31 mamyr – Qazaqstandaǵy eń aýyr ári taǵylymy tereń datalardyń biri. Bul kúni saıası qýǵyn-súrgin men asharshylyq qurbandary eske alynady. HH ǵasyrdyń alǵashqy jartysynda qazaq halqy buryn-sońdy bolmaǵan demografııalyq, rýhanı jáne áleýmettik apattardy bastan ótkerdi, dep jazady Egemen.kz.
1930 jyldardaǵy kúshtep ujymdastyrý saıasaty mıllıondaǵan adamnyń taǵdyryn talqandap, qazaq dalasyn alapat asharshylyqqa uryndyrdy. Tarıhshylardyń baǵalaýynsha, sol kezeńde mıllıondaǵan qazaq qyrylyp, júzdegen myń adam týǵan jerin tastap, shetel asýǵa májbúr boldy. Bul qazaq ultynyń tabıǵı ósimine ǵana emes, onyń rýhanı damýyna da aýyr soqqy.
Al 1937-1938 jyldardaǵy stalındik qýǵyn-súrgin ulttyq ıntellıgensııany joıýdy kózdedi. Alash qaıratkerleri, ǵalymdar, jazýshylar, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri «halyq jaýy» degen jalǵan aıyppen atyldy, túrmege qamaldy nemese jer aýdaryldy. Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatuly, Maǵjan Jumabaev, Júsipbek Aımaýytov, Sáken Seıfýllın sekildi ult zııalylary repressııa qurbanyna aınaldy.
Memlekettik keńesshi Qazaqstan tarıhynyń kóptomdyǵyn ázirleý jóninde jıyn ótkizdi
Qýǵyn-súrginniń qasireti tek aıyptalǵan adamdarmen shektelgen joq. Olardyń jubaılary, balalary, týǵan-týystary da qýdalaýǵa ushyrady. Áıelder arnaıy lagerlerge qamalyp, balalar jetimder úılerine jiberildi. «Halyq jaýynyń otbasy» degen tańba myńdaǵan adamnyń ómirin ózgertti.
Búginde álem jańa geosaıası shıelenister men qaqtyǵystar kezeńin bastan ótkerip otyr. Ýkraınadaǵy soǵys, Taıaý Shyǵystaǵy turaqsyzdyq, memleketter arasyndaǵy teketirester adamzatqa beıbitshilik pen turaqtylyqtyń qanshalyqty mańyzdy ekenin taǵy bir márte eske salady. Tarıh kórsetkendeı, saıası ambısııalar men kúsh kórsetý saıasatynyń salmaǵyn eń aldymen qarapaıym halyq kóteredi.
Sákendi qamaýdan bas tartqan qaıratker
Sondyqtan 31 mamyr – tek ótkenge taǵzym etetin kún ǵana emes. Bul – tarıhtan sabaq alatyn, totalıtarızm men zańsyzdyqtyń qandaı aýyr zardaptarǵa ákeletinin uǵynatyn kún. Qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý arqyly biz ádildik, adam quqyǵy jáne ulttyq birlik qundylyqtarynyń mańyzyn taǵy bir márte baǵamdaımyz.