Syr boıyndaǵy aýyl-aımaqtarda negizgi kásip egin sharýashylyǵymen qatar mal ónimderin óńdeýdi de jolǵa qoıǵan kásiporyndar qatary kóp. Mysaly, Shıeli aýdanynda osydan 4 jyl buryn «Arý-Ana» atty shaǵyn seh ashylǵan. Túıe sútin óńdeıtin kásiporyn alǵashqyda táýligine 400 lıtr shubat shyǵaratyn. Sodan bergi ýaqytta suranys artyp, ónim kólemi 1 tonnaǵa jetti.
Jalpy, oblystyń batys betkeıindegi aýdandar bolmasa, ońtústikte oryn tepken Shıelide Oısylqara tuqymyn ósirip, ónimin kádege jaratyp otyrǵandar kóp emes edi. Biraq izdenseń qaı istiń de kózi tabylatynyn dáleldegen kásipker Sabyr Ermahanovtyń bastamasymen 6 sharýa qojalyǵy men jeke mal ustap otyrǵandar ujymdasyp, «Shıeli tórt túligi» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperatıvi quryldy. Aýdan ortalyǵyna jaqyn Bala bı aýyly turǵyndary da túıe sútin osy sehqa ótkizýge daǵdylandy. «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ-tan óndiristik kooperatıvtiń 21 múshesi 64 mln teńge nesıe alyp, mal basyn kóbeıtýdi qolǵa aldy. Osy jyldyń ózinde syrt aýdandardan 100-den astam túıe satyp alynypty. Qazir «Shıeli tórt túligi» О́K músheleriniń sany 28-ge jetken, onyń syrtynda taǵy 45 adam jumyspen qamtylyp otyr.
Bastapqyda tek shubat óndirgen «Arý-Ana» kóp uzamaı sıyr sútinen aıran, qurt, ıogýrt, súzbe ázirleıtin boldy. О́nimderi oblys aýdandarynan bólek Almaty, Aqtóbe qalalaryna jóneltilýde.
Qazir óndiristiń qaı salasynda da keregimizdiń kóbin shetelden alyp otyrǵanymyz jasyryn emes. Kásiporyn tehnology Baıan Dúısenbek Almaty qalasyndaǵy Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti mamandarymen birlese otyryp shubat ashytatyn uıytqy shyǵarǵandaryn aıtady. Qazir shıpaly sýsyn osy uıytqy arqyly ázirlenedi. Mamandar izdenisi arqyly adam aǵzasyna em bolatyn sarysý óndirý jolǵa qoıylyp, satýǵa shyǵaryla bastady.
Seh sıyr sútinen dámi qymyzǵa uqsas sýsyn da shyǵara bastaǵan. Ulttyq saraptama ortalyǵymen birlese bastaǵan joba elimizde buryn-sońdy júzege aspaǵan jańalyq.
Saýylatyn túlik seh janyndaǵy qorajaıda ustalady. О́nim sapaly bolý úshin kún saıyn turaqty tekseriledi. Saýlyǵynan sál kinárat baıqalsa, óndiris ornyndaǵy mamandar men ǵalymdar birlesip daıyndaǵan synama test alynyp, oqshaýlanady. О́nimniń jaramdylyq merzimi buryn 2-5 aı aralyǵy bolsa, qazir ony jańa tehnologııa jetistigi arqyly 1 jylǵa deıin jetkizip otyr.
«Arý-Ananyń» taǵy bir jańalyǵy – túıe sútinen jasalǵan balmuzdaq. Bul ónimge óndiris jumysymen tanysýǵa kelgen arabtar qyzyǵýshylyq tanytypty. Sheteldik meımandardy jergilikti túıe sútiniń qoıýlyǵy da erekshe tańdandyrypty.
– Qazir burynǵydaı emes, mal kóbeıdi. Oblys kóleminde tórt túlikti túletip otyrǵandar qatary kún sanap artyp keledi. Endi sút óndirý men óńdeý salasyn biletin mamandar tapshylyǵy qatty baıqalyp otyr. Tehnologtardan bólek bilikti veterınarlar aýadaı qajet. Jalpy, sút óńdeý ońaı jumys emes, sondyqtan osy isti qolǵa alǵandarǵa qoldaý tanytyp, tájirıbemizben bóliskimiz keledi. Osy arqyly jurtty ulttyq sýsynǵa úıretsek, utarymyz kóp bolar edi, – deıdi Baıan Dúısenbek.
Qyzylorda oblysy