Ádebıettiń poezııa, proza, ásirese satıra janrynda kósile qalam terbegen tulǵanyń biri – Asqar Toqmaǵambetov ekendigin endigi urpaq umyta bastady.
Qazirgi jýrnalıstıka janazasyn shyǵaryp tastaǵan janrdyń biri – feleton bolsa, zamanynda qalamgerlerdiń kóbin feletonıst retinde joǵary baǵalaıtyn. Bul rette qazaq ádebıetindegi pamflet janryn damytýda Asqar Toqmaǵambetovtiń erekshe ról atqarǵanyn umytpaǵan abzal.
Satırık aqynnyń «Táıiri buda qylmys bolyp pa?», «Qyltyń, syltyń» deıtin feletondary osy kúni de ózektiligin joımaǵan taqyryptar.
«Qoshqary qozdap, aıǵyry qulyndaǵandar», «Tyǵynbaev tyǵyndaıdy da, Qaldashbaev myǵymdaıdy», «Qulqyndastar», «Qara besti qaıda?» syndy feletondarynyń ataýynyń ózi qandaı?!
Ádebıettanýshylar Toqmaǵambetovtiń dramatýrgııa, aýdarma salasyndaǵy eńbegi de eleýli ekendigin dáıekteıdi.
Kezinde Muhtar Áýezov ony «Qyrǵı tildi Asqar» dep beker aıtpaǵan satıra sardaryn qoǵamdaǵy adamdyqqa qaıshy qasıetterdiń bárin ashy ájýalaǵan sheber retinde búgin úlken qurmetpen eske alý paryz.
Al endi «Bir sýrettiń syry» aıdaryna suranyp turǵan sırek fotonyń ıesi – qyzylordalyq ardager fototilshi Bolat Omarálıev.
Mundaı keremet kadrdy Bolat Omarálıevtiń ǵana túsire alatyndaı jóni bar. Birinshiden, baıyrǵy fototilshi 1905 jyly Qyzylorda oblysy, Tereńózek aýdanynda dúnıege kelgen Asqar Toqmaǵambetovpen jerles. Ekinshiden, Bolat aǵamyz ol kisiniń týǵan ólkesine kelgen saıyn senimdi seriginiń biri bolǵan adam.
– Qazaq satırasynyń atasy, aqyn Asqar Toqmaǵambetovpen el aralaýǵa kóp shyqtyq. Qalaı kóktem keledi, qara kúzge deıin qalyń toǵaıdyń arasyna kıiz úı tigip, jazýǵa otyrady. Eshkimmen kezdespeıdi, qonaqqa barmaıdy, qaı jerde úı tikkenin eshkimge aıtpaıdy. Tek men bilemin, anda-sanda Asekeńe soǵyp turamyn. Tek maǵan ruqsat etýshi edi. Men ol kisiniń ózime unaǵan qımyldaryn baıqatpaı sýretke túsirip otyramyn. Nege túsirip jatsyń dep, eshteńe aıtpaıdy. Túsirip júrgen sýretteriń qaıda dep te suramaıdy.
Aıtqandaı, bul sýrettiń oqıǵasy bar. Biraq osy fotony Asqar aǵamyzdyń ózine de bermeppin.
Birde Asekeń ekeýmiz jolǵa shyqtyq. Baratyn jerimiz – Qarmaqshydaǵy jyraýlar aýyly. Astymyzda Asekeńniń jekemenshik «Volgasy». Aılyq tólep, júrgizýshi ustaıdy. Jolda kele jatsaq aldymyzdy Qaraquıryq (jaıran) kesip ótti. Jańa týǵan quralaıy júre almaı qalyp qoıdy. Asekeń ekeýmiz qaýmalap ustap aldyq. Asekeń quralaıdy mashınada qushaqtap otyryp, kózine jas kelerdeı tolqyp otyrdy. Aıtpaqshy, Asekeńniń kempiriniń aty da Quralaı edi. Jolda ýyz emgen quralaıdyń sap-sary tońǵaǵy aqynnyń ústin bylǵady. Qoı, bulaı bolmaıdy eken dep jolda kezdesken bir qoıshyǵa quralaıdy tastap kettik. Keler jyly Asekeńnen sol laqtyń jaıyn, áli sol qoıshyda ma eken dep suradym.
– Joq, – dedi Asekeń. – Aqbókender kelip jatqan kezde solarǵa qosylyp ketipti.
Bul 1975 jyldary bolǵan oqıǵa edi.
ALMATY