Sıfrly tehnologııalar baǵytyndaǵy jańashyldyqtar otandyq domenderdiń qaýipsizdigine oń áser etip, zamanaýı aqparattyq sheshimder ınternet resýrstardy qorǵaýǵa múmkindik beredi. Aıtalyq, qazaqstandyq WebTotem júıesi, sondaı-aq respýblıka kóleminde belsendi túrde iske qosyla bastaǵan aqparattyq qaýipsizdik ortalyqtary otandyq provaıderlerdiń jumysyn jeńildetip, qyzmet sapasyn arttyrýǵa jol ashyp otyr.
175 myńnan asa domen tirkelgen
Dese de áli de domendik ataýdy qazaqstandyq hostıngke aýystyrýǵa kúmánmen qaraıtyndar bar. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń deregine sáıkes, búginde qaznette 175 myńnan asa kz jáne «qaz» domendik ataý tirkelip, onyń 99 632-si jumys istep tur.
«Byltyr mınıstrlik aqparattandyrýǵa qatysty zań talaptaryn saqtaý maqsatynda Qazaqstandyq jelilik aqparat ortalyǵyna habarlama joldap, tirkeýshilerge 45 myńnan astam domendik ataýǵa baılanysty talap buzylǵany jaıly eskertip, jaǵdaıdy 2020 jyldyń 30 qarashasyna deıin retteý úshin merzim berilgen bolatyn. Alaıda bul merzimdi keıinge aýystyrý týraly shaǵymdar men ótinishter túse bastady. О́ıtkeni bul rásimdi iske asyrý qarjylyq jáne tehnologııalyq turǵydan qıynǵa soqty. Joǵarydaǵy ahýal men koronavırýs pandemııasynan týyndaǵan táýekelderdi nazarǵa alyp, mınıstrlik tıisti talaptardyń oryndalý merzimin 1 aqpanǵa deıin uzartý týraly sheshim qabyldady. Bıylǵy 8 aqpandaǵy jaǵdaıǵa sáıkes, qazir 18 623 domendik ataý qaldy. Demek, domenderdiń úshten ekisi qazaqstandyq hostıngke kóshti. Onyń ishinde 5,6% Qazaqstannyń rezıdentteri emes», dedi Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi vıse-mınıstri Ashat Orazbek.
Vedomstvo ókili ınternet resýrstardy elimizdiń aýmaǵyna kóshirý úderisi sheteldik domenderi bar tanymal saıttardyń jumysyna keri áserin tıgizbeıtinin aıtty. Quzyrly organ kz jáne «qaz» domenderine ıe álemdik kontent provaıderlerimen teń quqyqty jaǵdaıda yntymaqtasýǵa daıyn ekenderin jetkizdi. Máselen, Google.kz- tiń birneshe qyzmeti Qazaqstanda ornalasqan.
Talapty buzǵandardyń jumysy toqtatylady
Júıelik kemshilikterdiń aldyn alý maqsatynda jaýapty vedomstvo domendik ataýlardy tirkeýshiler men Kompıýterlik táýekelderge áreket etetin qyzmetpen (CERT) birlesip, anyqtalǵan buzýshylyqtarǵa baılanysty taldaý júrgizip keledi. Onyń nátıjesinde qoldanystaǵy talapty buzǵan kz jáne «qaz» domendik ataýlarǵa ıe ınternet resýrstarynyń qyzmeti kezeń-kezeńimen toqtatylady.
«Barlyǵynyń qyzmetin toqtatyp, jappaı jazalaý josparda joq. Mınıstrlikke domendik ataýlardyń ıeleri toqtatý týraly sheshimdi 15-30 kúnge keıinge shegerýdi ótinip jatady. Kóp jaǵdaıda ár ótinish boıynsha mınıstrlik oń sheshim qabyldap, keıinge qaldyrýǵa merzim beredi. Bul oraıda keıbirine kóp ýaqyt qajet ekenin túsinemiz. Qazir 3 myńnan astam domendik ataýdy Qazaqstan aýmaǵyna kóshirýge baılanysty jumys júrgizilip jatyr», dedi A.Orazbek.
Qorǵaý qyzmeti tegin usynylady
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, qolǵa alynǵan jumystyń artyqshylyǵy kóp. Aıtalyq, WebTotem otandyq júıesi arqyly qazaqstandyq ınternet resýrs- tardy aqysyz negizde qorǵaý boıynsha qyzmet túri usynylmaq. Osy rette kz jáne «qaz» domendik ataýy bar hostıng ıelenýshileri aqparattyq qaýipsizdik komıtetine tegin qyzmet alýǵa ótinish jiberýge quqyly. Barlyq qazaqstandyq domendik ataýdy respýblıkanyń aýmaǵyna kóshirý úderisi aıaqtalǵan boıda mınıstrlik baılanys operatorlarymen birlesip, qaznetti elimizdiń azamattaryna tarıfsiz kúıinde qoljetimdi etýdi josparlap otyr.
«Elimizdegi shynaıy jaǵdaımen betpe-bet kelgen klıenttermen tyǵyz jumys istep kelemiz. Sózsiz hostıngtiń ornalasý memleketin aýystyrýymyz kerek. Is júzinde tehnıkalyq sebepterge baılanysty domendi Qazaqstanǵa aýystyra almaıtyn klıentterdiń belgili bir sany bar. Olar kz domeninen basqa bir domenge baǵyttaý júıesin iske qosady. Alaıda klıentterdiń 90% muny emosıonaldy túrde qabyldaıdy. Domen tirkeýshi kompanııa retinde adamdarmen sóılesemiz jáne muny kóremiz. Meniń oıymsha, basqa domendi paıdalanýdy qalaıtyndardyń úlesi 5-10% deńgeıinde qalar. Biraq is júzine kelgende klıentterdiń kz domenimen qalatynyn baıqap otyrmyz. О́ıtkeni bul reseılik nemese sheteldik ataý emes. Sheteldik balamaǵa qaraǵanda kz domenine senim joǵary», dedi «Hoster.KZ kompanııasy» JShS dırektory Denıs Sýhachev.
Sonymen qosa elimiz latyn qarpine aýysqan jaǵdaıda bul domen ataýyna qalaı áser etetini belgili boldy. Aqparattyq qaýipsizdik komıtetiniń sarapshysy Aıdana Altaevanyń aıtýynsha, bul máselege qatysty halyqaralyq uıymdarmen tıisti kelissózder júrgizilip, qaz jáne qz domendik ataýlary elimizde tirkelgen. Al latyn qarpine tolyq aýysqan jaǵdaıda barlyq resmı prosedýrany Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi júrgizetin bolady dedi komıtettiń ókili. A.Altaeva domendik ataýlardy aýystyrý kezinde bıýdjetten qarajat bólinbeıtinin aıtty.