Aýyldyq mańyzy bar qalalar, aýyldyq okrýgter, olardyń quramyna kirmeıtin kentter men aýyldar ákimderi saılaýy ótkenine úsh aıdaı ýaqyt boldy. Qoǵamdy demokratııalandyrý baǵytyndaǵy bul jańa qadam arqyly qyzmetke kiriskender biliktiligi men qabileti búginde jergilikti turǵyndar aldynda synǵa túsip, tanylatyndaı-aq ýaqyt bolsa, osynaý bıik senimdi aqtaı bilý úshin is-izdenisti ushtaýǵa keń múmkindik bary da sózsiz. Osyǵan oraı qalyń jurtpen tikeleı jumys atqarýshy memlekettik bılik júıesindegi birinshi tarmaq ókilderi qyzmeti barysy týraly oı qozǵaý jón sanalǵan edi. Baıqalatyndaı, el ishi artqan úmit údesinen shyǵýǵa úlgili umtylystarmen qatar, mindetke samarqaýlyq áli de bar ekeni ańǵarylady.
* Prezıdent tapsyrmasy qalaı oryndalýda?
Aýyldyq mańyzy bar qalalar, aýyldyq okrýgter, olardyń quramyna kirmeıtin kentter men aýyldar ákimderi saılaýy ótkenine úsh aıdaı ýaqyt boldy. Qoǵamdy demokratııalandyrý baǵytyndaǵy bul jańa qadam arqyly qyzmetke kiriskender biliktiligi men qabileti búginde jergilikti turǵyndar aldynda synǵa túsip, tanylatyndaı-aq ýaqyt bolsa, osynaý bıik senimdi aqtaı bilý úshin is-izdenisti ushtaýǵa keń múmkindik bary da sózsiz. Osyǵan oraı qalyń jurtpen tikeleı jumys atqarýshy memlekettik bılik júıesindegi birinshi tarmaq ókilderi qyzmeti barysy týraly oı qozǵaý jón sanalǵan edi. Baıqalatyndaı, el ishi artqan úmit údesinen shyǵýǵa úlgili umtylystarmen qatar, mindetke samarqaýlyq áli de bar ekeni ańǵarylady.
Sóıtip, osy kúzge salym barsha qaýymdy eleń etkizip, qoǵamda úlken qyzyǵýshylyq týǵyzǵan saılaýda 202 ákimge isti jańasha sıpatta serpiltýge múmkindik berildi. Aýdandyq máslıhattar depýtattarynyń basym daýysyna ıe bolýshylardyń 70 paıyzy jergilikti basqarý júıesinde burynnan eńbek etip kele jatqan, jaǵdaıdyń qyr-syryna jete qanyq, tájirıbeleri jetkilikti azamattar sanalady. Ortasha jas shamasy 50-ge qaraılas, bári joǵary bilimdi ekeni qalaý kimderge kóbirek kórsetilýin kórsetedi. Árıne, mártebeli jumystyń ystyq-sýyǵyna biraz jyldan beri ysylǵan jandarǵa tanytylýy túsinikti. Sondaı-aq, quramynyń 30 paıyzǵa jańartylyp, talapshyl, maqsatshyl, ózgeristerge beıimshil toppen tolyǵýy óńir tynysyna sony lep ákelýi kúnnen-kúnge bilinip keledi.
Bul tolqynnyń birnesheýimen tildeskenimizde, mundaı joǵary jaýapkershilikke tolqynystary taraı qoımaǵanymen birge, ony abyroımen atqarýǵa talpynystary taýdaılyǵy, qaırat qaıralýy tanyldy. Solardyń biri – Nura aýdanyndaǵy Baıtýǵan aýyldyq okrýginiń jas ákimi Ardaq Qasymov – «Buǵan deıin de memlekettik qyzmette shyńdalǵan tájirıbem barshylyq bolǵanmen, pildeı bir aýyl basshysy turǵysyndaǵy mindet salmaǵyn sezine túsip otyrmyn. Kúndelikti tirshilikke qatysty búkil máselelerdi jeke bastamashylyǵym men belsendiligim boıynsha saralap sheshý «jeti ret ólshep, bir ret pishýdi» qajet etedi. Endigi jerde iskerlikke júginý ǵana kerektigin túsinemin. Al buǵan aýdandyq ákimdik tarapynan qoldaý da, zańdylyq negiz de jasalýy tolyq tirek», deıdi ol.
Ákim ortaǵa salǵandaı, is aýyldyń tazalyǵy men tártiptilikti jaqsartýdan bastalypty. Aıyna kem degende bir ret jergilikti mańyzy bar máselelerdi sheshýge arnalǵan kezdesýler ótkizip turý úrdiske aınalypty. Jańaqurylys bólimshesine aýyz sý tartylýy tezdetilipti. Eldi mekenderdiń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyna baılanysty daıyndalýdaǵy tórt jyldyq damý baǵdarlamasy jaqynda turǵyndar jıynynda tarazyǵa salynbaq kórinedi.
Al Jańaarqa aýdany Aqtaý aýyly tizginin qolǵa alǵan Ahmetjan Otarbaevtyń da qadamy osylaısha bastalyp otyr. Munyń aldynda mektep dırektory bolǵan ol ósip-óngen ortasyndaǵy jaı-kúıdi bes saýsaǵyndaı biledi deýge bolady. Onyń aıtýynsha, óz jumysyn alymdy da shalymdy qylýǵa burynǵy áriptesine qaraǵanda qoly uzarǵan. Aýyl ishindegi birqatar jaılardyń sheshimin tabý úshin kiris kózin qalyptastyrý quqyna ıe bolý qarjylyq derbestikti kúsheıtýge jol ashqan.
Zańǵa sáıkes keletin túrli aqyly qyzmetterdi kórsetý, erikti jáne maqsatty túrde tólemder jınaý, saýda orny, tazalyq tártibin buzýshylarǵa aıyppul salý sııaqty sharalarǵa jurt kózi úırenýde eken. Kóptegen eldi mekenderde qysta kirme joldardy, kóshelerdi qardan, kóktemde kúl-qoqystan tazartý áýre-sarsańy kóp másele bolyp kelse, budan bylaı qaraı aýyldastar tehnıkasyn jaldap, eńbek shartyn jasasyp, jumysqa jumyldyrý ákimdikke de, turǵyndarǵa da tıimdi bolmaq.
Bular kúndelikti qat-qabat isterdiń basy ǵana. Aldaǵy túıindi túrleri shash etekten ekeni de úrkitpeıdi. Sonyń ishinde negizinen jylqy, qoı túligin ósiretin shaǵyn sharýashylyqtar kúshin biriktirip, irilenýge bet burdyrý kózdeledi. Maly qoralas, múddesi úndes jandarǵa berekeni birlese qalap, tabysty ıyq tirestire eseleýdiń jeńildigi men paıdasy túsindirilip qana qoımaı, naqty sharalar jobasy belgilengen. Aımaq basshysynyń aýyl ákimderimen ótkizgen kezdesýinde 1 qarashaǵa deıin shtattyq kestege saı mamandarmen qamtý, kommýnaldyq menshikke beriletin múliktiń ınventarızasııasyn jasaý, jastardyń eldik, patrıottyq sezimin janý sııaqty alǵa qoıǵan tapsyrmasynan órbigen ister aýqymy odan saıyn zor. Bul rette jańadan saılanǵan jergilikti basshylardyń kásibı biliktiligin arttyrýǵa arnalǵan semınarǵa barlyq áriptesterindeı qatysyp oqýlary oıdaǵy isterge kúsh bergen.
Mundaı talpynystaǵy ákimder jumystaryn kóptep aıtýǵa bolady. Áıtkenmen, nátıjesin ýaqyt kórsetedi desek, oǵan ázirge erterek. Eń bastysy, kóbiniń boıynda jaýapkershilikti baǵalap, sonyń qadirin jete túsiný bar. Gáptiń bári osynda.
Osynaý taqyrypty sóz etip otyrǵanymyzda, ómirde áttegen-aılar az ba, mynadaı jaıdy aınalyp óte almadyq. Álde saılaý aldynda úmitkerlerdiń turaqty mekeni eskerilmedi me, álde saılaý erejesinde naqty kórsetilmedi me, keıinnen belgili bolǵanyndaı, tańdalǵan 202 ákimniń 131-i ǵana óz aýyldastary ortasynda turatyndar bolyp shyqty. Tıisti aýyldyq okrýgten tysqary jerlerden saılanǵandar búginde tańerteń kelip, keshkisin aýdan ortalyǵyndaǵy úıine qaıtyp júr. Udaıy jol ústindegi, únemi basqa jaqqa alańdaýly adamnyń jumysynda ne bereke bolýshy edi deýshi turǵyndar renishi jónsiz emestigi oılanýdy kerek etetini anyq.
Endigi bir qyzyq jaıt, keıbir ákimderdiń saılana salyp, ile Memlekettik qyzmet týraly zańnama men memlekettik qyzmetshiniń Ar-namys kodeksi talaptaryn óreskel buzý faktisi boıynsha ákimshilik jazaǵa tartylýy bolyp otyr. Máselen, Shet aýdanyndaǵy Úńirek aýylyna qaıta basshy bolǵan Temirǵalı Berkimbaevtyń qyzmet babyndaǵy orynsyz qıǵashtyǵy aı ótpeı jatyp málim bolyp, oblystyq Tártiptik keńeste qaraldy. Sóıtse, ol buǵan deıin atalǵan meken turǵynynyń jaıylymdyq jer alý úshin qatarynan 4 ret jazǵan ótishinin qulaqqa da ilmepti. Erejege sáıkes oǵan jazbasha jaýap ta qaıtarmaǵan. Qarapaıym azamattyń múddesine selqostyq qylyqtan aýdandyq ákimdik habarsyz bolmasa da, soǵan qaramastan, jaýapty býynǵa saılanýyna usynys jasaýy tańdandyrady. Sógis berilip, eńbek kitapshasyna qyzmetine laıyq emestigi jazylǵan jańa ákim mindetin jalǵastyryp jatyr.
Jalpy, memlekettik qyzmetshiler tarapynan jurtshylyq tilegin túsinistikpen qabyldap, aryz-shaǵymdary boıynsha jyly áńgimelesýge tartý ornyna, kelgen betinde teris aınalyp, dórekelik kórsetý faktileri az emes. Qaraǵandy qalasyndaǵy Qazybek bı aýdany jáne Saran qalasy ákiminiń orynbasarlary Beısen Úsenov, Gúlmıra Bedelbekovalardyń qabyldaýǵa kirgenderdi tuqyrtyp nemese qaramaǵyndaǵylarǵa daýys kóterip sóıleýi Tártiptik keńes talqysyna jetken jaılardyń biri.
Jaýapty qyzmetti atqarýshylarǵa talap joǵary. Jurt solarǵa qarap bárin baǵalaıdy. Senim salmaǵy júktelgenderge ózgeristi tereńdetýge ynta-yqylas óse túser ýaqyt qoı qazir.
Aıqyn NESIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
QARAǴANDY.