Keshe Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde ótken Úkimet otyrysynda bilim jáne ǵylym salasyna qatysty birqatar máseleler talqylandy.
Jıyn basynda S.Ahmetov elimizdiń bilim men ǵylym deńgeıin álemdik standarttarǵa jaqyndatý Úkimet aldyndaǵy mańyzdy mindet ekendigine toqtalyp, bul Memleket basshysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda atap kórsetken basym baǵyttardyń biri sanalatynyn aıtyp ótti.
Keshe Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde ótken Úkimet otyrysynda bilim jáne ǵylym salasyna qatysty birqatar máseleler talqylandy.
Jıyn basynda S.Ahmetov elimizdiń bilim men ǵylym deńgeıin álemdik standarttarǵa jaqyndatý Úkimet aldyndaǵy mańyzdy mindet ekendigine toqtalyp, bul Memleket basshysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynda atap kórsetken basym baǵyttardyń biri sanalatynyn aıtyp ótti.
Úkimet otyrysynyń kún tártibindegi basty taqyryp týrasynda Bilim jáne ǵylym mınıstri Aslan Sárinjipov baıandady. Ol mektepke deıin jáne mektep qabyrǵasynda oqytý jaıyna, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdiń júıeli mindetterine toqtalyp, tutastaı alǵanda, bilim berý úderisin odan ári jetildirý boıynsha is-sharalar týraly habarlady.
Mınıstrdiń aıtýynsha, «Balapan» baǵdarlamasynyń arqasynda búginde mektepke deıingi oqytýǵa 3-6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń qamtylýy eki esege artyp, 36-dan 71,5 paıyzǵa deıin ósken. Sondaı-aq, bilim salasynda mektepke deıingi sapaly oqytýǵa teń qoljetimdikti qamtamasyz etý maqsatynda jańa damý baǵdarlamalaryn engizý, kadrlar daıyndaý boıynsha resýrstyq ortalyq qurý, oǵan qosa, 2014 jyly erte damý tujyrymdamasyn jasaý josparlanyp otyr.
Al bilim berý ınfraqurylymdaryn damytý máselelerine qatysty sózinde mınıstr 2014 jyly respýblıkalyq bıýdjet esebinen 50 mektep salý kózdelip otyrǵanyn, aldaǵy úsh jyl ishinde 146 mektep salynatynyn jetkizdi. Nátıjesinde 2016 jylǵa qaraı apatty mektepter úlesiniń 3 paıyzdan 1,5 paıyzǵa deıin kemıtinin, al jalpy bilim berý júıesindegi úsh aýysymdyq oqytý 1,3 paıyzdan 0,1 paıyzǵa deıin qysqaratynyn atap ótti.
Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýde aıryqsha nazar bilim berý men bıznestiń áriptestigin nyǵaıtýǵa, kadrlardy Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń basymdyqtarymen baılanystyra otyryp daıyndaýǵa aýdarylady.
2016 jylǵa qaraı dýaldy bilim berý júıesimen jumys isteıtin kolledjderdiń úlesi 20-dan 50 paıyzǵa deıin artady dep kózdelýde. Joǵary bilim berýde de ekonomıkany damytýdyń ınnovasııalyq mindetterin sheshe alatyn básekege qabiletti kadrlar daıyndaý maqsat etip qoıylyp otyr.
Bilim jáne ǵylym mınıstri Ulttyq biryńǵaı testileýge qatysty da ózgerister bolatynyn atap ótti. Birinshiden, testterdiń mazmuny qaıta qaralady. Testter bazasyndaǵy talaptarǵa sáıkes kelmeıtin suraqtar joıylady. Ekinshiden, testileý tehnologııasy ózgertiledi. Kompıýterlik testileýdi engizý nátıjege sýbektilik faktorlardyń áserin tómendetýge múmkindik beredi, dedi mınıstr. Budan ózge, ol bir jyl ishinde testileýdi qaıta tapsyrý múmkindigin engizý boıynsha máselelerdi pysyqtaý júrgizilip jatqanyn atap ótti.
A.Sárinjipov aýyl mektepterindegi jáne shalǵaı óńirlerdegi bilim sapasyn jaqsartý boıynsha birqatar sharalar ázirlengeni jóninde aqparatpen bólisti.
Sheshim retinde resýrstyq ortalyqtar men IT-tehnologııalardy shoǵyrlandyrýdy usynyp otyrmyz. 2015 jyly 160 resýrstyq ortalyq qurýdy josparladyq, olarǵa 640 shaǵyn keshendi mektep bekitiledi, sonymen qatar, e-learning tujyrymdamasyn jańartyp jatyrmyz, ol qalalar men aýyldar arasyndaǵy sıfrlyq tepe-teńsizdikti qysqartady, dedi A.Sárinjipov.
Mınıstr aıtyp ótkendeı, búgingi tańda bilim sapasy boıynsha qala men aýyl arasynda alshaqtyq baıqalyp otyr. Apatty jaǵdaıdaǵy, úsh aýysymdaǵy mektepterdiń barlyǵy derligi, sonymen qatar, sport zaldary joq mektepter men al joǵary sanattaǵy muǵalimderdiń úlesi de qalaǵa qaraǵanda aýylda 2 ese az.
Aýyl mektepteriniń máselelerine UBT nátıjeleriniń qalaǵa qaraǵanda aýylda tómendigi dálel, dedi mınıstr. Jalpy alǵanda, orta bilim berý boıynsha taıaý 3 jylda Bilim jáne ǵylym mınıstrligi jańa oqý josparlaryn jáne oqýlyqtar jasaýdy, 100 myń muǵalim oqytýdy, qysqa merzimdi kýrstar arqyly 135 myń pedagogty biliktilikti arttyrýmen qamtýdy josparlap otyr eken. Sondaı-aq, 2016 jylǵa deıin elimizde memlekettik tildegi oqý oryndarynyń sany artpaq. Mektepke deıingi bilim berýde mundaı uıymdar sany 2 myńǵa deıin, orta bilim berýde 4 myńǵa deıin, TKO sany 50-ge deıin jetkiziledi, dedi mınıstr.
Mınıstrdiń baıandamasynan soń Úkimet otyrysynda orta bilim berýdi odan ári damytý strategııasy máselesi boıynsha «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri» basqarmasynyń tóraıymy K.Shamshıdınova, «Kásipqor» holdıngi basqarmasynyń basshysy E.Sádýaqasova, Nazarbaev ýnıversıtetiniń vıse-prezıdenti K.Daıyrova baıandady.
Talqylanǵan máseleni qorytyndylaı kele, Úkimet basshysy jańashyldyqtar engizýdiń sapasyn kóterý men jetildirý máseleleriniń asa mańyzdylyǵyn atap aıtty. Premer-Mınıstrdiń pikirinshe, bul jumysta pedagogtar men jurtshylyq tarapynan qoldaý, memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdar tarapynan túsinistik, pikir úndestigi bolýy qajet. Olardyń aıryqsha yqylasynsyz bilim berý salasynda jańǵyrtý bolmaıdy, dedi S.Ahmetov. Iаǵnı, ol usynylǵan josparlar men ıdeıalarda kásibı mamandardyń, tutastaı alǵanda, halyqtyń pikirleri eskerilýi tıis ekendigine toqtaldy.
Memleket pedagogtyq resýrstardy damytýǵa, ıaǵnı bilimin kóterýge, pedagog kadrlardyń daıyndyǵyn júıeli túrde jetildirýge zor kóńil bólip keledi, dedi S.Ahmetov. Úkimet basshysynyń aıtýynsha, búginde kadrlar dısbalansy bar, bul jas daryndy pedagogtardyń mektepterden ketip, jaǵdaıy jasalǵan, ekonomıkanyń básekelestik ortasy bar basqa salalaryna oryn aýystyrýynan bolyp otyr. Atalmysh máseleler sheshilmeıinshe, qabyldanǵan memlekettik sharalardyń tıimdiligi tómen jáne alǵa qoıǵan maqsattarǵa qol jetkizý qıynǵa soǵýy múmkin.
S.Ahmetov, sonymen qatar, az jabdyqtalǵan mektepter problemalaryn sheshý qajettigine, resýrstyq ortalyqtar qurýǵa toqtalyp, О́ńirlik damý mınıstrligine bul jumysqa aýyldyq aýmaqtardy qoldaý boıynsha óńirlerdi damytý baǵdarlamasynyń jańa taraýyn jasaý sheńberinde kirisýge nusqaý berdi.
Keshegi otyrysta, sondaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń zań jobalaý jumystarynyń 2014 jylǵa arnalǵan josparynyń jobasy jáne zań jobalaý jumystarynyń 2015-2016 jyldarǵa arnalǵan perspektıvalyq jospary maquldandy. Atalmysh josparlar jaıynda Ádilet mınıstri Berik Imashev baıandady. B.Imashev óz sózinde 2014 jyly 37 zań jobasyn jasaý josparlanǵanyn habarlady.
Olardyń ishinde Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi 10 zań jobasyn ázirleıdi. Ádilet mınıstrligi men Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi 5 jobadan ázirleıtin bolady, О́ńirlik damý mınıstrligi 4 zań jobasyn, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, Syrtqy ister, Aýyl sharýashylyǵy, Qorshaǵan ortany qorǵaý, Qarjy mınıstrlikteri 2 zań jobasynan ázirleıdi, dep málimdedi ol.
Budan ózge, Qorǵanys, Bilim jáne ǵylym mınıstrlikteri, sondaı-aq Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi 1 zań jobasynan ázirleıtin bolady. Al 2015-2016 jyldary 15 zań jobasyn ázirleý josparlanǵan.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan».