Bıyl Ata Zańymyzdyń qabyldanǵanyna 25 jyl tolyp otyr. Shırek ǵasyr ishinde Konstıtýsııa azamattarymyzdyń quqyqtary men bostandyqtaryn, memleketimizdiń júıeli túrde damýyn qamtamasyz etip keledi. Elimizde konstıtýsıonalızmniń ózindik erekshelikteri men baı tarıhy bar. Buǵan deıin qabyldanǵan konstıtýsııalardyń memlekettiligimizdi nyǵaıtýda ár qaısysynyń jeke tarıhı mıssııalary bolǵanyn bárimiz jaqsy bilemiz.
Al qazir qoldanystaǵy Ata Zańymyzdyń jóni bólek. Halyqtyq referendým negizinde 1995 jyly qabyldanǵan Konstıtýsııamyz – elimizdiń damýyna negiz bolatyn, áleýmettik, zaıyrly, quqyqtyq jáne demokratııalyq elge aınalýǵa jeteleıtin, memlekettiń negizgi bazalyq qaǵıdalary qamtylǵan, joǵarǵy bılik arasyndaǵy sheshim qabyldaý tetikterin aıqyndaǵan basty qujatymyz.
Sál keıinge sheginsek, Táýelsiz memlekettiń maqsattary men mindetterine saı keletin jańa Konstıtýsııa qabyldaý úshin kezinde arnaıy komıssııa qurylǵan bolatyn. Komıssııa sol kezdegi bilikti zańgerlerden, quqyqtanýshy ǵalymdar men sarapshylardan, memleket jáne qoǵam qaıratkerlerinen jasaqtalyp, ózimizdiń baı tarıhymyz ben erekshelikterimizdi basymdyqqa ala otyryp, álemniń jetekshi memleketteriniń konstıtýsıonalızm boıynsha ozyq tájirıbeleri eskerilip, daıyndaldy.
Jańa Konstıtýsııanyń jobasy el ishinde keńinen talqylanyp, bir aı kóleminde 33 myń ujymda qarastyrylyp, jobaǵa tolyqtyrýlar engizýge usynystar jeke azamattardan, ujymdardan, máslıhattar men birlestikterden kelip tústi. Barlyǵy 30 myńǵa jýyq usynys kelip túsken, olardyń negizinde konstıtýsııa jobasynyń 55 babyna 1100-den astam tolyqtyrýlar men ózgertýler engizilgen.
Sóıtip shırek ǵasyr buryn elimizdiń tarıhynda alǵash ret, halyq el bolyp respýblıkalyq referendýmda memlekettiń Ata Zańyn qabyldady.
Jańa Konstıtýsııanyń arqasynda elde memlekettiliktiń irgeli jańa negizi qalyptasyp, qoǵamdyq damýdy retteýge jáne baǵyttaýǵa qaýqarly birtutas memlekettik bılik quryldy. Bul Ata Zań prezıdenttik basqarý úlgisin bekitip, elde eki palataly kásibı Parlament qurýǵa jol ashty. Munyń bári qoǵamdyq-saıası jaǵdaıdy turaqtandyryp, mańyzdy máseleler boıynsha qajetti sheshimdar qabyldap, elge sheteldik ınvestorlardy shaqyrýǵa múmkindikter bergeni belgili.
Sonymen qatar osy jyldar ishinde zamanaýı zaıyrly, demokratııalyq memleketti qalyptastyrý Ata Zańnyń ózegindegi salynǵan negizgi strategııalyq maqsattardyń biri edi. Búginde kóppartııalylyq pen saıası pikir alýandyǵy Qazaqstanda qalypty jaǵdaıǵa aınaldy. Iri, halyqtyń qoldaýy men naqty yqpalǵa ıe saıası partııalar qalyptasyp, olardyń saılaý úderisindegi rólderi artýda. Shırek ǵasyr ishinde Konstıtýsııa bıýdjetaralyq qatynastar men memlekettik basqarý júıesin ortalyqsyzdandyrý baǵytynda reformalar júrgizýge múmkindikter berdi. Sondaı-aq Adam quqyqtary jónindegi ýákil ınstıtýty qurylyp, ólim jazasyna moratorıı engizilip, qylmystyq jaýapkershilikke tartý úderisi izgilendirilýde. Elimiz adam quqyqtary jónindegi halyqaralyq konvensııalarǵa qosylyp, halyqtyń etnıkalyq jáne konfessııalyq toptary arasynda teńquqyqtyq qatynastar qamtamasyz etilgen.
Respýblıkada azamattyq qoǵam ınstıtýttary qurylyp, búginde 12 myńnan astam uıym ár salada tıimdi qyzmet atqaryp keledi. Táýelsiz buqaralyq aqparat quraldary da qarqyndy damyp, ǵalamtor aýdıtorııasynyń sany jyldan-jylǵa artýda. Ata Zańda belgilengen demokratııanyń árbir bazalyq qaǵıdalarynyń áleýeti áli tolyq ashylǵan joq. Olardyń tolyq is júzine asyp, Qazaqstan qoǵamyn demokratııalandyrýdyń irgetasyna aınalýyna biraz ýaqyt qajet ekeni belgili, kóp jaǵdaıda olar obektıvti sebepterge baılanysty kúndelikti turmysqa baıaý enýde.
Shırek ǵasyr ishinde júrgizilgen birqatar konstıtýsıonaldyq reformalar Ata Zańymyzdyń áleýetin odan ári arttyra otyryp, ony memleketimizdiń damý qarqyny men zaman talabyna saı jańa maqsat-mindetterge sáıkestendirýde.
Bizdiń Konstıtýsııamyz, memleketimizdi tolyq qalyptastyryp, naryqtyq ekonomıkany quryp, azamattyq qoǵamdy kemeldendirip, shekaramyzdy shegendep, halyqaralyq qoǵamdastyqta óz ornymyzdy taýyp, dúnıe júziniń bedeldi uıymdarynda belsendilik tanytýǵa múmkindikter berdi. Aldaǵy ýaqytta da alǵa qoıǵan maqsattarymyzdy is júzine asyryp, álemniń básekege qabiletti elderiniń qatarynda enýimizde Ata Zańymyz arqasúıerimiz bola beretinine senemiz.