Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıtetiniń Qostanaı departamentinde 2012 jyldyń kúzinen bastalǵan túımedeı is búgingi kúni túıedeı boldy. Bir jarym jylǵa jýyq ýaqyttan beri jelbýazdanyp, zańnyń qamyrsha ılenýine sebep bolǵan osy departamenttiń múlikti basqarý bóliminiń bas mamany Sáýle Shoqanova men qarjylyq qamtamasyz etý bóliminiń bas mamany Aınash Jýaspaevanyń «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasady» degen attan ar-namysyn qorǵap qalýǵa jantalasy edi. Oqıǵanyń qalaı órbigeni týraly «Egemen Qazaqstan» gazetiniń bıylǵy 13 aqpandaǵy №66 sanynda jaryq kórgen «Qamshynyń sabymen urmas bolar...» degen maqalamyzda jetkizgen bolatynbyz.
Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıtetiniń Qostanaı departamentinde 2012 jyldyń kúzinen bastalǵan túımedeı is búgingi kúni túıedeı boldy. Bir jarym jylǵa jýyq ýaqyttan beri jelbýazdanyp, zańnyń qamyrsha ılenýine sebep bolǵan osy departamenttiń múlikti basqarý bóliminiń bas mamany Sáýle Shoqanova men qarjylyq qamtamasyz etý bóliminiń bas mamany Aınash Jýaspaevanyń «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasady» degen attan ar-namysyn qorǵap qalýǵa jantalasy edi. Oqıǵanyń qalaı órbigeni týraly «Egemen Qazaqstan» gazetiniń bıylǵy 13 aqpandaǵy №66 sanynda jaryq kórgen «Qamshynyń sabymen urmas bolar...» degen maqalamyzda jetkizgen bolatynbyz.Oqyrmannyń esine qysqasha sala keter bolsaq, oblystyq prokýratýranyń mamandary 2012 jyly josparly tekserýden keıin «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 12-baby,1-tarmaǵynyń 4 jáne 5-shi tarmaqshalaryna súıenip jasaǵan aktisinde Sáýle Shoqanova men Aınash Jýaspaevany «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı týǵyzdy» dep tujyrady. A.Jýaspaeva Denısov aýdanyndaǵy uzyndyǵy 0,36 shaqyrym ábden tozyǵy jetken temirjol tuıyǵyn sol aýdandaǵy jergilikti turǵyndarǵa kómir jetkizip berip otyrǵan «Imanovka» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine jalǵa bergenin, odan shalǵaıdaǵy temirjol tuıyǵyn paıdalanýdaǵy erkin básekeniń qaǵıdatyna eshqandaı nuqsan kelmegendigin, al S.Shoqanova 2012 jyly shildede «MAN» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine «Eńbek» respýblıkalyq memlekettik kásiporny balansyndaǵy eski ǵımaratty tender jeńimpazy anyqtalǵanǵa deıingi merzimge jalǵa bergeni týraly aıtqanbyz. Prokýratýra tekserisinen keıin Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń qos bas mamany «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasaǵan» bolyp shyqqan soń, kásipkerlerden atalǵan nysandar qaıtarylyp alyndy. Sonymen, joqtan bar jasap, sonaý 50-shi jyldary tóselgen, tozǵan temirjoldy ózderi jamap-jasqap paıdalanyp, alystaǵy aýdannyń eldi mekenderin qysqy otynmen qamtamasyz etip otyrǵan kásipker de, ishinde jylýy joq eski ǵımaratta jumys bastaǵan kásipker de bul nysandardan úrkip, ketip qaldy. Sodan keıin ótkizgen neshe tenderde de bul eki nysanǵa birde-bir jan suranym bergen joq. Bıýdjet qorjyny qarjydan qaǵyldy. Al eki memlekettik qyzmetker jyl basynan beri óz ar-namysyn qorǵaýmen áýre. Rasyn aıtqanda, osy ýaqytqa deıin istiń qyr sońynan eki memlekettik qyzmetker emes, oblystyq prokýratýra qalmaı qoıdy.
Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń eki bas mamany prokýratýra tekserisinen keıin «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasady» degen jalaǵa bergisiz attan qorǵaný úshin Qostanaı qalalyq sotyna aryzdandy. Istiń búge-shigesin Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynan bastap barlyq zańnamalar sheńberinde qaraǵan ádil sot S.Shoqanova men A.Jýaspaevanyń aryzyn qanaǵattandyrǵan bolatyn. Demek, oblystyq prokýratýranyń, anyǵyraq aıtsaq, oblys prokýrorynyń orynbasary D.Syzdyqovtyń Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń eki bas mamany S.Shoqanova men A.Jýaspaevanyń áreketin «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 12-baby,1-tarmaǵynyń 4 jáne 5-shi tarmaqshalaryna sáıkestendirgen qaýlysynyń durys emestigi aıtyldy sot sheshiminde. Departamentte qorytyndy qol qoıýǵa quzyry joq, tek isti atqarýshy bas mamandar «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasady» degen sýyq attan ózderin qorǵap alǵanǵa, ádildiktiń baryna qýandy. Zań boıynsha jeńilgen jaqtyń ári qaraı sot satylaryna aryzdanýyna quqy bar ekeni belgili. Oblystyq prokýratýra eki áıeldi apellıasııalyq sotqa berdi. Bul sot úderisinde de ádil sot oblystyq prokýratýranyń talabyn qanaǵattandyrǵan joq. Qaıta Qazaqstan Respýblıkasynyń «Prokýratýra týraly» zańynyń 25-babyna súıengen oblystyq prokýrordyń orynbasary D.Syzdyqovtyń «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 12-baby,1-tarmaǵynyń 4 jáne 5-shi tarmaqshalarynda qaralǵan «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı týdyrǵany úshin» departament qyzmetkerleri S.Shoqanova men A.Jýaspaevany tártiptik jaýapkershilikke tartý jónindegi usynysyn teriske shyǵarady. «Prokýratýra týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 25-babynda ne aıtylǵan edi? Onda prokýror óz quzyreti sheginde zańdylyqty buzýdy boldyrmaý týraly, qylmys jasaýǵa jáne basqa tártip buzýshylyqqa yqpal etken sebepter men jaǵdaılardy joıý týraly aıtylady. Oqyrmanǵa túsinikti bolýy úshin aıtsaq, prokýror bul bapty basshylyqqa alǵanda zań buzýshylyqqa jol bergenderdi tártipke shaqyryp, jazalaýdy basshynyń óz quzyryna qaldyrady. Al oblys prokýrorynyń orynbasary D.Syzdyqov Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń basshysyna bas mamandar S.Shoqanova men A.Jýaspaevany tártiptik jaýapkershilikke tart dep otyr. Bulaı bolǵanda zań buzýshylyqqa jol bergenderdi tártiptik jaýapkershilikke shaqyrý úshin QR «Prokýratýra týraly» zańy 20-babynyń 1-tarmaǵy bar emes pe? Ádil sot óz qaýlysynda osyny aıta kelip, oblys prokýrory orynbasarynyń QR «Prokýratýra týraly» zańynyń 20-babynyń 1-tarmaǵyn saqtamaı ári elemeı otyrǵandyǵyn atap kórsetti. Al atalǵan zańnyń 20-babynyń 1-tarmaǵynda «Zańnyń buzylý sıpatyna qaraı prokýror qylmystyq is qozǵaý, tártiptik is júrgizý týraly, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is júrgizý jóninde qaýly shyǵarady» dep kórsetiledi. Ol úshin prokýratýra tekserisinde departamenttegi eki bas mamannyń kúnásine bultartpaıtyn aıǵaq bolýy tıis edi. Olaı bolǵan joq qoı, qujatqa qorytyndy qol qoıǵan S.Shoqanova men A.Jýaspaeva emes, olar oryndaýshy ǵana. «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» zańdy olar buzǵan joq. Ony sotta eki áıel dáleldep shyqqany jóninde biz ótken maqalamyzda da aıtqanbyz. Apellıasııalyq sot oblys prokýrory orynbasarynyń 2012 jyldyń 14 qyrkúıegindegi Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıtetiniń Qostanaı departamenti basshysynyń atyna túsirgen «Zańdy buzýshylyqtyń sebepterin jáne oǵan jaǵdaı týǵyzýshylyqty joıý» týraly usynysyn ústirt, birjaqty jasalǵan sheshim dep baǵalaı otyryp, prokýratýranyń osyndaı usynys jasaýy beleń alyp bara jatqanyn da synaı aıtady. Sonymen qatar, oblys prokýrory orynbasarynyń S.Shoqanova men A.Jýaspaevany tártiptik jaýapkershilikke tartý týraly daýly usynysyndaǵy talaby olardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasymen jáne basqa zańdarymen qorǵalatyn quqy men múddesin aıaqqa basý ekeni de osy sot qaýlysynda keltiriledi.
Sonymen, apellıasııalyq sottan jeńilgen oblystyq prokýratýra endi Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń qos bas mamany S.Shoqanova men A.Jýaspaevanyń ústinen oblystyq sotqa kassasııalyq shaǵym túsiredi. Kassasııalyq sot alqasy Qostanaı oblystyq prokýratýrasynyń «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 12-baby,1-tarmaǵynyń 4 jáne 5-shi tarmaqshalary boıynsha Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń bas mamandary S.Shoqanova men A.Jýaspaevany «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı týdyrǵany úshin» tártiptik jaýapkershilikke tartýdy talap etken usynysynyń zańsyz ekenin moıyndaǵan Qostanaı qalalyq jáne oblystyq apellıasııalyq sottardyń sheshimin ózgerissiz qaldyrdy. Oblystyq prokýratýra sottyń úshinshi satysynda osylaı taǵy da jeńilis tapty.
Bul iske osymen núkte qoıylǵanda durys bolar edi, durystan buryn ádil bolar edi. Qazaqstan Respýblıkasynyń «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» zańyn buzbaǵan, ony ádil sot arqyly dáleldegen eki memlekettik qyzmetshiniń ıyǵynan júk túskendeı bolǵan.
– Elimizde demokratııanyń saltanat qurǵany dep sanadyq. О́ıtkeni, bizdiń ar-ojdanymyz, quqymyz Ata Zańymyz arqyly qorǵalady. Sottar sheshiminen sony sezingendeı edik, – deıdi S.Shoqanova men A.Jýaspaeva. Biraq oblystyq prokýratýra bul pikirmen kelispeıdi eken. «Jyǵylǵan kúreske toımaıdy» degen, endi oblystyq prokýratýra sottyń tórtinshi satysyna, ıaǵnı Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń Azamattyq jáne ákimshilik ister jónindegi qadaǵalaýshy sot alqasyna shaǵymdandy. Joǵarǵy Sottyń qadaǵalaýshy sot alqasy tómengi sot satylarynyń shyǵarǵan sheshimderin quptaı otyryp, bul isti qaraýdan bas tartty. Anyqtamasynda memlekettik menshiktegi nysandardy tendersiz jalǵa berýde kináli kelisimshartqa qol qoıǵan Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń basshysy Sh.Tájibaev ekenin, onyń Memlekettik qyzmet jónindegi agenttiktiń Qostanaı oblysy boıynsha Tártiptik keńesiniń sheshimimen tártiptik jaýapkershilikke tartylyp, jumystan bosatylǵany aıtylady. Al kelisimshartqa qol qoıýǵa ókilettigi joq, tek isti atqarǵan bas mamandar S.Shoqanova men A.Jýaspaevanyń kinási joqtyǵyn, olardy kináli dep tapqan prokýrordyń dáleli naqty, anyq emes, negizsiz ekendigi qysqa qaıyryp keltiriledi.
Oblys prokýrorynyń orynbasary D.Syzdyqov Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti Qostanaı departamentiniń sol kezdegi basshysy Sh.Tájibaevqa jazǵan usynysynda: «sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasaǵany úshin» «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń 12-baby, 1-tarmaǵynyń 4 jáne 5-shi tarmaqshalary boıynsha múlikti basqarý bóliminiń bas mamany S.Shoqanova men qarjylyq qamtamasyz etý bóliminiń bas mamany A.Jýaspaevany tártiptik jaýapkershilikke tartýdy usynǵan joq pa edi? Eger prokýratýranyń usynysy tártiptik jaza bolyp tabylmaıtyn bolsa, onda A.Jýaspaevanyń máselesi Tártiptik keńeste nege qaraldy, oǵan oblystyq prokýratýranyń ókili nege qatysty? D.Syzdyqovtyń bizdiń suraýymyzǵa bergen taıǵanaq jaýabynan negizdi eshnárse taba almadyq. Departamenttiń qos bas mamanynyń memlekettik nysandy zań sheńberinde tendersiz ýaqytsha berýinen memleketke bir tıyn da zııan kelgen joq, qaıta bıýdjetke qarjy tústi. Prokýratýra talabynan keıin joqtan bar jasap, paıdalanyp otyrǵan nysandarynan kásipkerlerdiń bezip ketkenin, keıingi tenderlerde daýdyń taqyryby bolǵan álgi nysandarǵa birde-bir suranystyń bolmaǵanyn aıttyq. «Sybaılas jemqorlyqqa jaǵdaı jasady» degen attan eki bas mamandy sot ajyratyp alǵandaı edi. Áıtse de, elimizdiń Bas prokýrorynyń narazylyǵy «pármendi» kelse kerek, Joǵarǵy Sottyń Azamattyq jáne ákimshilik ister jónindegi qadaǵalaýshy sot alqasynyń sýdıalary A.Lınnık, G.Ryspekova, R.Nurtaı osy jyldyń 4 shildesinde qaramaı qaıtyp bergen is endi sýdıa E.Ábdiqadyrovtyń tóraǵalyǵymen ústimizdegi jyldyń 2 qazanynda qaıta qaraldy. Sonda Joǵarǵy Sottyń Azamattyq jáne ákimshilik ister jónindegi qadaǵalaýshy sot alqasy bir is týraly eki túrli qaýly shyǵarýyna ne sebep? Birinde Qostanaı qalalyq, oblystyq sottyń azamattyq jáne ákimshilik ister jónindegi apellıasııalyq sot alqasynyń, oblystyq sottyń kassasııalyq sot alqasynyń sheshimderin qaıta qaraýdan bas tartsa, ekinshisinde osy sottar sheshimderiniń barlyǵyn teriske shyǵarady. Zańnyń qamyrsha ılenýi dep osyny aıt.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.