Saqtandyrylmaǵandar sany kóbeıdi

Degenmen, jergilikti atqarý organdarymen birge júrgizilip jatqan jumystar oń nátıjesin berip jatyr. Máselen, ótken jyldyń 1 tamyzynda Almatyda saqtandyrylmaǵandardyń úlesi 22,6% bolsa, jyl sońynda 15%-ǵa deıin qysqarǵan edi, ókinish­ke qaraı, búgingi tańda bul kór­set­kish 18,5%-ǵa ósti.

Qurylymdyq jaǵynan alyp qaraıtyn bolsaq, saq­tan­dy­ryl­ma­ǵan 389 myń adamnyń 142 999-y – BJT tóleýshi bolsa, 100 818-i – ártúrli sebeptermen keıin­gi aılarda olardyń atyna jarna aýdarý toqtatylǵandar. Sony­men qatar bul kórsetkishtiń ishinde 15 452 jeke kásipker, 7 635 azamattyq-quqyqtyq kelisim­shart negizinde jumys isteıtinder men óz betinshe tólep otyrǵan 2 682 adam bar.

Shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi de bar

Sonymen qatar saqtan­dyryl­ma­­ǵandar arasynda jyl sońyna deıin saqtandyrý tólemderinen bosatylǵan ShOB qyzmetkerleri de bolýy múmkin.

– Jalpy, Úkimettiń №224 (№721) qaýlysy boıynsha Alma­ty­da 116 604 shaǵyn jáne orta bıznes nysanyna jeńildik berilgen. 2021 jyldyń 5 aqpa­nyn­daǵy málimet boıynsha, onyń 68,2%-y ju­mysshylaryn saq­tandyrǵan bol­sa, qalǵan 31,8%-y kásipo­ryn­nyń qyz­met­­keri saqtandyrý júıe­si­nen tys qalyp otyr degen sóz. Qor «Saqtandyrý» aqparattyq júıesine engizilmegen ShOB qyz­met­­kerleri saqtandyrý júıesi­ne qaryz bolyp qalmas úshin, bıznes nysandaryna tıisti málimetterdi 2021 jyldyń 1-toqsanynyń so­ńyna deıin engizýge múmkindik be­rip otyr.

– Eske sala ketsem, Úkimettiń 2020 jyly 20 sáýirdegi №224 qaýlysy bo­ıynsha, jeke jumys isteıtin tulǵalar, sondaı-aq mıkro, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri 2021 jyldyń 1 qańtaryna deıin qaramaǵyndaǵy qyzmetkerler úshin jarna tóleý mindetinen bosatylǵan bolatyn, – deıdi T.Ábildaev.

Kim qansha tóleıdi?

Jarna/aýdarym kólemi MÁMS týraly zańda kórsetilgen tár­tip boıynsha ózgeredi. Zań boıynsha, jumys berýshiler ár qyzmetker úshin óz qaltasynan aýdarym jasaıdy. Jumys berýshi tóleı­tin aýdarym mólsheri bıyl ózgergen joq, qyzmetker taby­sy­nyń 2% kólemin aýdarady (2017 jyldyń 1 shildesinen – 1%; 2018 jyly – 1,5%; 2020 jyly – 2%).

Sonymen qatar jumys berýshi aýda­rymǵa qosa, jalda­maly jumys­kerlerdiń jalaqysynan 2% mól­sherinde jarna ustap Qorǵa aýdarady (byltyr 1% bolatyn). Biraq aı saıyn jarna ustalatyn tabys kólemi 10 eń tómengi jalaqydan (nemese 425 myń teńgeden) aspaýy tıis. Iаǵnı aı saıynǵy jarna mólsheri 8 500 teńgeden joǵary bolmaýy kerek.

Jeke kásipkerlerdiń jarnasy ózger­gen joq. Olar burynǵysha 1,4 eń tómengi jala­qynyń 5%-yn, ıaǵnı 2 975 teńge tóleıdi.

Sonymen qatar elimizde ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar degen sanat bar. Olar burynǵysha 1 eń tómengi jalaqynyń 5 paıyzyn, ıaǵnı 2 125 teńge tóleıdi. Sebebi bıyl eń tómengi jalaqy mólsheri ózgergen joq.

Biryńǵaı jıyntyq tólem tóleýshi 1 aılyq eseptik kórset­kish kóleminde jarna aýdarady. Bıyl AEK mólsheri ózgerdi. Son­dyqtan bul sanat 2 917 teńge tóleıdi. Qarjynyń 40%-y – Medısınalyq saqtandyrý qoryna, 30%-y – Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna, 20%-y – Áleýmettik saqtandyrý qory­na aýdarylady, 10%-y tabys salyǵy retinde ustalady.

Sonymen qatar jumys berý­shi je­ńil­di­gi bar 15 sanatqa kire­tin qyz­met­kerler úshin jarna aýdar­maıdy. Olardy memleket saq­tandyrady. Mem­leket olar úshin bıyl ortasha jalaqynyń 1,6%-yn aýdarady (aldyńǵy eki jylǵa bel­gilengen ortasha aılyq jalaqy ne­gizinde esepteledi).

Qorǵa qansha qarjy tústi?

Qorǵa jarna/aýdarym tóleý jalǵasyp jatyr. Medısınalyq saq­­tan­dyrý qoryna MÁMS jú­ıesi iske qosylǵan 2017 jyl­dyń 1 shildesinen 2021 jyldyń 15 aqpa­nyna deıingi aralyqta 529,1 mlrd teńgege jýyq qarjy jınaq­taldy.

Jarna kólemi jaǵynan jınaq­tal­ǵan somanyń besten bir bóligi burynǵysha, ońtústik astananyń enshisinde. Jalpy atalǵan ýaqyt aralyǵynda Almaty qalasynan 99,5 mlrd teńgeden astam jarna aýdaryldy. Onyń 79 mlrd teńgeden astamy – jumys berý­shi­lerdiń jasaǵan aýdarymy bolsa, qalǵan 20,5 mlrd teńge – jeke kásipkerler men azamattyq-qu­qyq­tyq kelisimshart boıynsha eńbek etetinderge tıesili. Son­daı-aq Almaty qalasy boıyn­sha 2019 jyldan beri ózin-ózi ju­myspen qamtyǵan 197 myńnan astam adam 392,3 mln teńge kóle­min­de BJT tólegen.

41,5 myń KT men MRT jasaldy

Medısınalyq saqtandyrý qory osymen tórtinshi jyl qata­rynan kepil­den­dirilgen tegin medısınalyq kómek jáne medı­sınalyq saqtandyrý pake­ti sheń­be­rinde kórsetilgen qyzmet­terge aqy tólep keledi.

2021 jyly Almaty qalasy boıynsha qos paket boıynsha 186,8 mlrd teńge qarjy qaras­ty­ryl­ǵan. Onyń 109,5 mlrd teńgesi TMKKK paketi, 77,3 mlrd teńge MÁMS paketine tıesili.

Qordyń Jetkizýshiler baza­syn­da Almaty qalasy boıynsha 317 jetkizýshi tir­kelgen. 10 aqpandaǵy málimetke sú­ıen­­sek, Almaty qalasynda qos paket sheń­berinde 183 densaýlyq saqtaý ny­sa­­nymen 179,2 mlrd teńgeniń kelisim­sharty bekitilgen. Jet­ki­zýshi klını­ka­lar­dyń 44%-y – memle­ket­tik, 56%-y – je­kemenshik klı­nıkalar.

TMKKK paketi boıynsha 152 den­saýlyq saqtaý sýbektisimen 104,3 mlrd teńgeniń kelisimshar­ty bekitilgen (onyń 47% – mem­le­kettik, 53% – jekemen­shik). MÁMS júıesinde 163 nysanmen kelisimshart jasalǵan, keli­sim­sharttyń jalpy somasy – 74,9 mlrd teńge (onyń 45%-y – mem­le­kettik, 55%-y – jekemenshik).

Jalpy, saqtandyrý – halyq­tyń den­­saýlyqqa jumsaı­tyn shyǵyn­daryn qys­qar­týǵa ba­ǵyt­­­tal­ǵan reforma. Máse­len, MÁMS iske qosylǵaly beri buryn azamattar qaltasynan tó­lep kelgen baǵasy qymbat qyz­met­ter qoljetimdi bola bas­ta­dy. О́tken jyly saqtandyrý paketi sheń­berinde kórsetilgen KT/MRT, PTR syn­dy t.b. qyzmetter sany 2019 jylmen sa­lystyrǵanda 3 ese artty. Mysaly, 2020 jyly Almaty qalasynda 41 myń 540 KT/MRT jasalǵan. Oǵan 543,1 mln teń­ge­den astam qa­ra­­jat tólendi. Sonymen qatar onkologııalyq syrqatty anyq­taý maqsatynda jasalatyn 7 myń PET-dıagnos­tıka qyzmeti kórsetilgen (pozıt­r­ondy-emıssıondyq tomografııa). Oǵan 1,2 mlrd teńge tólendi. Emhanalar arqyly kór­se­tilgen konsýltatıvtik-dıagnos­tı­ka­lyq qyz­mettiń basym bóligi medı­sı­­nalyq saqtandyrý esebinen qarjy­lan­dy­ryldy.

Qoryta aıtqanda, saqtandyrý engizil­geli beri medısınalyq reabı­lıtasııaǵa, jalpy, medı­sınalyq kómektiń bar­lyq tú­ri­ne bólinetin qarajat kól­emi edáýir artqany baıqa­lady. My­saly, bastapqy medısı­na­lyq-sanıtarlyq kómek­ti qar­jylandyrý deńgeıi 7%, pro­fılaktıkalyq tekserýler 162%, konsýltatıvtik-dıag­nos­t­ı­kalyq qyzmetter 49%, onkogematologııa 17%, gemodıalız 6%, stasıonardy almastyratyn kómek 13%, stasıonarlyq kómek 8%, qalpyna keltirýge baǵyttalǵan em-dom 63%, pallıatıvtik kómek 12%-ǵa ósti.

ALMATY