Qazaqstan halqy Assambleıasy «Medıasııa týraly» zańǵa – 10 jyl, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń medıasııasyna 5 jyl tolýyna oraı onlaın dóńgelek ústel uıymdastyrdy.
Is-sharaǵa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi «Qoǵamdyq kelisim» RMM-niń jobalaryn iske asyrý jáne qurylymdarymen jumys isteý basqarmasynyń basshysy Talshyn Italıeva jáne otandyq, halyqaralyq kásibı jáne qoǵamdyq medıatorlar qatysty.
Azamattardyń kez kelgen janjaldy sheshý barysynda ymyraǵa kelýge daıyn bolýy – óz kezeginde azamattyq jetilý men jaýapkershiliktiń ındıkatoryna aınalady, qoǵamnyń quqyqtyq mádenıetiniń damý deńgeıin joǵarylatady, Qazaqstannyń búkil áleýmettik qurylymynyń áleýmettik jaǵdaıy men turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Sondyqtan medıasııa ınstıtýtyn damytýdyń mańyzy tómendemeıdi.
Bul jumys medıasııa ınstıtýtyn júıeli túrde nyǵaıtýǵa úles qosa otyryp, QHA respýblıkalyq jáne óńirlik qoǵamdyq qurylymdarynyń ókilderi arasynan kásibı medıatorlar men kelissóz júrgizýshilerdi daıarlaý arqyly júzege asyrylady.
«Qoǵamdyq kelisim» RMM-niń jobalaryn iske asyrý jáne qurylymdarymen jumys isteý basqarmasynyń basshysy Talshyn Italıeva óz sózinde «Medıasııanyń áleýetin utymdy paıdalana bilsek, biz qoǵamda oryn alatyn daý-damaılardy ońtaıly retteý arqyly, ishki birlikti bekemdep, el irgesiniń aman bolýyna úles qosa alamyz.
Medıasııa termıniniń mazmuny bizdiń halqymyzǵa ejelden tanys uǵym. «Aldyńa kelse, atańnyń qunyn kesh» degen ustanymmen ómir súrgen dana halqymyz ataly sózge toqtaýdy bilgen. Qara qyldy qaq jaryp, ádildigin aıtatyn bılerdiń kómegimen el birligin saqtap, daýlasýshy taraptardy mámilege keltirý – ata-babalarymyzdyń erteden kele jatqan dástúri, olar «araaǵaıyndyq», «bitimger», «mámile» jáne t.b. termınder qoldanǵan. «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joq» degen qaǵıdany berik ustanǵan bılerdiń mártebesi joǵary bolyp, eldiń birligin, jerdiń tutastyǵyn saqtaýǵa yqpal etken. Búgingi tańdaǵy álemdik ahýal jedel ózgeristerimen, turaqsyzdyǵymen erekshelenýde. Qalyptasqan jaǵdaıda qoǵamnyń ishki tutastyǵy myzǵymas berik bolǵanda ǵana bolashaqty baǵamdap, mejelegen maqsatqa nyq senimmen qadam basamyz», dedi.
Nur-Sultan qalasy sotynyń sýdıasy, tatýlastyrý rásimderi jónindegi úılestirýshisi Gúlja- nat Rahmetova «Azamattyq is júrgizý kodeksinde medıatorlardyń, advokattardyń qatysýymen tatýlastyrý rásimderin qoldanýdy keńeıtý – daýdy beıbit jolmen sheshetinder qatarynyń ósýine yqpal etedi. Zańda medıatorlardyń ǵana emes, sýdıalar men advokattardyń da tatýlasýyn júzege asyrý mindeti bekitilgen. Taraptardy tatýlastyrý úshin sharalar qoldaný jáne daýdy sot prosesiniń barlyq satylarynda retteýge járdemdesý azamattyq sot isin júrgizý mindetterinen týyndaıdy», dedi.
Al QHA respýblıkalyq Medıasııa keńesiniń múshesi Rýzanna Esentemirova «Menińshe, elimizdiń barlyq mektebinde medıasııa qyzmetteri qurylyp, joǵary oqý oryndarynda medıasııa pán retinde oqytylýy tıis. Jas býyn daý-janjaldardy tatýlasý arqyly sheshýge bolatyndyǵyn túsingen kezde, medıasııanyń tanymaldylyǵy artady jáne suranysqa ıe bolady», degen pikirimen bólisti.
Túrkistan oblysy ákimdigi «Qoǵamdyq kelisim» KMM medıasııa ınstıtýtynyń úılestirýshisi Dana Kenjequlova Qazaqstan halqy Assambleıasy janynan qurylǵan medıasııa ınstıtýtynyń negizgi maqsatyna toqtaldy. «Bizdiń mindetimiz – medıasııany damytý men nasıhattaý arqyly onyń jumysyn júıelendirip, uıymdastyrý, el birligi men yntymaqtastyǵyn nyǵaıtýda medıasııa tetigin tıimdi paıdalaný. Sońǵy jyldary el aýmaǵynda medıasııaǵa erekshe mán berilýi bizdiń dástúrimizden jańylmaı, jańashyl bolýymyzdy, bolashaǵy birtutas el bolýymyzdy meńzeıdi. О́rkenıetti qoǵamnyń berik irgesi – zań bolsa, tuǵyry – quqyq. Medıasııa degende, eń aldymen daýlasýshy taraptardy quqyqtyq jolmen ózara kelisimge keltirý, zańnyń ústemdigi arqyly birlikti saqtaý máselesi aıtylady. Daý-damaı buryn da bolǵan, qazir de bar. Qaı qoǵamda, qaı zamanda ómir súrsek te, eń aldymen yntymaqty saqtaı bilýimiz kerek», degen oıyn ortaǵa saldy.
Medıasııa boıynsha PhD doktory Gúlmıra Narbaeva «Biz bárimiz jáne balalarymyz qaýipsiz qoǵamda ómir súrgenin qalaımyz. Al medıasııa – qaýipsiz orta qurý quraly, óıtkeni medıasııanyń maqsattarynyń biri – taraptardyń janjaldyq deńgeıin tómendetý. Eger medıasııa rásimine ótinishter kóp bolsa, qoǵamdaǵy janjaldar azaıady, tıisinshe, adam qaýipsizdigi deńgeıi artady. Biz janjalsyz qoǵamǵa umtylamyz», dep qorytty óz oıyn.
Jıyn sońynda medıasııa ınstıtýtyna arnalǵan beınerolık kórsetilip, alys jáne jaqyn sheteldegi medıatorlar áriptesterin Qazaqstan Respýblıkasynyń «Medıasııa týraly» zańyna – 10 jyl, QHA medıasııasyna 5 jyl tolýyna oraı quttyqtaý tilekterin jetkizdi.