalaý kerek. Biraq orys ultshyldary da, olardyń josyqsyz áreketterine tózimdilik kórsetken bılik sheneý­nikteri de muny, mine, eki apta boıy ultshyldyq, ksenofobııalyq dańǵazaǵa aınaldyrdy. Reseıdiń birshama baspasózin qarasań, basqa ult ókilderi atyna aıtylǵan, olardy qaralap, qorlap kórsetken ǵaıbat sózden júregiń aınıdy. Olardan násildik kemsitýshiliktiń, ultshyldyq astamshyldyqtyń ıisi ańqyp tur.

Bırıýlevodaǵy oqıǵadan keıin ultshyldyq astamshyldyq ýyna shaldyqqandar osy aýdanda qıratý áreketterin bastaǵan. Mıgranttar eńbek etetin Pokrovka jemis-kó­kónis bazasyn tas-talqan etken. Qalany jemis-kókónispen qam­tamasyz etip, jaqsy isimen kózge ilingen bazany qıratýdyń ne jóni bar? Sóıtse, ol daǵystandyq jeke adamdardyki eken. Máskeýde ondaı kásiporyndar az ba?! Ult­shyldardyń josyqsyzdyqtary údep bara jatqan soń ǵana, qala úkimeti shara qoldanyp, 400-deı qıratýshylardy ustaǵan.

Báribir osynaý josyqsyz áre­ketterdiń etek alýyna bıliktiń qosqan úlesi aıtarlyqtaı. Ol da ultshyldardyń horyna qosylyp, sol Bırıýlevodaǵy bir mıgrant Zeınalovtyń qylmysyn búkil mıgranttardyń áreketindeı etip kórsetýge atsalysty. Zeınalovty ustaýdy (ol áste de polısııanyń kúshtiligi emes, týystary ustap bergen) saıttarǵa shyǵaryp, telearnalardan kórsetip, jarnamalaý, oǵan ishki ister mınıstri V.Ko­lokolsevtiń tikeleı qatysy máseleni kúsheıtip-aq tur. Bul ásireultshyldardyń delebesin qozdyryp, jurtshylyqtyń nazaryn aýdardy. El ishiniń ǵana emes, syrttyń da. Ázerbaıjan syrtqy ister mınıstrligi nota da tapsyrypty. Zeınalovty qyl­mysker deýden buryn, ázerbaıjan dep kiná taǵyp, ulttyń shamyna tıgeni úshin. Batystyń biraz aqparat quraldary da Reseıde násildik pıǵyldaǵy áreketterdiń órshı túskenine, oǵan bıliktiń tózimdilik kórsetýine nazar aýdarýda. Ásireultshyldar ábden erkinsidi. «SOVA» aqparattyq-saraptamalyq ortalyǵynyń málim­deýinshe, Reseıde árbir on kúnde násildik sıpatta ólim tirkeledi eken. Al ony júzege asyrǵandar jazasyz qalatyn kórinedi.

Dál osyndaı jaǵdaıda jedel túrde RF prezıdenti V.Pýtınniń ultaralyq qarym-qatynas salasynda aımaqtyq jáne mýnısıpaldyq sheneýnikterdiń ókilettigi men mindetterin belgilegen federaldyq zańǵa qol qoıǵany oryndy-aq boldy-aý deısiń. Endi sheneýnikter ásire­ultshyldardyń uranyna qosyla almaıdy. Zań ultaralyq, násilaralyq yntymaqqa qyzmet etýge tıis. Sirá, bul zańnyń alda josparlanyp otyrǵan «Orys marshyna» da áseri bolar. Radıkaldy ultshyldar aıaǵyn tartar dep oılaısyń.

JUMYSQA KIRISPEI JATYP DAÝ BASTADY

ITAR-TASS agenttiginiń habarlaýynsha, Saýd Arabııasynyń syrtqy ister mınıstrligi BUU-nyń áskerı shıelenisterdi sheshýde dármensizdigine baılanys­ty óz eliniń Qaýipsizdik Keńesin tastap shyǵatynyn málimdegen.

Eń tańdanarlyǵy: Saýd Ara­bııasy BUU Qaýipsizdik Keńe­­sine jaqynda ǵana saılandy jáne bul qyzmeti aldaǵy jyldyń 1 qańtarynan bastalýǵa tıis. Jumysqa kirispeı jatyp, bul eldiń bulaısha qyr kórsetkeni nesi deıdi ǵoı jurt. Jalpy, bul eldiń burynnan sondaı ádeti bar. Osydan biraz buryn ol BUU Bas Assambleıasynda sóıleý quqynan bas tartqan. Endigisi – mynaý. Túsiný qıyn.

BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesi – asa bedeldi halyqaralyq organ. Onyń sheshimderi – BUU-ǵa múshe barlyq memleketter úshin mindet. Ony oryndamaǵan elder túrli sanksııalarǵa ushyraýy óz aldyna, olarǵa qarsy qarýly kúshter qoldanylýy múmkin. Sondyqtan da osynaý quzyretti uıym – BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe bolý kez kelgen el úshin úlken abyroı, bedel.

Qaýipsizdik Keńesiniń 15 múshesi bar: onyń beseýi turaqty – AQSh, Qytaı, Reseı, Fransııa jáne Ulybrıtanııa, ony – turaqty emes, olar árbir eki jylda jańalanyp, Bas Assambleıada saılanady. Jaqyndaǵy saılaýda Lıtva, Nıgerııa, Saýd Arabııasy, Chad jáne Chılı eki jylǵa saılanǵan. Olar aldaǵy 1 qańtardan bastap, Ázerbaıjan, Gvatemala, Marokko, Pákstan jáne Togo elderin almastyrady. Bulardan basqa áli bir jyl Avstralııa, Argentına, Lıýksembýrg, Ońtústik Koreıa jáne Rýanda turaqty emes múshe bolyp qalady.

Saýd Arabııasynyń Qaýipsizdik Keńesinde istemeı jatyp, oǵan mundaı kózqarasyn bildirýi para­sattylyqqa syıa qoımaıdy. Onyń saılanýy da biraz daý týdyrǵan. Ádette, aldyn ala zerttelip, elder­diń kandıdatýralary usynylǵanda, olar biraýyzdan derlikteı saılanyp jatady. Saýd Arabııasyn 176 el qoldap, 15 el qarsy boldy. Buǵan onyń Sırııaǵa qatysty ustanǵan baǵyty sebep. Er-Rııad Bashar Asad úkimetine ashyq qarsy shyǵyp, búlikshilerdi qarjymen de, qarýmen de ashyq qoldap keledi.

Endi, mine, Qaýipsizdik Keńesinde de sondaı baǵyt ustanbaq. Basqasha baǵyt ustaǵandarǵa ókpe aıtady. Árıne, bul kóńilge qona qoımaıdy. Basqanyń da pikirin qurmettegen jón. Meniń degenim bolmasa, Qaýipsizdik Keńesinen ketemin deýin aqylǵa syıdyrý qıyn. Budan Er-Rııadtyń utatyny shamaly emes-aý, kóp nárseden utylady. Endigi eń durysy – osynaý asyǵystaý aıtylyp qalǵan málimdemeden qaıtyp, BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe qyzmetin múltiksiz atqarýǵa baǵyt ustaǵany jón-aq. Áıtpese, bul el bedelden ǵana emes, basqanyń seniminen de aıyrylady.

Mamadııar JAQYP,

«Egemen Qazaqstan».