Memleket basshysynyń Parlament palatalarynyń birikken otyrysynda jarııalaǵan Joldaýyn muqııat tyńdadym. Bıyl ony qoǵam ókilderi, memlekettik organdar ǵana emes, sonymen qatar azamattar jáne bıznes ókilderi asa qyzyǵýshylyqpen kútti. Olar Joldaýdy ómirdegi ózekti suraqtardyń jaýabyn estip, aldaǵy ýaqytta bıznes qalaı jumys isteıtinin, ekonomıkalyq jáne áleýmettik kúrdeli máselelerdi sheshý jolynda memleket qandaı saıasat júrgizetinin bilý úshin kútken edi.
Bul – zańdylyq. Sebebi pandemııaǵa baılanysty karantın kezinde bizdiń otandyq bıznes aıtarlyqtaı shyǵynǵa batty: táýelsiz zertteýlerdiń derekterine qaraǵanda, kásipkerlik sýbektileriniń 80%-y tabysyn tómendetip alǵan. Onyń ishinde árbir altynshy kásipker tabysynyń 80%-yna deıin joǵaltsa, 50%-y tipti de túsimsiz qalǵan eken.
El Prezıdentiniń pandemııa kezinde Ulttyq banktiń nesıelendirý, bıznesti memleketke jáne kvazımemlekettik sektorǵa qaraıtyn ǵımarattardy jalǵa alý aqysynan jyldyń sońyna deıin bosatý syndy shuǵyl qabyldanǵan sharalaryn jyl aıaǵyna deıin saqtaý jónindegi usynysyn óte mańyzdy dep sanaımyn. Salyqty dıfferensıasııalaý, salyqty ákimshiliktendirýdi ońaılatý turǵysynan Salyq kodeksin qaıta qaraý týraly sheshimdi der kezinde qabyldandy deýge bolady. Kásipkerler shyǵynyn tómendetý turǵysynan alǵanda, jyldyń sońyna deıin eńbekaqy tóleý qory boıynsha bıýdjettik emes qorlarǵa tólemdi jyldyń sońyna deıin boldyrmaý jónindegi sheshim de quptaýǵa turarlyq. Sondaı-aq pandemııa kezinde meılinshe zııan shekken shaǵyn jáne orta bızneske arnalǵan nesıeler boıynsha syıaqy mólsherlemesin 6%-ǵa deıin tómendetýdiń de oń sheshim bolǵanyn aıta ketý lázim.
Sonymen qatar agroónerkásip keshenin qoldaý saıasatynyń jalǵasyn tapqanyn da atap ótkim keledi. Nege deseńiz, ekonomıkanyń bul sektory elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha asa zor mıssııany atqaryp qoımaı, dál qazirgi qalyptasqan jaǵdaıda bankrotqa ushyraǵan jáne jabylyp qalǵan kásiporyndardyń bosap qalǵan eńbek resýrsyna qatysty jumyspen qamtý máselesin sheshe otyryp, aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý, qurylys, kólik jáne basqa salalardy damytý úshin jaǵdaı týǵyzyp, búkil ekonomıkamyzdyń ózindik draıveri bola alady.
Investısııalyq baǵdarlamalardy, joǵary tehnologııalyq óndiristi, kóliktik-tranzıttik sektordy, aqsha-nesıe saıasatyn damytýǵa baǵyttalǵan osy jáne basqa da birqatar sharalar quqyq qoldaný praktıkasyna saı jaǵdaıda, ıaǵnı memlekettik organdardyń irkilissiz, artyq bıýrokratııasyz, sybaılas jemqorlyq sulbasynsyz tıimdi jumys istegen jaǵdaıynda ǵana júzege asady.
Áriptesterim úshin bıznestiń jáne barlyq turǵyndardyń múddesi úshin qazirgi zańnamany jetildirý boıynsha jumysqa, sonymen birge, memleket tarapynan qolǵa alynbaq júıelik is-sharalarǵa monıtorıng jáne qoǵamdyq baqylaý jasaýǵa belsendi túrde qatysýdy mańyzdy dep sanaımyn. Sonda ǵana 2025 jyly shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesinde tórt mıllıonǵa jýyq adamdy jumyspen qamtı otyryp, elimizdiń IJО́-niń 35%-yna jetkizý jónindegi ór maqsatty mindet arman bolyp qalmaı, shynaıy júzege asady dep senimdi túrde aıtýǵa bolady.
Gúlnár QURBANBAEVA,
Qaraǵandy oblysy kásipkerler qaýymdastyǵynyń prezıdenti
QARAǴANDY