Tasqalada dándi daqyl jınaý aıaqtaldy

– Tasqala – egin shaýashylyǵyn tabys kózine aınaldyryp otyrǵan aýdannyń biri. Jyl saıyn tuqym sebiletin jer kólemi ulǵaıyp, ónimniń túsimdiligi artyp keledi. Sebebi egin egýdiń ǵylymı tásilin saqtaý jáne jańa tehnologııa­men jumys isteý dıqandar jumy­syn jańa satyǵa kóterdi. Bıyl aýdan­ sharýashylyqtary 37,3 myń gek­tarǵa tuqym septi. Qazirdiń ózinde dándi daqyldar boıynsha egin oraǵy aıaqtaldy. Osy jaz maýsymy qurǵaqshylyq bolǵanyna qaramastan, jergilikti dıqandar orta deńgeıde ónim jınady. Mysaly, 3800 gektar alqaptaǵy kúzdik daqyldardan 6550 tonna ónim alyndy. Ortasha túsim ár gektarǵa 17,2 sentnerden keldi, – deıdi Tasqala aýdanynyń ákimi Aldııar Halelov.

Buǵan qosa óńirde 12 440 gektar maıly daqyldar alqaby bar. Búginde maqsary jınalýda. Qyr­kúıek aıynyń sońyna qaraı kúnbaǵys orylady.

Aýdan basshysynyń aıtýynsha, 2021-2022 jyldary Tasqala aýdany egis kólemin 60 myń gektarǵa deıin ulǵaıtýdy josparlap otyr. Sondaı-aq aınalymda paıdalanylmaı jatqan jerler memleket menshigine qaıtarylyp, sol jerler jumys isteýge qabiletti sharýashylyqtarǵa aýksıon tási­limen beriledi.

Tasqala aýdany sharýa qoja­lyqtary jyl basynan beri jalpy quny 314 mln 384 myń teńgege jańa aýyl sharýashylyq tehnıkasyn jańartqan eken. Bul degenińiz – 6 «Belarýs» traktory, 2 «Keıs» traktory, 2 «Djon Dır» markaly kombaıny, 2 «Keıs» kombaıny, 1 «Vektor» kombaıny, 1 búrikkish, 1 dıskator, 31 dánsepkish, 52 kún batareıasy jáne taǵy basqa 12 birlik qural-jabdyq.

Qazirgi tańda Tasqala elevatory turaqty jumys istep tur. «Bul jergilikti dıqan úshin óte qolaıly. Syıymdylyǵy 50 myń tonnalyq elevator astyqty suryptaýdyń barlyq jabdyǵymen qamtylǵan» deıdi Aldııar Sansyzbaıuly.

Bıyl qurǵaqshylyqqa baılanysty jalpy óńirde mal azyǵy tapshylyǵy sezilýde. Tasqala aýda­ny boıynsha 88,5 myń tonna shóp daıyndaý josparlansa, qazir 61,6 myń tonna shóp jınalǵan. Buǵan byltyrdan qalǵan 15,5 myń tonna shópti qosqanda, jospar 87%-ǵa oryndalǵan. Mal azyǵyn daıyndaý jumysy jalǵasýda.

Tabıǵı jaǵdaıy jer tyrmalaıtyn dıqan qaýymyna barynsha qolaıly Tasqala aýdanynda kókónis jáne baqsha daqyldary­nyń jalpy egis kólemi bıyl 230 gek­tarǵa jetti. Dıqanshylyqtyń da­­mýyna kóktemde ujymdar men jeke turǵyndar úshin baý-baq­sha uıymdastyrylýy oń áser etti. Uzaq jyldan umyt qalǵan ujymdyq baý-baqsha otyrǵyzý dástúri qaıta jańǵyrtylyp, aýdan ortalyǵynda 5 gektar jer daıyndalyp, kartop otyrǵyzyldy. Aýdan ákimdigi baý-baqsha egýge arnalǵan jerdi tegin jyrtyp, motorly nasospen sýarýdy te­gin uıymdastyrdy. Bıyl bul bas­tamaǵa 32 ujym jáne kóptegen aýyl turǵyny qatysty.

– Osy tıimdi tájirıbeni eskere otyryp biz baý-baqsha egýdi ul­ǵaıta túsýdi josparlap otyrmyz. 2021 jylǵy kóktemde 30 gek­tar jer daıyndalatyn bola­dy. Nıet bildirýshilerden esh­qandaı qujat jáne qarjy talap etilmeıdi. Jyrtyp, daıyndap qoı­ǵan jerge baqsha otyrǵyzyp, ónim alýdy usynamyz. Tasqalanyń jeri qunarly. Ekken aǵash ta, otyrǵyzǵan jemis-jıdek te jyldam boı kóteredi. Onyń ústine óz baqshańnyń ónimi dámdi ári sapaly bolady, – dedi aýdan ákimi.

Aıta keterligi, osy bas­ta­ma Tasqala aýdanynyń bar­lyq aýyl­dyq okrýgterinde uıym­das­tyrylmaq. Bıyl aýyldardyń ma­ńyndaǵy birneshe bógetke jón­deý júrgizilýde. Sonyń ishinde, turǵyndar kópten surap júrgen Aqtaý aýylynyń sý bógeti qury­lysy qarqyndy júrip jatyr. Aýdan basshysynyń aıtýynsha, bolashaqta osyndaı sý bógetteri barlyq okrýg ortalyqtary janynda bolmaq.

Batys Qazaqstan oblysy