Búginnen – bolashaqqa!

Aldyńǵy lekten kórinýge tıispiz

Búgingi Qazaqstan – qo­ǵam ómiriniń barlyq salalarynda oń ózgeristerge jetip, saıası turaqtylyǵy qalyp­tasqan, ekonomıkasy berik nyǵaıyp kele jatqan eńseli el. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń syndarly saıasatynyń arqasynda áleýmettik-ekonomıkalyq damý úrdisine qol jet­kiz­genimizdi tórtkúl dúnıe túgel moıyn­dady.

Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasy – qalyptasqan memle­ket­tiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaq­stan halqyna byltyrǵy Joldaýy elimizdiń irkilissiz ilgeri qadam basýyn aıqyndaǵan qujat retinde uzaq merzimdi qamtýymen qundy. Joldaýdaǵy eń basty maqsattyń biri – 2050 jylǵa qaraı Qazaqstan álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna kirýi.

Aldyńǵy lekten kórinýge tıispiz

Búgingi Qazaqstan – qo­ǵam ómiriniń barlyq salalarynda oń ózgeristerge jetip, saıası turaqtylyǵy qalyp­tasqan, ekonomıkasy berik nyǵaıyp kele jatqan eńseli el. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń syndarly saıasatynyń arqasynda áleýmettik-ekonomıkalyq damý úrdisine qol jet­kiz­genimizdi tórtkúl dúnıe túgel moıyn­dady.

Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasy – qalyptasqan memle­ket­tiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaq­stan halqyna byltyrǵy Joldaýy elimizdiń irkilissiz ilgeri qadam basýyn aıqyndaǵan qujat retinde uzaq merzimdi qamtýymen qundy. Joldaýdaǵy eń basty maqsattyń biri – 2050 jylǵa qaraı Qazaqstan álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna kirýi. 

Ol úshin memlekettilikti odan ári damytý jáne nyǵaıtý, ekonomıkalyq damý men ınvestısııa tartýdy arttyrý, densaýlyq saqtaý men bilim berýdi álemdik deıgeıge jetkizý kózdelgen, sondaı-aq, syrtqy jáne ishki saıasatqa, adamı kapıtaldyń qundylyǵyna, din men tilge, halyqtardyń birligi men tatýlyǵyna basa nazar aýdarylǵan.

Búgingi kúnniń túıtkilderiniń biri – turǵyn úı máselesine de Elbasy den qoıyp otyr. Salyq saıasaty, bilim berý men kásibı mashyq, kásipkerlik, qazaqstandyq demokratııa men patrıo­tızm máseleleri de Joldaýda aıqyn kórinis tapqan. Nursultan Ábishuly HHI ǵasyrdyń on jahandyq syn-qaterin de alǵa tarta otyryp, olardy qalaı eńserýge bolatynyn da tereń taldap, tarazylaıdy. Mine, bul Memleket basshysy saıa­sa­ty­nyń kóregendigin ádip­teıtin qaǵıdattar ekeni sózsiz.

 Elbasy Joldaýyndaǵy mindetter jastardan da qashanda belsendilik kútedi. Sol sebepten Qazaqstannyń aldaǵy asýlardan súrinbeı ótýi jastarǵa da baılanys­ty. Biz, jastar elimizdiń ekonomıkalyq-áleýmettik damýyna, qoǵamdyq-mádenı ómirine belsene aralasyp, elimizdiń ósip-órkendeýine óz úlesterimizdi qosa beretin bolamyz. Jastar qashanda jasampazdyqtyń, jańa bastamalardyń júzege asyrýshylary bolyp tabylady. Elbasy Joldaýynda: «Men sizderge – jańa býyn qazaqstandyqtarǵa senim artamyn. Sizder jańa baǵyttyń qozǵaýshy kúshine aınalýǵa tıissizder», dep aıryqsha atap aıtty.

Bul – eldiktiń senimi, erteńimizdiń senimi der edim. Joldaýda kórsetilgen negizgi mindetterdi júzege asyrýshy da bizder, jastar bolatynymyzdy esimizde ustaýymyz kerek. Sondyqtan Elbasy senim artqandaı, oqýda, jańa mamandyq jáne jańa tehnologııany meńgerýde izdeniste bolýymyz kerek, elimizdiń jarqyn bolashaǵy jolynda kúsh-jigerimizdi jumyldyrýǵa daıyn bolýymyz qajet. Munyń ózi bizdi jat ádetterden aýlaq bolyp, ónegeli de órkendi isterge umtylýǵa, barlyq salada da aldyńǵy lekten kórinýge shaqyrady.

Jarqyn bolashaqqa baǵdar ustaǵan Qazaqstanymyzdyń órkendeýinde jastardyń qoltańbasy aıryqsha aıqyn bolýy tıis. Bul bizdiń qolymyzdan keledi. Ol úshin elimizde jastardyń bastamashyldyǵyn qoldaýdyń úlgili úrdisteri, ıgi dástúrleri qalyptasyp otyrǵany da shyndyq.

Darıǵa ISMAǴAMBETOVA,

Aqtóbe oblystyq jastar saıasaty máseleleri basqarmasynyń basshysy.

AQTО́BE.

Bıikke talpyndyratyn qujat

Elbasynyń Joldaýlary – halqymyz asyǵa kútetin, el damýynyń ári qaraı baǵyttaryn naqtylaıtyn biregeı qujat. Al byltyrǵy jeltoqsan aıyndaǵy Joldaý kemel keleshekke qurylǵan keleli josparlarymen erekshelenip, zamannyń aýyr júgin arqalaı keldi. «Kóz – qorqaq, qol – batyr». El aýzyndaǵy naqyl Elbasynyń 2030 jylǵa deıingi Damý strategııasyn qabyldap qana qoımaı, ony merziminen buryn sátti iske asyryp, endigi kezekte jahandyq deńgeıdegi mindetterdi mejeleýine arqaý bolǵany anyq.

El Táýelsizdiginiń jıyrma ekinshi jylyn biz báse­kege qabiletti 50 eldiń qataryn­da turyp qarsy aldyq. Bul degenimiz – halqynyń ál-aýqa­ty artqan, ekonomıkasy qarysh­tap damyǵan, aıshyq­ty astanasyn turǵyzyp, bir­lik pen tatýlyqtyń otyn jaq­qan mereıli memlekettiń márte­besi. Bizdiń paıymdaýymyzsha, Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń bul strategııalyq baǵdarlamasy el tutqasyn ustaǵan azamattar úshin, onyń ishinde jas urpaq ókilderi úshin dańǵyl jol kórsetetin taptyrmas ádistemelik qural bolyp tabylady. Sebebi, qujatta jahandyq deńgeıdegi syn-qaterlerdi eskere otyryp, derbes memle­kettiń da­mý bolashaǵyna negiz­delgen aý­qymdy mindetter kór­setilgen. Qýatty ekonomıka, qýatty bıznes qalyptastyrý arqyly Qazaqstandy qýatty derjavaǵa aınaldyrýdyń tetik­teri keńi­nen túsindirilgen. Ási­rese, ja­han­dyq damý úderisine ilese otyryp, órkenıettiń kóshinen qalmaýǵa basa nazar aýdarylǵany kóńil qýantady.

Joldaýda memlekettik tildiń márte­besin arttyrý syndy ult bolashaǵyna qatys­ty qaǵıdatty máseleler óte oryndy kóte­rildi. Árıne, onda Elbasy jerdiń, el­diń ıesi qazaq halqyna ýaqyt júkteıtin qasıetti mindetterge de toqtaldy. Osy oraıda ult zııalylarynyń jaýapkershiligi de joǵary bolmaq. Búginge deıingi tolaı­ym tabystarǵa qol jetkizýimiz, tipti, osyn­daı keń aýqymdy strategııalyq jos­par qu­rýy­myzdyń ózi – elimizdegi turaq­tylyqty, halyq birliginiń arqasy ekendigi sózsiz. Son­dyqtan, endigi kezekte sol birligimizdi ny­ǵaıtyp, el múddesi úshin erinbeı eńbek ete­tin jasampaz jastardyń zamany týyp otyr.

Biz, jastar, táýelsiz memleketimizdiń taǵ­dyryna jaýapty ekenimizdi bar jan-táni­mizben sezine otyryp, HHI ǵasyrdy «Qa­zaq­stannyń altyn ǵasyry» etýge atsaly­sýymyz kerek. Endeshe, aq jol, zamandastar!

Erlan QALMAQOV,

Qostanaı oblystyq ishki saıasat basqarmasy basshysynyń orynbasary.

QOSTANAI.

Keleshek kelbeti

Byltyr Elbasymyz elimizdiń eń qas­terli meıramy – Táýelsizdik mere­kesi qar­sańynda Qazaqstan halqyna órke­nıettiń shyńyna jetýdi maqsat etetin mańyzdy  qujat «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýyn jarııa etkeni belgili.

Búgin elimiz óz damýynyń jańa ke­zeńinde tur. Elbasy elimizdiń 2050 jyl­­ǵa deıingi jańa saıası baǵytyn aıqyn­dap, bar­shamyzdyń aldymyzǵa mańyz­dy min­detter qoıyp otyr. Árbir qazaq­stan­dyq byltyrǵy Joldaýdan da óziniń, otba­synyń, tutas eliniń jáne ke­ler urpaǵynyń alańsyz da baqýatty tur­mys-tirligin kóre alǵany esh kúmán týǵyzbasa kerek.

Ásirese,  Elbasynyń jastarǵa qatysty aıtqan sózderi jan tebirenterlik bolǵany este. Elim, jerim degen jastyń júregine qozǵaý salǵany kámil. Jasyratyny joq, aǵa býyn erteńgi el tutqalary dep senim artyp otyrsa, keıbir jastardyń ata salt, dástúrli din­nen adasyp, azǵyr­ǵan­nyń jete­gin­de ketip júr­gen­deri – barsha­myz­dyń ortaq qasiretimiz. Elbasy osy ke­leń­sizdiktiń aldyn alýǵa shaqyrdy. Nur­sultan Ábishuly jańa býyn qazaq­stan­dyqtarǵa senim artyp: «Sizder jańa baǵyttyń qozǵaýshy kúshine aına­lýǵa tıissizder», dep atap kórsetti. Qazaqstannyń bolashaǵyn bilimdi de, bilikti jastarǵa qatysty dep biletin Elbasy jas býyndy el ómirine etene aralastyrý, olarǵa meılinshe jaǵdaı jasaýǵa jańa strategııadan aıryqsha oryn berdi. Joldaýdaǵy: «Senderdiń azat oılaryń men kemel bilimderiń – elimizdi qazir bizge kóz jetpes alysta, qol jetpes qııanda kórinetin tyń maqsattarǵa aparatyn qudiretti kúsh», degen sózder jastarǵa tyń jiger bermek.

Barsha qazaqstandyq jas býynnyń Elbasy aldymyzǵa qoıǵan aýqymdy min­detterin abyroımen iske asyrýǵa atsalysyp, elimizdiń álemdegi damyǵan 30 el­diń qataryna kirýi úshin aıanbaı eńbek etetindigine zor senim bildiremin.

Baýyrjan TUIаQOV,

Mańǵystaý oblystyq jastar saıasaty máseleleri

basqarmasynyń basshysy.

Aqtaý.

Strategııa jáne jastar saıasaty

Halyqtyń bolashaqqa degen úkili úmitiniń úzilmeýi úshin, alǵy kúnge degen seniminiń artýy úshin úlken baǵdarlamalar jasalynady. Memleket tarapynan ja­salǵan josparlar eldi uıystyryp, bereke-birliginiń nyǵaıýyna, qajyr-qaıraty men maqsat-jigeriniń bir arnada toǵysýyna jol ashady. Ashýǵa tıis te. О́ıtkeni, halyqtan bıik asqar joq. Kári tarıh mundaı josparlardyń talaıyna kýá bolǵan.

Eki alpaýyttyń ortasynda otyrǵan Qazaqstanymyzdyń burynǵysy men búgingisin sarapqa salyp, aldaǵy ǵumyr-bolashaǵyn baǵdarlaý, soǵan saı sátti jos­par jasaý – ýaqyt ozdyrmaıtyn tolǵaqty másele edi. Búgin erte bop kórinip, erteń kesh bop ketýi múmkin ekenin erterek uqqan Elbasy 1997 jyly «Qazaqstan-2030» baǵdarlamasyn jurtqa jarııa etti. HH ǵasyrdan HHI ǵasyrǵa kóz tigip, sóz salyp turǵandaı kóringen sol kezde. Búgin ótken jolymyzǵa qarap, izimizdi aıqyn tanımyz. «Áttegen-aıymyzdan» «áp-bárekeldi!» degen kezderimiz kóp bolypty. Biren-caranyn tilge tıek eteıik. Bizdiń eń úlken jeńisimizdiń biri – halyqaralyq dárejede 14 myń shaqyrymdyq shekaramyzdy bekittik. 15 jyl ishinde memleketimiz álemdegi eń serpindi damýshy elderdiń bestigine endi. Qazaq elinde 140 ulttyń ókilderi ózara yntymaq-birligi jarasyp ómir súrýde. HH ǵasyrdyń basynda Ahań, ult ustazy Ahmet Baıtursynuly: «Álhamdýlılla, az emespiz, alty mıllıon alashpyz», dep edi. Sońǵy 15 jylda halyqtyń sany 14 mln.-nan 17 mln. adamǵa deıin ósipti. Demek, búgin biz de Ahańsha qýanyp, Ahańsha shúkir aıtýǵa yntalymyz.

Arpalysyn ala kelgen jahandaý úderisinde Qazaqstan qaı baǵytta damýy qajet? Kúrdeli de kúrmeýli máseleler az emes, árıne. Qazaqstannyń ekonomıkasy, jalpy, saıası hám mádenı-áleýmettik jaı-kúıimiz qandaı bolmaq? Osy sekildi saýaldarǵa Elbasy Joldaýynda tereń mándi jaýaptar berildi. N.Nazarbaev atalmysh baǵdarlamada eń iri degen on baǵyt boıynsha másele kóterdi. Onda saıası-áleýmettik, qoǵamdyq-mádenı salalardyń qaı-qaısysyna da tıesili túıtkilder túsindirilipti. «Qazaqstan-2050-de» ult densaýlyǵy, aýyl sharýashylyǵyn damytý men eńbek saıasatyn utymdy sheshý joldary, kásipkerlikti jan-jaqty qoldaý men salamatty urpaq tárbıeleý, ana men balany qorǵaý, bilim berý isin jetildirý sekildi mańyzdy dúnıelerge mán berildi. Munyń ózi ult erteńiniń anyq ta jaryq bolýyna jasalǵan kezekti qadam deýge bolady. Prezıdentimiz aǵa býyn amanatyn da, úmitin de artyp otyr jastarǵa. Amanatqa qııa­nat qylý jasqa jaraspas. Joldaý jarııa­lan­ǵanda jastar qarap qalǵan joq, qaıta qar­manyp qalýdy qup kórdi. Jer-jerde osy baǵdarlamany nasıhattaý maqsa­tynda ártúrli týrnırler, oıyndar men dóń­gelek ústelder, án baıqaýlary men túrli bas­qosýlar ótkizip jatyr. О́tkizile beredi de.

Elbasy Joldaýynda ǵylym-bilim salasyna erekshe kóńil bólinipti. «El men eldi teńestiretin basty nárse – bilim» demep pe edi zańǵar M. Áýezov?! Ásirese, búgingi qym-qýyt, alasapyran zamanda jastardyń bilimmen qarýlanýy mańyzdy, jas býynnyń báseke-báıgede oq boıy oza shaýyp shyǵýy úshin bilim salasyna kóbirek kóńil bólingeni kókeıge qýanysh uıalatty. Memleket basshysy sońǵy 15 jylda bilim alýǵa jumsalatyn qarjynyń 9,5 ese óskenin, al sońǵy 12 jylda joǵary bilim alýǵa beriletin granttar sanynyń 182 %-ǵa ulǵaıǵanyn tilge tıek etti. 1993 jyly «Bolashaq» baǵdarlamasy qabyldanǵan edi. Sodan beri 8, 5 myń bilimger sheteldiń ozyq oqý oryndarynda oqydy. Endi óz elimizde de álemdik ýnıversıtettermen teńese alatyn úzdik bilim oshaqtaryn ashý, zııatkerlik mektepterdi kóbeıtý jáne ınnovasııalyq zertteýlerdi damytýdyń tetikterin jasaý jaǵy da Joldaýda eskerilipti. Bul 2050 jylǵa deıin júıeli jospar jasap otyrǵan Qazaqstannyń jastar saıasatyna oń kózben qaraıtynyn kórsetedi. Prezıdentimiz óz sózinde: «Búgin men jarııalaǵan Jańa saıası jáne ekonomıkalyq baǵyt sizderge jaqsy bilim berýdi, ıaǵnı budan da laıyqtyraq bolashaq syılaýdy kózdeıdi. Men sizderge – jańa býyn qazaqstandyqtarǵa senim artamyn. Sizder Jańa baǵyttyń qozǵaýshy kúshine aınalýǵa tıissizder», dep jastarǵa úlken úmit artty. Statıstıkalyq derekterge súıeneıik. Elimizde ǵylymmen aınalysatyn jastar sany 18 myń adamǵa jetti. Tek sońǵy eki jarym jyl ishinde 3000-ǵa jýyq jas óren ǵylym tabaldyryǵyn attapty. Demek, jyl saıyn bul úderis údep jatyr degen sóz. «Qazaqstan-2050» baǵdarlamasy aıasynda atqarylatyn is-sharalar bul ıgi dástúrdi qarqyndatyp áketedi degen berik senim bar bizde.

Joldaýda eń úzdik 100 klassıkalyq shyǵarmany memlekettik tilge aýdarý máselesi kóterildi. Qazirdiń ózinde ǵalamtor betterinde irikteý baıqaýy bastalyp ketti. Qazir jastardyń deni ǵalamtorda óz oılaryn ashyq bildiretinin eskersek, Elbasynyń atalmysh ıdeıasynyń iske asýyna jastar qaýymy da úles qosyp jatyr deýge bolady. «Qazaqstan-2050» baǵdarlamasyndaǵy qoljetimdi turǵyn úı máselesin sheshý, onyń ishinde jataqhanalardy kóptep salý, jalǵa beriletin turǵyn úı alańyn 1 mıllıon sharshy metrge jetkizý týraly aıtylǵan mindetter, búginde úısiz, kúısiz júrgen jas mamandar júregine shýaq túsirdi.

Demografııalyq jaǵdaı, ásirese, bizdiń qazaq úshin salǵyrt qaraýǵa bolmaıtyn keleli másele ekeni belgili. Qazaqstan halqynyń qazirgi ósiminiń 60 paıyzdan astamy 20-30 arasyndaǵy jastardyń úlesinde. Respýblıka turǵyndarynyń árbir ekinshi azamaty jasy otyzǵa tolmaǵan adam eken. Demek, Qazaqstan – jastar memleketi. Árıne, jastar týraly aıtqanda, sheshýin tappaı otyrǵan máseleler joq deýge bolmaıdy. Derekter elimizdegi jasy 25-ten asqan boıdaqtar sanynyń 3 mıllıonnan asyp jyǵylatynyn aıtady. Sýısıdten paıyzdyq kórsetkish boıynsha álemniń alǵashqy úshtigine kiretinimiz de jastar arasyndaǵy rýhanı dertterdiń az emes ekenin kórsetedi. Osy jáne basqa da máselelerdi sheshý úshin memleket tarapynan kóptegen baǵdarlamalar qabyldanǵan. «Jasyl el», «Aýyl jastary», «Dıplommen – aýylǵa!», «Bolashaq» syndy baǵdarlamalardyń bári de jas býynnyń, jas shybyqtyń týra ári jemisti aǵash bop jaıqalýyna jasalǵan jaǵdaı deýimiz kerek. Prezıdent N.Nazarbaev arnaıy jastar saıasaty jónindegi tujyrymdama talqylanyp jatqanyn óz Joldaýynda aıtty. Jastar týraly jańa zańǵa da ózgerister enbek. Respýblıkanyń ár óńirinde jastar saıasaty máseleleri jóninde basqarmalar qurylyp jatyr. Bıyl elimizdiń jastar uıymdary aqyldasa kele, 2013 jyldy aýyl jastary jyly dep jarııa etti.

Sheraǵań – Sherhan Murtazasha aıtsaq, «Elbasy – bireý, qalǵandarymyz – tireý». Endeshe, Joldaýdy qoldaý – halyqqa mindet, bizge syn. О́ıtkeni, 2050 degen – bolashaq, bolashaq degenimiz – jastar, myna biz.

Nurbol QUDAIBERGENOV,

M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet

jáne óner ınstıtýtynyń kishi ǵylymı qyzmetkeri.

Almaty.

Altyn ǵasyr –  bizdiń ǵasyr

Elbasy Nur­­sultan Na­zarbaev Qazaq­stan halqyna byl­tyrǵy Jol­daýynda jańa Qazaqstannyń 2050 damýdyń jar­qyn jolyn aıqyndap ber­geni belgili. «Jas kelse – is­ke», deı­di da­na halqy­myz. Ár isti óz deń­geıinde at­qa­rý úshin ár­bir jasqa bilim men tájirıbe ke­rek. Joldaýda bilim aqysyn óz kú­shimen tóleı almaıtyn jastarǵa kómek kórsetý sharalary: memlekettik-jekemenshik áriptestik jelisin, kópsalaly oqý granttary, mamandandyrylǵan oqý oryndary júıelerin qurý, eń qýantatyny – óndiristik tájirıbeden ótýdi zańnamalyq turǵyda bekitý tasqa tańba basqandaı kórsetilgen. Eldiń keleshegin kemeldendirýshilerge qamqorlyqty zamandastarymyz qýana qarsy alǵany da umytyla qoıǵan joq. Laıyqty bilim alýǵa ta­laptanýshylarǵa budan bylaı úlken múmkindiktiń ashylmaqtyǵy bilimdi de bilikti býynnyń qataryn tolyqtyra túseri daýsyz.

Memleket basshysy «Jańa ba­ǵyttyń qozǵaýshy kúshi – jas­tar», dep jas qazaqstandyqtardyń aldyna úlken mindetter qoıdy. Qol jetkizgen búgingi tabystarymyzdy saqtaý jáne eseleý, jańa bastamalardy júzege asyrý búgingi tolqynnyń enshisinde. Bul – baǵa jetpes baq jáne júgi aýyr jaýapkershilik. Álemdik naryqta jyl sanap kúsheıip kele jatqan básekege, HHI ǵasyrdaǵy odan saıynǵy qıyn syndarǵa tótep berýge qulqysy men eńbek etýge yntasy joq, bilimi taıaz, rýhy alasa qoǵamnyń qolynan kelmeıtini anyq. Sondyqtan Elbasy kóregendikpen kórsetip otyrǵandaı, odan alyp shyǵar jol qoldarynan bári kelýge tıisti jańa kúshke tıesili. Ondaı kúsh bizdermiz dep bilemin. Jahandyq damýdyń bel ortasynan tabylyp, jas elimizdi aldyńǵy 30-dyń qataryna qosýǵa jigerimiz ben bilimimizdi aıamaıtynymyzǵa senim mol.

AQSh-tyń 26-shy Prezıdenti Teodor Rýzvelt: «Adamzat bala­sy­nyń ómirlik is-áreketinde qaı­talanyp otyratyn qupııa qubylys bar – keıbir tolqynǵa qoıylatyn talap pen artylatyn úmit erekshe bolady», degen eken. Bul Qazaqstan tarıhyndaǵy jańa tolqyn – táýel­sizdik qurdastaryna arnap aıtyl­ǵandaı da. Altyn ǵasyr – bizdiń ǵasyr bolýy qolymyzda. Ony jasaý bizdiń úles. Joldaý jigerlendirgen zamandastarym soǵan daıyn.

Mıras QUTTYBAI,

Qaraǵandy oblystyq jastar saıasaty máseleleri basqarmasynyń basshysy.

QARAǴANDY.