Imandy eldiń yntymaǵy buzylmaıdy

Onlaın rejimde ótken Forýmǵa Memlekettik hatshy Qyrymbek Kósher­baev, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva, Qazaqstan musyl­mandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanuly, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, dinı basqarmanyń óńirlerdegi bas ımamdary, sondaı-aq beınebaılanys arqyly 1000-ǵa jýyq dinı qyzmetshi qatysty.

Musylman qaýymy arasynda ulttyq rýhanı dástúrlerge negizdelgen dinı rásimder men joralardyń mádenıetin qalyptastyrý jáne zııatker ımam már­tebesine laıyqty dinı qyzmetshilerdi irikteıtin qujattardy qabyldaý baǵytynda ótkizilgen forým «Áziret Sultan» meshitiniń naıb ımamy, qarı Jumanazar Sadyqovtyń Quran aıattaryn oqýymen bastaldy.

Forýmda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń quttyqtaý sózi LED ekranda beınejazba arqyly berildi. Memleket basshysy eń aldymen fo­rým qatysýshylaryn QMDB-nyń 30 jyl­dyq mereıtoıymen quttyqtap, IV res­pýblıkalyq ımamdar forýmy Di­nı bas­qarmanyń uıymdastyrýshylyq qyzmetin jańa bir beleske kóterip, rýhanı bastamalarǵa tyń serpin beretinin atap ótti. Forým jumysynyń tabys­ty ótýine tilektestigin bildirdi.

«Qur­metti forýmǵa qatysýshylar! Barshań­yzdy Qazaqstan musylmandary dinı bas­qarmasynyń 30 jyldyǵymen shyn júrekten quttyqtaımyn! Bul – búkil musylman qaýymy úshin aıtýly oqıǵa. Dinı basqarma egemendiktiń alǵashqy jyldarynan bastap qoǵamdaǵy turaqtylyq pen tynyshtyqty saqtaýǵa atsalysyp keledi. Sondaı-aq elimizdegi dástúrli Is­lam­dy damytýǵa zor úles qosýda.

Bıylǵy pandemııa kezinde dinı bas­qar­ma kóptegen qaıyrymdylyq sharasyna uıytqy boldy. Jurtshylyqty tatýlyq pen syılastyqqa shaqyrý asa ma­ńyzdy. Bul mindetti bizdiń din basshylarymyz abyroımen atqarýda. Álemde dinı alaýyzdyq órshigen qazirgideı kúrdeli kezeńde din qyzmetkerleriniń róli aıryqsha. Sondyqtan el ishinde júrgiziletin aǵartýshylyq jumystardyń mazmuny jáne sapasy únemi nazarda bolýy kerek. Meshitterde árdaıym ıman­dy­lyqqa, adamgershilikke úndeıtin ýaǵyz­dar aıtylǵany jón. Sondaı-aq bilim men ǵylymǵa qushtarlyq, Otanǵa degen súıis­penshilik qasıetterin dáripteýimiz kerek.

Azamattarymyzdyń dinı turǵydan saýatty bolýyna jáne jat aǵymdardyń jeteginde ketpeýine sizderdiń qosar úles­terińiz mol. Imamdar men din qyzmetshileri osy jaýapty mindetti keleshekte de oıdaǵydaı atqaratynyna senemin.

Qurmetti ımamdar, forým delegattary! Sizderdiń saýapty isterińiz árdaıym elimizdiń bereke-birligin nyǵaıtýǵa arnalǵan. Mundaı ıgi jumys qashanda erekshe qurmetke laıyqty. Sondyqtan din salasyn damytýǵa aıryqsha úles qosqan birqatar ımam men ǵalymǵa búgin memlekettik marapattar tabys etiledi. Barshańyzdy quttyqtaımyn! Forým jumysy jemisti bolsyn!» dedi Qazaqstan Prezıdenti óziniń úndeýinde.

Forýmda Memlekettik hatshy Qyrym­bek Kósherbaev Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń QMDB-nyń 30 jyldyq mereıtoıyna oraı joldaǵan quttyqtaý sózin oqyp berdi. Elbasy Forýmnyń jyl saıyn ótkizilýi qoǵamda jaqsy dástúrge aınalyp kele jatqanyna erekshe mán berip, memleket tarapynan árqashanda din salasyna erekshe kóńil bólinetinin jetkizdi. «Sizderdi jáne elimizdiń barsha musylman jamaǵatyn derbes Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy qurylýynyń 30 jyldyǵyna oraı ótkizilip otyrǵan ımamdardyń IV respýblıkalyq forýmynyń ashylýymen quttyqtaımyn! 1990 jyly 12 qańtarda Ortalyq Azııanyń ortaq birlestiginen bólinip jeke shańyraq kótergen Basqarma osy kezeń ishinde elimizdegi dinı senim bostandyǵynyń arqasynda uıymdyq turǵyda nyǵaıyp, qoǵamymyzda Islam dininiń órken jaıýy jolynda aýqymdy ister atqardy. Respýblıkamyzdaǵy ózge de dástúrli dindermen, konfessııalarmen qurmet pen tózimdilikke negizdelgen qarym-qatynas ornatyp, elimizdiń beıbit jaǵdaıda qarqyndy damýyna súbeli úlesin qosa bildi. Osy jyldarda mıllıondaǵan qazaqstandyq keshegi keńestik zamanda qol úze bastaǵan Islam dinine qaıta oralyp, ımandylyqqa bet burdy. Elimizdegi meshitter sany buryndary bolyp kórmegen jaǵdaıda ósti. Dinı bilim beretin joǵary jáne arnaıy jańa oqý oryndary ashyldy. Basqarmanyń halyqaralyq baılanystary nyǵaıdy. Osynyń bári dinı qyzmetshilerdiń bilim deńgeıiniń artýyna, Islam dinin ustanatyn otandastarymyzdyń júrekterinde ıman nury uıalap, rýhanı turǵyda kemeldene túsýine oń yqpal etkeni sózsiz. Alaıda adamzat qazirgi tańda álemdi jaılaǵan koronavırýs indeti men iri derjavalar arasyndaǵy teketiresten bastap, aýyr ekonomıkalyq jáne saıası daǵdarystardy bastan keshýde. Munyń ózi adamdardyń júıkesine qosymsha salmaq salmaı, dinı nanym-senimderine selkeý túsirmeı turmaıdy. Osyndaı jaǵdaıda Qazaqstan musylmandary dinı qyzmetkerleriniń ıyǵyna túsetin jaýapkershilik júginiń de aýyrlaı beretini anyq. Sizder óz bilimderińizdi ári qaraı jetildire otyrý arqyly qasıetti Islam dininiń qadir-qasıetin halyqqa durys túsindirip, sózderińizben de, isterińizben de qalyń jurtshylyqqa úlgi bola bilýlerińiz kerek dep oılaımyn. Búgingi forým osy oraıda baısaldy ári ashyq pikir alań bolyp, aldaǵy jumystaryńyzǵa baǵdar belgilep, tyń serpin beretin ıgilikti is-sharaǵa aı­na­lady dep úmittenemin. Izgi maqsat jo­lyndaǵy qyzmetterińiz jemisti bolýyn tileımin», delingen Elbasynyń forým qa­ty­sý­shylaryna joldaǵan quttyqtaý hatynda.

Memlekettik hatshy forýmda dinı qaırat­kerlerdiń aıtqan oılary, ıdeıalary men sheshimderi elimizdegi barsha musylman qaýymnyń qyzyǵýshylyǵyn týdyratynyn atap ótti. «Búgin biz táýelsizdik jyldarynda jas urpaqty ımandylyqqa tárbıeleýde meshit ımamdarynyń qajyrly eńbegi men qaıyrymdylyq isterin, ásirese aǵartýshylyq qyzmetin atap ótýimiz kerek. Sonymen birge etnosaralyq jáne dinaralyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisi óz ómirsheńdigin dáleldep otyr. Osy oraıda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń ımamdary qoǵamdaǵy birlik pen rýhanı kelisimdi, beıbitshilik pen tatýlyqty nyǵaıtýǵa qomaqty úlesin qosyp keledi», dedi Q.Kósherbaev.

Sondaı-aq Memlekettik hatshy Táýel­sizdik kúni qarsańynda ótkizilip jatqan ımamdar forýmy QMDB qyzmetin jańa bir beleske kóterip, óńirlerde dinı rásimderdi retteýge septigin tıgizetinin málimdedi. Sonymen qatar memlekettiń din salasyndaǵy saıasatyn kórkeıtýge qomaqty úles qosyp júrgen QMDB-nyń birqatar meshit ımamdaryn Memleket basshysy Q.Toqaevtyń atynan Alǵys hat jáne medaldarmen marapattady.

Naqtylaı aıtqanda, Bas múftı Naý­ryzbaı qajy Taǵanuly Qurmet gramo­ta­symen marapattalsa, «Shapaǵat» me­dali Shymkent qalasynyń «Sheıh Muham­med Sadyq» meshitiniń bas ımamy Bekaı­dar Ámirege, Almaty qalasyndaǵy «Qal­qaman» meshitiniń bas ımamy Ken­je­áli Myrzabaevqa jáne Almaty qala­synyń «Ál-Hamıd» meshitiniń bas ımamy Asylhan Amanqulovqa tapsyryldy. Al Túrkistan oblysy «Saryaǵash» med­rese-kolledji dırektorynyń orynbasary Ábdijappar Smanov, Aqtóbe qalasy «Aqtóbe» medrese-kolledjiniń dırektory Ábdimútáli Dáýrenbekov jáne «Ábý Hanıfa» medrese-kolledjiniń dırektory Mahambet Qulmuhammed Alǵys hatpen marapattaldy.

Osy arada aıta keteıik, jıyn barysynda birqatar tulǵaǵa Dinı basqarma taǵaıyndaǵan QMDB-nyń 30 jyldyǵyna arnalǵan merekelik tósbelgi berildi.

Forýmda sóz alǵan Bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanuly Múftııattyń 30 jyldyq belesinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tarıhı qoltańbasy jatqany daýsyz ekenin, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qamqorlyǵymen Dinı basqarmanyń jumysy jańa deńgeıge kóterilgenin atap ótti.

Bas múftı, sondaı-aq shırek ǵasyrdan astam shejiresi bar Dinı basqarma sanaýly jyldar ishinde musylman jamaǵatynyń rýhanı ómirinde mańyzdy oryn alatyn ortalyqqa aınalǵanyn jetkizdi.

«Búginde qoǵamda dinı salaǵa qatysty tereń máseleler men ózekti suraqtar bo­ıynsha múftııattyń pátýasy men sheshimi mańyzdy rólge ıe. Halyqqa aıtylyp jatqan nasıhat jumystarynyń sapasy artty. Din men dástúr sabaqtastyǵy jan-jaqty dáriptelýde. Dinı ońaltý ju­­mys­­taryna serpin berildi. Qaıyrym­dylyq sharalary jańasha sıpat aldy. Búgin biz Imamdar forýmynda dinı sa­la­daǵy jumysymyzdy odan ári jandan­dy­ra túsý úshin jáne din qyzmetkeri­niń tulǵalyq mártebesin arttyrý maq­satyn­da, sonymen qatar dinı rásimder­diń tárti­bin qalyptastyrý baǵytynda «As berý mádenıeti», «Zırat jáne zııarat má­denıe­ti», «Zııatker ımam» tujyrymdamasy qu­jat­taryn qabyldaımyz», dedi N.Ta­ǵan­uly.

Bas múftıdiń aıtýynsha, atalǵan qu­jat­tar halqymyzdyń rýhanı ómirine oń áser etip, nátıjesin beredi degen senim mol. Endigi maqsat – osy qujattardy ha­lyqqa jetkizip, jan-jaqty nasıhattaý.

Sóziniń sońynda Dinı basqarma tór­aǵasy: «Ardaqty Paıǵambarymyz (oǵan Al­la­nyń salaýaty men sálemi bolsyn) bir hadısinde: «Adamǵa alǵys aıta alma­ǵan, Allaǵa da shúkir ete almaıdy» degen. Osynaý sáýleli sátti paıdalanyp, dinimizdiń, Dinı basqarmamyzdyń janashyrlary – Elbasy men Memleket basshysyna ózimniń jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy atynan taǵy da aıryqsha alǵysymdy jetkizemin. Alla razy bolsyn! Rabbymyz halqymyzǵa amandyq, jurtymyzǵa tynyshtyq násip etip, táýelsizdigimizdi baıandy etkeı! Den­de­rińiz qýatty, ár kúnderińiz shýaqty bolǵaı!» dedi.

Forýmnyń qorytyndysy boıynsha «As berý mádenıeti», «Zırat jáne zııa­rat etý mádenıeti», «Zııatker ımam» qujattary qabyldandy. Bul qujattar – jurtshylyq arasynda oryndalatyn dinı rásimderdi birizdilikke keltirýge jáne zııatker ımam mártebesin berýge laıyqty dinı qyzmetshilerdi irikteýge oń yqpalyn tıgizedi.

«As berý mádenıeti» qujaty – ha­lyqqa qudaıy as berýdiń mánin, onyń dindegi orny men rólin, qudaıy as berý mádenıetiniń jeti tiregi: shynaıy nıet etý, qudaıy asqa jınalý, Quran oqý jáne bata jasaý, ysyrapqa jol bermeý, qudaıy asta ýaǵyz-nasıhat aıtý, marqumdy eske alý, qudaıy asta qarapaıymdylyqty saqtaý syndy qasıetti uǵymdardy keńinen túsindirýge múmkindik beredi. Osy qujat turǵyndardyń qudaıy as berýi kezinde dastarqandy birjúıeli úlgimen ótkizý, ysyrapshyldyq pen dańǵazalyq qoǵamǵa jol bermeý sekildi is-áreketterdi dáripteýge shaqyrady. Tutastaı alǵanda, musylman qaýymynyń qudaıy as berý mádenıetin qalyptastyryp, oryndalatyn dinı rásimder men joralardy júıelendirýge jańa serpin beredi.

«Zırat jáne zııarat etý mádenıeti» qujaty – elimizdiń musylman qaýymy arasynda ómirden ótken adamǵa zırat turǵyzý, marqumdarǵa zııarat jasaý úrdisterin bir tártipke keltirip, jalpyǵa ortaq biryńǵaı mádenıetin qalyptastyrýdy maqsat etedi. Bul qujat zırat kóterýdiń máni men maqsatyn, onyń úkimderin, mádenıeti men teńdik ustanymyn, qulpytas qoıý, zırat qurylystary men kesene salý túrlerin túsindiredi. Zııarat jasaýdyń ádebi men marqumǵa sálem berip, Quran baǵyshtaýdy, kesenelerge jáne áıelderdiń zııarat jasaý tártibin nasıhattaıdy.

«Zııatker ımam» qujaty – QMDB meshit ımamdarynyń jan-jaqty bilimdi bolýyna, qoǵam men áleýmettik jelilerde belsendilik tanytýǵa, sheshendik ónerdiń qabi­letteri men daǵdylaryn ıgerýge úndeı­di. Qujatta dinı qyzmetshilerdiń bili­mi men biliktiligine, iskerligi men jaýap­ker­shiligine sáıkes joǵary sanatqa irikteý úshin qoıylatyn birqatar talap pen ere­je qamtylady. Osy rette din qyz­metinde «zııatker ımam» degen joǵary márte­bege laıyqty mamandardy irikteý kózdelýde.

Sońynda forýmnyń úndeýi jarııalandy. Onda forým qatysýshylary barsha qaýymdy «As berý mádenıeti», «Zırat jáne zııarat mádenıeti» qujattarynda kórsetilgen talap-ótinishterdi oryndaýda yjdaǵattylyq tanytýǵa shaqyrǵan.