Bıýro úshinshi elder naryǵynda zergerlik buıymdardy satý arnalaryn keńeıtý máselelerimen aınalysady EAEO elderi zergerlik buıymdardy eksporttaýdyń Eýrazııalyq bıýrosyn EEK Keńesiniń sheshim jobasynan qurýy múmkin, - dep jazady Egemen.kz EAEO zergerlik buıymdardy eksporttaý bıýrosy taratqan derekterge silteme jasap.
Bıýronyń negizgi mindetteri úshinshi elder naryǵynda zergerlik buıymdardy satý arnalaryn keńeıtý jáne álemdik naryqta EAEO zergerlik buıymdaryn óndirýshiler men satýshylardyń básekege qabilettiligin qamtamasyz etý. Ol úshin, basqalarmen qatar, sheteldegi kórme-jármeńkelik qyzmetterdi úılestirýge, sheteldik onlaın platformalarda ónimderdi ilgeriletýge úmittenip otyr.
Qazaqstan Zergerler Lıgasy Keńesiniń tóraǵasy Qaısar Jumaǵalıev Qazaqstandaǵy zergerlik buıymdar naryǵyndaǵy jaǵdaıdy synı dep baǵalaıdy. "Bul saladaǵy kontrabandanyń úlesi áli de 90% jetedi. Almatyda zergerlik buıymdardyń 10-nan astam dúkeni bar, olardyń kópshiligi Shymkentte bar - 20", - dep atap ótti ol.
Onyń aıtýynsha, altyn jáne kúmis ónimderin óndirýshilerdi qosymsha QQS tóleýden bosatatyn zańnamaǵa engizilgen túzetýler jaǵdaıdy túzete alady.
"Bıýrony qurý prosesi toqtaǵan joq. Shildeniń sońynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa (EEK) Eýrazııalyq zergerlik bıýronyń Tujyrymdamasynyń jobasyn talqylaý úshin onlaın formatta beınekonferensııa ótkizdi. Ony talqylaýǵa Reseı, Qyrǵyzstan, Belarýssııa, Armenııanyń ýákiletti memlekettik organdarynyń ókilderi qatysty.
Is-sharaǵa sonymen qatar mamandandyrylǵan ulttyq qaýymdastyqtar qatysty: Qazaqstan Zergerler Lıgasy, Armenııa Zergerler Assosıasııasy, Qyrǵyzstan Zergerler Odaǵy, EAEO Zergerler Assosıasııasy, Reseı Zergerler Gıldııasy.
"Konferensııa nátıjesinde Tujyrymdama jobasy qabyldandy. Sodan keıin ol EEK komıtetine jiberiledi, bul qujat Eýrazııalyq Odaq elderiniń premer-mınıstrlerinde qaralady»,- dep atap ótti Qaısar Jumaǵalıev.
Osyǵan deıin Eýrazııalyq zergerlik bıýronyń basty mindetteriniń biri qazaqstandyq zergerlerdiń úshinshi elderdiń naryqtaryna shyǵýy jáne halyqaralyq arenada bizdiń ónimderimizdiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵany aıtylǵan bolatyn.
Qaısar Jumaǵalıev, osy rette bıýro múshesi bolǵysy keletin kompanııalarǵa qoıylatyn negizgi talaptardy aıtyp berdi. "Zergerlerdi tańdaý krıterııleri bıýronyń zergerlik buıymdar jasaý standarttaryna negizdeledi. Baǵaly metaldardan jasalǵan zattardyń sapasy da baǵalanady. Tek zerger osy standarttarǵa saı bolǵan jaǵdaıda ǵana ol úshinshi elder naryǵyna Eýrazııalyq zergerlik bıýronyń brendimen shyǵa alady. Eger biz EAEO elderiniń ónimderin eýropalyq jáne basqa naryqtarǵa shyǵarǵymyz kelse, onda olar halyqaralyq standarttarǵa sáıkes kelýi kerek. Biz Eýrazııalyq odaq zergerleriniń buıymdary brendke aınalǵanyn qalaımyz", - deıdi ol.
Tek EAEO elderi ǵana emes, eýropalyqtar da qazaq zergerleriniń talantyn moıyndaıdy, bergen baǵasy da joǵary. Osy rette Qaısar Jumaǵalıev halyqaralyq kórmelerdiń birinde fransýz zergerler qaýymdastyǵynyń prezıdentimen sóıleskenin, fransýzdar erekshe zergerlik buıymdardy taǵýdy jón kóretinin aıtyp berdi. Olar úshin sheberdiń janynyń zergerlik buıymdarda kórinýi mańyzdy - mundaı buıymdardy qazaqstandyq zergerler usyna alady. Fransýzdar ózderiniń fransýz brendteriniń zergerlik buıymdaryn sırek kıedi. Onyń sebebi – baǵasynyń qymbattyǵy eken. Sol sebepti Fransııada jasalǵan ónimder basqa elderge eksporttalady.
Qazir ishki naryqqa eksporttalatyn zergerlik buıymdardyń 90 paıyzy kontrabandalyq jolmen keledi eken. Qazir de jaǵdaı máz emes. Saladaǵy kontrabandanyń úlesi áli de 90% -dan asady. Bir ǵana Almatyda 10-nan astam jerasty zergerlik dúkenderi bar, Shymkentte olardyń sany kóp - 20. Mundaı dúkender óz ónimderine arnalǵan lombardtarda altyn men kúmisti satyp alady nemese shıkizatty "qara bazardan" satyp alady. Olar ónimniń quramyndaǵy altynnyń sapasy men quramyna jaýap bermeıdi; olar taldaý bóliminde tekserilmeıdi. Jer asty sheberhanalary ónimderge reseılik belgilerdi jáne eýropalyq brendterdiń belgilerin basady. Tıisinshe, mundaı sheberhanalar eshqandaı salyq tólemeıdi jáne memleketke orasan zııan keltiredi. Qazirgi ýaqytta zergerlik saýda ózdiginen rettelmeıtin naryqqa aınaldy.
"Zergerlik buıymdardy taratýshylarǵa qoıylatyn talaptardy naqty jazǵan "Saýda qyzmetin retteý týraly" jaqsy Zań bar. Bul beınebaqylaýmen, ónimniń sapasyn jáne asyl tastardy tekserýge arnalǵan jabdyqtarmen jabdyqtalǵan bólmeniń bolýy. Biraq bazarlarda bul talaptardy eshkim saqtamaıdy. Qazirgi ýaqytta zergerlik saýda ózdiginen rettelmeıtin naryqqa aınaldy",- dep sózin túıindedi Qaısar Jumaǵalıev.