Sarapshylar bul usynysty AQR-di engizý tujyrymdamasyna enetinin, ol kelesi jyldyń qańtaryna deıin el Prezıdentine usynylatynyn aıtyp otyr, dep habarlaıdy Egemen.kz Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine silteme jasap.
Shilde aıynda memleket basshysy Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine bank júıesiniń AQR merzimdi negizde júrgizý boıynsha usynystar daıyndaýdy tapsyrdy.
Aktıvterdiń sapasyn baǵalaý ádistemesi AQR-di 2014 jyldan bastap óz ıýrısdıksııasynda júrgizip kele jatqan Eýropalyq Ortalyq banktiń tájirıbesi negizinde jasalǵan. Sarapshylardyń pikirinshe, bul tájirıbe EO elderiniń qarjy júıesiniń ashyqtyǵyn arttyrdy jáne ondaǵy qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etti.
Sarapshylar AQR - banktik qadaǵalaý quraldarynyń biri ekenin, buryn bankterdiń esepterine negizdelgen resmı tásil basym bolsa, endi retteýshi ekinshi deńgeıli qaryz alýshylardyń aǵymdaǵy jaǵdaıyn baǵalaýǵa sheshim qabyldanǵanyn aıtady. Sebebi bankterdiń jaǵdaıynyń bári birdeı emes. Bank ókilderiniń kepildik portfeline nazar aýdarmaýy jáne retteýshiniń esepterge senýi el úshin aýyr zardaptar ákeldi.
Qarjy sarapshysy Sergeı Polygalov qazirgi jaǵdaı retteýshini bárine muqııat bolýǵa májbúrleıtinine senimdi ekenin aıtady. Bank salasyndaǵy kezekti daǵdarysty jiberip alǵannan góri, baqylap otyrǵan jaqsy. Eger turaqtylyqty qalyptastyrý úshin bankterdi jıi tekserip otyrý qajet bolsa, onda olardy júrgizý kerek. О́ıtkeni, el ekonomıkasyndaǵy jaǵdaı qarjylyq turaqtylyqqa baılanysty
Sergeı Polygalov aktıvterdiń sapasyn júıeli túrde baǵalaý qarjy ınstıtýttarynyń top-menedjerleriniń appetıtine áser etip, olardyń táýekeldi ınvestısııalarǵa degen táýeldiligin tómendetetinin aıtty.
"Bir jaǵynan, Ulttyq Bank pen ARFF usynǵan retteýshiler senimdi aqparatqa ıe bolady jáne táýekelderdiń paıda bolýyna ýaqytynda jaýap beredi, ekinshi jaǵynan, bankter tekserýlerdiń jalǵasatynyn túsinip, salıqaly bolady, bul bank sektoryndaǵy jaǵdaıdy turaqsyzdandyrý qaýpin azaıtady", dedi ol. ...
Qarjy naryǵyn baqylaıtyn quzyrly oryndar AQR nátıjeleriniń oń bolyp shyqqanyn aıtady. Bul qadaǵalaý prosesi men bank sektoryn retteýdi odan ári jetildirýge, táýekelge baǵyttalǵan qadaǵalaýdy jaqsartýǵa múmkindik beredi. Ulttyq bankte bankerden barlyq qajetti aqparatty alý úshin ókilettikterdiń jetkilikti tizimi bar.
Sonymen qatar, AQR-di ártúrli elder men olardyń banktik salalaryn bir-birimen salystyrý múmkindigi bar halyqaralyq fırmalar júrgizedi, bul óte paıdaly, biraq ulttyq retteýshiler úshin sırek tolyq qol jetimdi.
Moody’s agenttigi ókili Svetlana Pavlova AQR-tiń mańyzdy mindetteriniń biri banktik eseptiliktiń de, retteýshi aýdıttiń de ashyqtyǵyn arttyrý arqyly halyqtyń jáne salymshylardyń bank júıesiniń turaqtylyǵyna degen senimdilik deńgeıin arttyrý bolyp tabylatynyn aıtty. О́ıtkeni, bul "qara jáshik" bolǵan kezde adamdar qaýesetke senýge, qısynsyz qorqynysh pen úreıge boı aldyrýǵa beıim.
Árıne, baqylaýshy organdarda tekserý quraldarynyń úlken tizimi bar, biraq sonymen birge tekserýler týraly aqparattyń barlyǵy birdeı ashyq jáne qol jetimdi bola bermeıdi; kóbinese banktiń qarjylyq jaǵdaıynyń nasharlaýy týraly tekserý teris nátıje kórsetip, bankke retteýshi sanksııalar qoldanylǵan nemese tipti lısenzııasy joıylǵan satyda biledi.
AQR-diń basty aıyrmashylyǵy - bul baǵalaý nátıjelerin retteýshi ókilderi jarııalady jáne egjeı-tegjeıli túsinikteme berdi. Basylymda kásibı mamandardy (taldaýshylar, ınvestorlar) qyzyqtyratyn kóptegen aqparattar boldy, olardy biz, atap aıtqanda, óz jumysymyzda qoldandyq.
Sonymen qatar, negizgi tujyrymdar aıtylyp, qarapaıym adamdarǵa qol jetimdi deńgeıde keńinen qamtyldy.
"Bank júıesine degen senimdi arttyrý úshin, árıne, AQR esebinde ındıkatorlary álsiz bolǵan bankterdiń nesıelik qabiletin arttyrý boıynsha qazirdiń ózinde bekitilgen sharalar jıyntyǵy bolýy mańyzdy boldy. Osylaısha, barlyǵy bank salasynda problemalar bar ekenin kórdi, biraq olar lokalızasııalanǵan, olardyń aýqymy baǵalanyp, olardy sheshý jospary bekitildi. Meniń oıymsha, AQR osy jyly Qazaqstannyń bank júıesi men iri bankter depozıtterdiń jappaı ketýine jol bermeı daǵdarysty aılardy aýyrtpalyqsyz ótkerýine yqpal etti" deıdi sarapshylar.
S&P Global Ratings qarjylyq ınstıtýttar tobynyń taldaýshysy Elena POLIаKOVA, AQR aldyna qoıylǵan maqsattarǵa jetý jáne Ulttyq Banktiń baǵalaý nátıjeleri boıynsha, sonyń ishinde nátıjelerdi tolyq ashýdy júzege asyrǵan qarym-qatynas turǵysynan bul tájirıbeni oń dep ataýǵa bolatynyn aıtty.
Ulttyq Banktiń aktıvterdiń sapasyn tekserý quraldarynyń edáýir aýqymyna ıe bolǵanyna qaramastan, halyqaralyq tásilderdi qoldana otyryp problemalar deńgeıin táýelsiz baǵalaý bank júıesine degen senimdilikti arttyrýdyń mańyzdy elementi bolyp tabylady. Qosymsha rezervteý men jekelegen bankterdi qosymsha kapıtaldandyrýdyń anyqtalǵan qajettiliginen basqa, AQR ishki saıasatty jetildirýge baǵyttalǵan jáne bankterdiń táýekelderdi qabyldaý tásilderin jetildirýge baǵyttalǵan, bıznes modeldi belgili bir jolmen túzetýge jáne bolashaqtaǵy problemalardyń qaýpin azaıtýǵa arnalǵan.
AQR prosedýrasy óte kóp ýaqytty qajet etedi jáne bankter úshin qosymsha qosymsha jumys kúshi men ýaqyt shyǵyndaryn talap etedi. Sonymen qatar, baǵalaý ótken kúnde jáne nátıje alǵan kezde belgili bir kúnde júzege asyrylady, AQR kezeńinde bolǵan aktıvter sapasyndaǵy birqatar ózgerister eskerilmeýi múmkin, bul tez ózgeretin makroekonomıkalyq jaǵdaıdyń qazirgi jaǵdaıynda ásirese ózekti bolýy múmkin. Osylaısha, AQR-di jyl saıyn ótkizý ádettegi tájirıbe emes, mysaly, stress-testileý sııaqty. Alaıda, qajettilikke baılanysty merzimdi AQR úlgileri óte keń taralǵan.