Qazaqstanda mıneraldyq-shıkizat resýrstary jetkilikti. Jasyratyny joq, ulttyq ekonomıkadaǵy edáýir úles osy paıdaly qazbalardy ıgerýmen baılanysty. Alaıda ekonomıkany qutqaramyz dep, ekologııany qurtyp almaǵan odan da mańyzdy. Sol sebepti bul baǵytta tepe-teńdikti saqtap, qoldaǵy resýrstardy paıdalanýda turaqty damý tetikterine júgingen abzal.
Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń málimetine súıensek, elimizdegi sý resýrstaryn basqarýda jyl on eki aı boıy shekaralas memlekettermen birlesken komıssııalardyń otyrystary ótkizildi. Máselen, sýarmaly sýdyń tapshylyǵyn sheshý maqsatynda qyrǵyz tarapymen kelissózder júrgizilip, elektr energııasymen taýar almasý boıynsha kelisimderge qol jetkizildi. Nátıjesinde Toqtoǵul sý qoımasynan 330 mln tekshe metr kóleminde sýarmaly sý qosymsha tasymaldandy. Sondaı-aq osy júıege sáıkes, Tájikstan aýmaǵynan BahrıTochık sý qoımasynan 300 mln tekshe metr kóleminde qosymsha sý aǵyzý qamtamasyz etildi.
«Syrdarııa ózeniniń basseıni boıynsha yntymaqtastyq máselelerinde О́zbekstan Respýblıkasymen áriptestik mańyzdy ról atqarady. Byltyr elder arasyndaǵy sý qatynastarynyń barlyq baǵyty boıynsha yntymaqtastyqty tereńdetý jónindegi jumys tobynyń 11 otyrysy ótkizilip, sonyń aıasynda Sardoba sý qoımasy bógetiniń buzylýyna baılanysty máseleler de qaraldy», dedi Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Serik Qojanııazov.
Reseı Federasııasymen yntymaqtastyq sheńberinde byltyr qazan aıynda Jaıyq jáne Ertis ózenderiniń basseınderinde yntymaqtastyq jáne zertteýler júrgizý jónindegi Jol kartasyna qol qoıyldy.
«Nátıjesinde taraptar transshekaralyq ózenderdiń gıdrologııalyq aǵynyn, birinshi kezekte Jaıyq ózeni basseınin jaqsartý boıynsha usynystar ázirleıtin bolady. Aıta ketý kerek, sý tartýdyń barlyq respýblıkalyq kóleminiń 97%-y elimizdiń ońtústik óńirlerine, atap aıtqanda Almaty, Jambyl, Túrkistan jáne Qyzylorda oblystaryna tıesili. Qıyndyqtarǵa qaramastan sýarmaly sý berý jospary oryndaldy», dedi vıse-mınıstr.
Byltyr ortasha jaǵdaıdaǵy 11 myń shaqyrym magıstraldyq jáne sharýashylyqaralyq arnalardyń 813 shaqyrymy jóndelip, bul tasymaldaý kezindegi shyǵyndy 166 mln tekshe metrge qysqartýǵa múmkindik berdi. Qalpyna keltirilgen sýarmaly júıelerdiń ınfraqurylymy aınalymǵa 53,5 myń gektar engizýge jol ashady. K-19 magıstraldy kanalyn sıfrlandyrýǵa baılanysty alǵashqy qanatqaqty joba iske asyrylyp, nátıjesinde sýarý rejiminiń 45%-na deıin sýarmaly sýdyń artyq shyǵyny anyqtaldy.
Geologııa salasynda alǵash ret 20 ken orny memlekettiń qaramaǵyna ótip, aldyn ala derekter boıynsha 7,5 mlrd teńgeden astam ınvestısııa geologııalyq salaǵa tartyldy. Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Serikqalı Brekeshevtiń aıtýynsha, 2020 jyly 56 nysanda jer qoınaýyna memle- kettik geologııalyq zertteý júrgizilip, onyń nátıjesinde paıdaly qazbalardyń perspektıvaly ýchaskeleri anyqtaldy. Atqarylǵan jumystardyń qorytyndysyna sáıkes, boljamdy resýrstardyń ósimi josparly kórsetkishtiń deńgeıinde turaqtady. Atap aıtsaq, altyn – 12,6 tonna, kúmis – 96 tonna, mys – 65 myń tonna, qorǵasyn – 968 myń tonna, sondaı-aq myrysh – 1,1 mln tonnany qurady.
Vıse-mınıstrdiń sózine sensek, byltyr paıdaly qazbalar qorynyń ulǵaıǵany baıqaldy. Aıtalyq, 111,5 tonna altyn, 55,4 myń tonna ýran, 13,8 mln tonna temir keni jáne 31,7 mln tonna munaı óndirilse kerek.
«Byltyr «Qazgeologııa» AQ ınvestorlarmen birlesip, jer qoınaýyna júrgizilgen geologııalyq zertteý qorytyndylary boıynsha altyn óndirýge qatysty «Shekara», sol sekildi tústi jáne asyl metaldardyń «Argo» perspektıvaly ýchaskelerin anyqtady. Kompanııada barlyǵy 47 ınvestısııalyq joba júzege asyrylýda», dedi S.Brekeshev.
2020 jyly geologııa salasyndaǵy aıtarlyqtaı jańalyqtardyń biri 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan geologııalyq barlaýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń jobasyn ázirleý. Vedomstvo ókilderi mańyzdy qujat Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, ulttyq joba retinde qaıtadan daıyndalatynyn jetkizdi.
«Ulttyq joba mıneraldyq-shıkizat bazasynyń básekege qabilettiligin arttyryp, turaqty tolyqtyrýǵa, damytýǵa jáne qoldaýǵa baılanysty elimizdiń aýmaǵyndaǵy geologııalyq zertteýlerdi ulǵaıtýǵa baǵyttalyp otyr. Ol memlekettik bıýdjet jáne jeke ınvestısııalar esebinen júzege asyrylady», dedi mınıstrdiń orynbasary.
Sol sekildi jyl qorytyndysy retinde «Eýrazııa» jobasyna qatysty jumystyń qaıta jandanǵanyn aıtty. Jobanyń negizgi maqsaty – tereńdigi ortalyq bóliginde 18-20 shaqyrymǵa jetetin Kaspıı mańy oıpatynyń tereńdigin zertteý. 15 shaqyrymǵa deıingi asa tereń uńǵymany burǵylaý geologııalyq qımany zertteýge jáne kómirsýtekterdi izdestirýge qatysty basseın áleýetin baǵalaýǵa múmkindik beredi. Mınıstrliktiń aqparatyna sáıkes, 2021 jyly sala aldynda jer qoınaýyna memlekettik geologııalyq zertteý júrgizý, 70 nysanda resýrstardy izdeý jáne baǵalaý, «Qazaqstan Respýblıkasy mıneraldyq resýrstardyń ulttyq derekter banki» aqparattyq júıesin iske qosý jáne 2025 jylǵa deıin ortalyq jáne batys óńirlerde 2 Kern saqtaý qoımasyn salý boıynsha mindetter qoıyldy.
Elimizdiń jasyl beldeýin kórkeıtý baǵytynda da bıyl aýqymdy josparlardy atqarý mindeti qoıylǵan. Naqty aıtqanda, Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes, orman qoryn 5 jylda 2 mlrd aǵashqa kóbeıtý mejesi tur. Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Erlan Nysanbaevtyń aıtýynsha, Qazaqstanda 2019 jylmen salystyrǵanda ormanmen qamtylǵan alqap 188 myń gektarǵa ulǵaıdy.
«Memleket basshysynyń orman qorynda 5 jyl ishinde 2 mlrd aǵash otyrǵyzý jónindegi tapsyrmasyn oryndaýǵa qatysty oblys ákimdikterimen birlesip, óńirlerde ormandy molyqtyrý men ósirý jónindegi keshendi josparlar bekitildi. Aǵash otyrǵyzýdyń edáýir kólemi Túrkistan, Qyzylorda jáne Jambyl oblystarynda, sondaı-aq Semeı men Ertis ormany rezervattarynyń aýmaǵynda boljanyp otyr», dedi E.Nysanbaev.
Spıker aıtqandaı, Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń tabıǵat qorǵaý mekemeleriniń jáne oblys ákimdikteriniń orman qorǵaý mekemeleriniń kúshimen 5 jyl ishinde 843 myń gektar alqapta 1,7 mlrd aǵash otyrǵyzylady. Bul 2030 jylǵa qaraı elimizdegi orman qoryn 5%-ǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
«Memlekettik orman qory aýmaǵynda orman órtteriniń 701 jaǵdaıy tirkeldi, onyń aýdany − 41,8 myń gektar, respýblıka kóleminde keltirilgen shyǵyn mólsheri − 2,1 mlrd teńge», dedi mınıstrdiń orynbasary.
Orman órtteriniń basym bóligi Jambyl, Shyǵys Qazaqstan, Batys Qazaqstan, Pavlodar jáne Túrkistan oblystarynda, sondaı-aq «Semeı ormany» rezervatynyń aýmaǵynda tirkeldi. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, byltyr zańsyz aǵash kesý 25%-ǵa tómendegenimen, tutastaı jaǵymsyz faktiler túpkilikti tyıylmaı tur. Buǵan qosa byltyr «О́simdikter álemi týraly» zań jobasynyń ázirlengenin aıta ketken oryndy.